Hanefî Mezhebi Bağlamında Mezhep İçi İhtilaf, yazar Sırrı Fuat Ateş (İstanbul: Çizgi Kitabevi, 2023) sayfa 296 İSBN 9786253961381

Yıl 2025, Cilt: 55 Sayı: 2, 367 - 374, 30.12.2025

Mustafa İnanç

https://doi.org/10.51121/akif.2025.91

Öz

Bu çalışma, Dr. Sırrı Fuat Ateş tarafından doktora tezi temel alınarak kaleme alınan ve Hanefî mezhebi içindeki ihtilaf olgusunu ele alan eseri tanıtmaktadır. Müellif, Hanefî mezhebinin oluşum süreci, metodolojik yapısı ve mezhep içi ihtilafların mahiyeti üzerinde durarak ihtilafın fıkhî düşünce içindeki yeri ve işlevini ortaya koymaktadır. Eserde, ihtilafın yalnızca görüş ayrılığı olarak değil, mezhebin canlılığını ve sürekliliğini sağlayan dinamik bir unsur olarak ele alındığı görülmektedir. Yazar, klasik dönemden son döneme kadar uzanan geniş bir tarihsel çerçevede seçilmiş Hanefî fakihlerin görüşlerini inceleyerek mezhep içi farklılaşmanın hangi usûlî ve tarihî gerekçelere dayandığını göstermektedir. Delillerin değerlendirilmesi, örf ve zamanın değişmesi, zaruret ve umûmü’l-belvâ gibi unsurlar ihtilafın temel sebepleri olarak tahlil edilmektedir. Bu yönüyle eser, mezhep içi ihtilafın keyfî bir ayrışma değil, belirli ilke ve yöntemler çerçevesinde şekillenen ilmî bir faaliyet olduğunu ortaya koymaktadır. Akıcı dili ve sistematik kurgusuyla eser, Hanefî mezhebinin iç işleyişini anlamak isteyen araştırmacılar için önemli bir başvuru kaynağı niteliği taşımakta ve alanındaki literatüre anlamlı bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Fıkıh , İslâm Hukuku , Hanefî Mezhebi , İctihat , İhtilaf

Hanefî Mezhebi Bağlamında Mezhep İçi İhtilaf, author Sırrı Fuat Ateş (İstanbul: Çizgi Kitabevi, 2023) pages 296 ISBN 9786253961381

Öz

This study introduces the work authored by Dr. Sırrı Fuat Ateş, which is based on his doctoral dissertation. It examines the phenomenon of intra-madhhab disagreement within the Ḥanafī school of law. The author’s primary focus is on the formative process of the Ḥanafī madhhab, its methodological structure, and the nature of intra-school disagreements. By doing so, the author elucidates the role and function of disagreement within Islamic legal thought. In this context, disagreement is treated not merely regarded as a divergence of opinions; rather, it is understood as a dynamic element that ensures the vitality and continuity of the madhhab. By examining the views of selected Ḥanafī jurists from the classical to the late periods within a broad historical framework, the author demonstrates the methodological and historical grounds upon which intra-madhhab differentiation emerged. The analysis encompasses a multifaceted examination of factors including the evaluation of legal evidence, shifts in customary practices and temporal considerations, the necessity of the act in question, and the overarching concept of ʿumūm al-balwā. These elements are meticulously analyzed to identify principal causes of disagreement. In this respect, the work reveals that intra-madhhab disagreement is not an arbitrary fragmentation but rather a scholarly activity shaped within a well-defined set of principles and methods. The book's fluid style and systematic structure make it a significant reference for researchers seeking to understand the internal dynamics of the Ḥanafī school school. It also makes a meaningful contribution to the existing literature in the field.

Anahtar Kelimeler

Canon law , Islamic Law , Hanafı School , Ijtihad , Disagreement

Kaynakça

• Ateş, Sırrı Fuat. Hanefî Mezhebi Bağlamında Mezhep İçi İhtilaf. İstanbul: Çizgi Kitabevi, 2023.