İlahiyatçı Akademisyenlerin Millî Eğitim Akademisi Hakkındaki Görüşleri Üzerine Bir İnceleme

Öz

Öğretmen yetiştirme, Türkiye eğitim sisteminde uzun yıllardır tartışılan temel konulardan biridir. Öğretmenlik Meslek Kanunu kapsamında kurulan Millî Eğitim Akademisi (MEA), öğretmen adaylarının mesleğe hazırlanmasında yeni bir kurumsal model ortaya koymuştur. Bu araştırmanın amacı, MEA modelinin din eğitimi alanındaki öğretmen yetiştirme süreçlerine olası etkilerini ilahiyat fakültesi akademisyenlerinin görüşleri doğrultusunda incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseninde yürütülmüş; Türkiye’nin yedi coğrafi bölgesindeki ilahiyat ve İslami ilimler fakültelerinde görev yapan 29 akademisyenden elde edilen veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Bulgular, akademisyenlerin MEA’yı ne tamamen olumlu ne de tamamen olumsuz değerlendirdiğini göstermektedir. Katılımcılar, modelin uygulama ağırlıklı öğretmen yetiştirmeyi güçlendirme, mesleki yeterlikleri geliştirme ve teori-uygulama bütünleşmesini artırma potansiyeline sahip olduğunu belirtirken; kurumsal görev paylaşımındaki belirsizlikler, ilahiyat fakültelerinin öğretmen yetiştirme misyonunun zayıflama riski ve mezuniyet-sonrası sürecin uzamasına ilişkin kaygıları da vurgulamıştır. Sonuç olarak akademisyenler, üniversitelerin kuramsal ve alan bilgisini, MEA’nın ise uygulama, mentorluk ve mesleğe uyum süreçlerini üstlendiği bütünleşik bir modeli desteklemektedir. Araştırma, reformun başarısının paydaş katılımına dayalı, şeffaf ve sürdürülebilir bir yönetişim anlayışına bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda öğretmen yetiştirme politikalarının üniversiteler, MEA, Millî Eğitim Bakanlığı ve ilgili paydaşlar arasında güçlü iş birliği ve istişare mekanizmaları temelinde yeniden yapılandırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Din Eğitimi
• Milli Eğitim Akademisi
• Öğretmen Yetiştirme
• İlahiyat Fakülteleri
• Akademisyen Görüşleri

Etik Beyan

Bu çalışma için gerekli olan etik kurul onayı Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu’nun 31.10.2025 tarih ve 2025/909 sayılı kararı ile alınmıştır.

Teşekkür

Bu çalışmaya değerli zamanlarını ayırarak görüşlerini içtenlikle paylaşan, farklı akademik perspektifleriyle araştırmaya derinlik kazandıran 29 ilahiyatçı akademisyene gönülden teşekkür ederim. Çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği yazar tarafından beyan olunur.

An Analysis of Theology Academics’ Perspectives on the National Education Academy

Öz

Teacher education has long been one of the most debated issues in the Turkish education system. The National Education Academy (NEA), established under the Teaching Profession Law, has introduced a new institutional model for preparing prospective teachers. This study examines the potential implications of the NEA model for teacher education in the field of religious education, drawing on the perspectives of academics in faculties of theology. The research was conducted as a qualitative case study, and data obtained from 29 academics working in Faculties of Theology and Islamic Sciences across Türkiye’s seven geographical regions were analyzed through content analysis. The findings indicate that academics do not evaluate the NEA in purely positive or negative terms. While participants emphasized its potential to strengthen practice-oriented teacher education, enhance professional competencies, and improve the integration of theory and practice, they also expressed concerns regarding ambiguities in institutional responsibilities, the possible weakening of theology faculties’ teacher education mission, and the prolonged transition period between graduation and employment. They further reveal a preference for an integrated model in which universities provide disciplinary and theoretical preparation, while the NEA focuses on practical training, mentoring, and professional induction. The study concludes that the success of the reform depends on a governance framework grounded in stakeholder participation, transparency, and sustainability. Accordingly, teacher education policies should be redesigned through strong collaboration and consultation mechanisms among universities, the NEA, the Ministry of National Education, and other relevant stakeholders.

Anahtar Kelimeler

• Religious Education
• National Education Academy
• Teacher Education
• Faculties of Theology
• Academic Perspectives

Etik Beyan

The ethics committee approval required for this study was obtained through Decision No. 2025/909, dated 31.10.2025, of the Necmettin Erbakan University Social and Human Sciences Scientific Research Ethics Committee. The author hereby declare that the research was conducted in accordance with scientific and ethical principles, and all sources utilized in the study have been duly acknowledged in the references.

Teşekkür

I sincerely thank the 29 theologian academics who generously devoted their valuable time to candidly share their views and enriched this research with their diverse academic perspectives.

