تقييم حول مدى كفاية منهج أصول الفقه في فهم الأحاديث النبوية: في إطار آراء محمد غورماز في فهم الأحاديث النبوية
Öz
تقوم هذه الورقة على تقييم أطروحة البروفسور محمد غورماز في رسالته الدكتوراه المعنونة بالإشكالية المنهجية في فهم الحديث والسنة، حيث تهدف هذه الورقة إلى فحص هذا الادعاء، وفهم الأصول التي بنيت عليه، ومن أجل ذلك كان لا بد من تحليل أطروحة غورماز، وفهم أركانها، ونتائجها، ثم تقديم تحليل علمي له، لذلك فالإشكالية الأساسية للبحث هو ما قيمة هذه الأطروحة، وما أصولها، وهل يمكن الاستفادة منها.لذلك اعتمدت هذه الورقة على تقديم ملخص لأطروحته، ومن ثم أعقبته بتحليل عنها. وقد اشتملت أطروحة غورماز على تقديم ملامح لمنهجية لفهم الحديث، حيث طور هذه المنهجية في كتابه نحو منهج تكاملي في فهم الحديث والسنة، لذلك تم أيضا تحليل نظريته في هذا البحث. وتأتي أهمية البحث من نقطتين: الأولى أهمية ادعاء غورماز، أما الثانية فهي تنبع من كون الورقة تعرض للعالم العربي نموذجاً مهماً من النماذج العلمية الأكاديمية في الدراسات الحديثية، وهذا الأمر مهم من أجل توفير أرضية علمية للتواصل الأكاديمي السليم. وقد خَلُص البحث إلى نتائج أهمها أن ادعاء غورماز في عدم كفاية أصول الفقه لفهم الحديث يقوم على كون أصول الفقه آلية لاستنباط الأحكام العملية، في حين أن الأحاديث تتناول الأحكام العملية الفقهية وغيرها، وهذا يستدعي وجود منهجية أشمل من أصول الفقه، المنهجية التي يريد غورماز تطبيقها تقوم على مراعاة علاقة الأحاديث ببقية الأدلة، وفي نفس الوقت مراعاة المقاصد.
Anahtar Kelimeler
An Evaluation on the Sufficiency of the Method of Usūl al-Fiqh in Understanding Hadiths: Within the Framework of Mehmet Görmez's Views
Öz
This paper evaluates the thesis of Professor Mehmet Görmez in his work The Methodological Problem in Understanding Hadith and Sunnah. The study aims to examine Görmez’s claim, investigate its foundational principles, and assess its validity. To achieve this, the paper analyses the key arguments of Görmez’s thesis, its core components, and its implications, followed by a scholarly critique. The central research question revolves around the value, origins, and potential applicability of Görmez’s argument. The paper is divided into two main sections: the first offers an examination of Görmez’s claim, while the second offers a critical assesment. Görmez’s thesis also introduces a proposed methodology for understanding Ḥadīth, which he further developed in his book Towards an Integrative Methodology in Understanding Hadith and Sunnah. Therefore, this study also examines his theoretical framework. The significance of this research lies in two key aspects: first, the importance of Görmez’s claim as such, and second, the study’s role in introducing a significant academic model from Ḥadīth studies to the Arabic-speaking scholarly community. This contribution is crucial for fostering a solid academic foundation for intellectual exchange. One of the key findings of this research is that Görmez’s argument about the insufficiency of Uṣūl al-Fiqh in understanding Ḥadīth is based on the premise that Uṣūl al-Fiqh primarily serves as a tool for deriving legal rulings. However, Ḥadīth literature encompasses both legal and non-legal content, necessitating a more comprehensive methodology.
Anahtar Kelimeler
Usûl-i Fıkıh Yönteminin Hadisleri Anlamada Yeterliliği Üzerine Bir Değerlendirme: Mehmet Görmez’in Görüşleri Çerçevesinde
Öz
Bu çalışma, Prof. Dr. Mehmet Görmez’in "Sünnet ve Hadisin Anlaşılması ve Yorumlanmasında Metodoloji Sorunu" adlı eserinde ileri sürdüğü tezi değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, söz konusu iddianın dayandığı temeller incelenmiş, analiz edilmiş ve bilimsel bir değerlendirme sunulmuştur. Bu amacı gerçekleştirmek için öncelikle Görmez’in tezinin ana unsurları ve sonuçları ele alınmış, ardından bu tez bilimsel yöntemlerle analiz edilmiştir. Araştırmanın temel sorusu şudur: Görmez’in tezi ne ölçüde değerlidir, hangi temellere dayanmaktadır ve bu tezden nasıl faydalanılabilir? Makale iki ana bölümden oluşmaktadır: İlk bölümde Görmez’in ileri sürdüğü iddianın teorik temelleri analiz edilmiş, ikinci bölümde ise bu iddia eleştirel bir perspektiften değerlendirilmiştir. Ayrıca Görmez’in hadisleri anlama konusunda sunduğu metodoloji detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu bağlamda, Sünnet ve Hadisi Anlama Kılavuzu adlı eserinde geliştirdiği yöntem de analiz kapsamına dahil edilmiştir. Bu araştırmanın önemi iki temel noktaya dayanmaktadır: Görmez’in yaklaşımının, hadis ilmi açısından yeni bir metodolojik bakış açısı sunması. Ayrıca bu makalenin, Arap dünyası ile modern hadis araştırmaları arasında akademik bir köprü kurma potansiyeli taşıması. Bu durum, akademik düzeyde sağlıklı ve etkili bir bilimsel iletişimin kurulması açısından büyük bir önem arz etmektedir. Araştırmanın en önemli sonuçlarından biri, Görmez’in usûlü’l-fıkhın hadisleri anlamada yetersiz kaldığı yönündeki iddiasının, usûlü’l-fıkhın esasen amelî hükümlerin çıkarılmasına yönelik bir disiplin olması anlayışına dayandığını ortaya koymaktadır. Oysa hadis literatürü yalnızca amelî hükümlerle sınırlı değildir; çok daha geniş bir içerik yelpazesi sunmaktadır. Bu nedenle, usûlü’l-fıkhın ötesine geçen, daha kapsayıcı ve disiplinlerarası bir yöntem geliştirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler
