Araştırma Makalesi

İbrani ve Ugarit Kaynaklarında Tĕhôm (תהום)

Cilt: 56 Sayı: 1 30 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

İbrani ve Ugarit Kaynaklarında Tĕhôm (תהום)

Öz

Bu çalışma, Eski Yakındoğu kozmolojisi ve İbrani teolojisi çerçevesinde Tĕhôm (תהום) kavramının etimolojik kökenini, semantik evrimini ve mitolojik işlevini incelemektedir. Tĕhôm, Semitik dillerde ilksel okyanus, yeraltı suyu ve kaotik derinlik anlamlarında kullanılmıştır. Tĕhôm ya da tehomot gibi biçimlerle metinlerde görülen bu kavram hem bir doğa unsuru hem cansız bir nesne hem de mitolojik bir öge olarak kullanılmıştır. Kaynaklarda çoğul ve ikil formlarda yer alarak çok katmanlı bir kozmogoniyi yansıtmıştır. Suyun yaratılışta hem kaosun taşıyıcısı hem de düzenin başlangıç noktası olması, Tĕhôm’un çok katmanlı işlevini pekiştirir. Başlangıçta bir doğa unsurunu tanımlayan kelime zaman içerisinde yer aldığı kültürde kozmik bir yer edinmiştir. Araştırma, bu kavramın farklı kültürel bağlamlarda nasıl dönüştüğünü ve anlam yüklendiğini ele almaktadır. Çivi yazılı belgeler, Ugarit metinleri ve İbrani literatürü gibi birincil kaynaklar taranmıştır. İbrani metinlerinde Tĕhôm’un Tanrı’ya tâbi, edilgin bir unsur olarak konumlandığı; Ugarit kaynaklarında ise kozmik düzenin merkezinde yer alan aktif bir kaos figürü olduğu görülmektedir. Ayrıca, Tĕhôm’un siyasal otorite, ritüel temizlik ve ilahi egemenlik gibi alanlarda işlevsel hale geldiği görülmektedir. Bu bağlamda Tĕhôm, yalnızca kozmolojik bir motif değil, aynı zamanda kültürel hafızanın ve teolojik tahayyülün merkezinde yer alan çok yönlü bir kavram olarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma, etik kurul izni gerektirmeyen nitelikte olup kullanılan veriler literatür taraması/yayınlanmış kaynaklar üzerinden elde edilmiştir. Çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkeleri uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği yazar tarafından beyan olunur.

Kaynakça

  1. Aras, Ahmet. “Dinler Coğrafyasında Geleneksel Kültür ve Din Adına Gerçekleştirilen Uygulamalar”. Türk İslam Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi 11/21 (2016), 227-238.
  2. Beal, Timothy. “Mimetic Monsters: The Genesis of Horror in the Face of the Deep”. Postscripts 4/1 (2008), 83-91. Biggs, Robert vd. (ed.). The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago T. Chicago: Oriental Institute, 2006.
  3. Bills, Nathan. A Theology of Justice in Exodus. University Park: Eisenbrauns, 2020.
  4. Cohn, Yehudah. “Tractate Oholot”. The Oxford Annotate Mishnah A New Translation of the Mishnah With Introductions and Notes. ed. Shaye Cohen vd. 534-610. Oxford: Oxford University Press, 2022.
  5. Cross, Moore Frank. Canaanite Myth and Hebrew Epic Essays in the History of the Religion of Israel. Cambridge: Cambridge University Press, 1973.
  6. Cunchillos, Jesus-Luis vd. The Texts of the Ugaritic Data Bank. Madrid: Hermeneumatica, 2003.
  7. Day, John. From Creation to Babel Studies in Genesis 1-11. London & New Delhi & New York & Sydney: Bloomsbury, 2013.
  8. Day, John. God’s Conflict with the Dragon and the Sea: Echoes of a Canaanite Myth in the Old Testament. Cambridge: Cambridge University Press, 1985.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dinler Tarihi, Dinler Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

25 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

1 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 56 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Karaköz, K. (2026). İbrani ve Ugarit Kaynaklarında Tĕhôm (תהום). Akif, 56(1), 19-36. https://izlik.org/JA95NG75KZ
AMA
1.Karaköz K. İbrani ve Ugarit Kaynaklarında Tĕhôm (תהום). Akif. 2026;56(1):19-36. https://izlik.org/JA95NG75KZ
Chicago
Karaköz, Kübra. 2026. “İbrani ve Ugarit Kaynaklarında Tĕhôm (תהום)”. Akif 56 (1): 19-36. https://izlik.org/JA95NG75KZ.
EndNote
Karaköz K (01 Haziran 2026) İbrani ve Ugarit Kaynaklarında Tĕhôm (תהום). Akif 56 1 19–36.
IEEE
[1]K. Karaköz, “İbrani ve Ugarit Kaynaklarında Tĕhôm (תהום)”, Akif, c. 56, sy 1, ss. 19–36, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95NG75KZ
ISNAD
Karaköz, Kübra. “İbrani ve Ugarit Kaynaklarında Tĕhôm (תהום)”. Akif 56/1 (01 Haziran 2026): 19-36. https://izlik.org/JA95NG75KZ.
JAMA
1.Karaköz K. İbrani ve Ugarit Kaynaklarında Tĕhôm (תהום). Akif. 2026;56:19–36.
MLA
Karaköz, Kübra. “İbrani ve Ugarit Kaynaklarında Tĕhôm (תהום)”. Akif, c. 56, sy 1, Haziran 2026, ss. 19-36, https://izlik.org/JA95NG75KZ.
Vancouver
1.Kübra Karaköz. İbrani ve Ugarit Kaynaklarında Tĕhôm (תהום). Akif [Internet]. 01 Haziran 2026;56(1):19-36. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95NG75KZ