Kaynakça

1. Altaş, Nurullah. Din Eğitimi. Ankara: Nobel Yayınları, 2016.
2. Altaş, Nurullah - Büyük, Celal. “Öğretmen Yetiştiren Bir Kurum Olarak İlahiyat Eğitiminin Genel Hedefleri Altında Din Eğitimi ve Din Felsefesi Eğitimi İlişkisi (Din Eğitimi ve Din Felsefesi İlişkisi Özel Amaçlara Nasıl Yansımalı?)”. Din&Felsefe Araştırmaları 1/2 (2018), 115-133.
3. Aydın, Mehmet Şevki. Cumhuriyet Döneminde Din Eğitimi Öğretmeni Yetiştirme ve İstihdamı (1923- 2015). İstanbul: Dem Yayınları, 2016.
4. Aydın, Mehmet Zeki. “İlahiyat Fakülteleri Programlarını Tartışmak”. Eğitime Bakış 9/27 (2013), 57-58.
5. Baltacı, Ali - Coşkun, Mehmet Kamil. “Öğretmenlik Mesleğini Tercih Etme Nedenleri: İlahiyat Fakültesi Mezunları Üzerine Bir Araştırma”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26/2 (28 Haziran 2024), 419-433. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1118141
6. Biesta, Gert. The Beautiful Risk of Education. Boulder: Paradigm Publishers, 2015.
7. Ceylan, Tuncay. “Öğretmen Adaylarının Milli Eğitim Akademisi’ne Yönelik Görüş ve Beklentileri: İlahiyat Fakültesi Örneği”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 25/2 (2025), 1579-1612. https://doi.org/10.33415/daad.1688439
8. Coşkun, Mehmet Kamil. “İlahiyat Öğrencilerinin Meslek Alanlarına Yönelik Tutum ve Yeterlilik Algıları”. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum 14/42 (2025), 521-548.

9. Creswell, John W. Eğitim Araştırmaları. çev. Halil Ekşi. İstanbul: Edam, 2017.
10. Çalal, Ayşe. Öğretim Üyeleri, Öğrencileri Ve Mezunlarına Göre İlahiyat, İlahiyatçı Ve İlahiyat Eğitimi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2022.
11. Demir, Ömer - Göçmen, Fatma. İlahiyat Fakültelerinde Öğretmenlik Uygulamaları. Ankara: Kitap Dünyası, 2023.
12. Ecer, Münir vd. “Din Eğitimi Bilimcilerin MEB Akademisi Hakkındaki Görüşleri”. IV. Din Eğitimi Kongresi Tam Metin Bildiri Kitabı. 186-197. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Yayınları, 2026.
13. Ecer, Münir. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Öğretmenlik Uygulaması Dersine İlişkin Beklentileri”. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 13/35 (2024), 160-177.
14. Erbaş, Yahya Han. “Akademisyenlerin Gözünden Milli Eğitim Akademisi ve Eğitim Fakültelerinin Geleceği”. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi 12/1 (01 Nisan 2026) (2026), 75-94. https://doi.org/10.47714/uebt.1881520
15. Erdoğan, İrfan. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutumları ile Mesleki Kaygıları Arasındaki İlişki”. Eskiyeni 45 (2021), 797-818.
16. Gearon, Liam. MasterClass in Religious Education: Transforming Teaching and Learning. London: Bloomsbury Academic, 2013.
17. Görgün, Tahsin. “Bugünün İlahiyatı Nasıl Olmalıdır? (Sorunlar ve Çözümleri)”. Türk Üniversitesi ve Dini İlimler: İlahiyatın Akademik Yapılanması, Bölümleri ve Anabilim Dalları Nasıl Olmalıdır? ed. Süleyman Akyürek. 149-164. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2015.
18. Gümüş Sarı, Arife. İmkân ve Sınırlılıkları Açısından İlahiyat Fakültelerinde Öğretmen Yetiştirme. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2023.
19. İpek, Yasemin vd. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Öğretim Süreçlerinin Kariyer Eğilimi ve Stresi Açısından İncelenmesi”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 13/1 (2024), 368-395.
20. Jackson, Robert. Signposts: Policy and Practice for Teaching about Religions and Non-Religious World Views in Intercultural Education. Strasbourg: Council of Europe Publishing, 2014.
21. Kanat, Senanur vd. “Din Eğitimi Akademisyenlerinin İlahiyat Fakültelerindeki Pedagojik Formasyon Eğitimi Üzerine Görüşleri”. Talim 8/2 (2024), 182-207. https://doi.org/10.37344/talim.2024.61
22. Karataş, İbrahim Hakan. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ve Millî Eğitim Akademisi eğitim fakültelerinin sonunu mu getirdi?” Alanyazın 6/1 (2025), 1-7.
23. Korthagen, Fred. “Inconvenient truths about teacher learning: towards professional development 3.0”. Teachers and Teaching 23/4 (2017), 387-405. http://dx.doi.org/10.1080/13540602.2016.1211523
24. Kuşçuoğlu, Aslı - Tosun, Cemal. “İlahiyat Eğitiminde Disiplinlerin Amaç ve Muhtevaları: Akademisyen Görüşlerinin Nitel Bir Analizi”. Eskiyeni 52/Mart (2024), 377-403.
25. Narin, İsmail. “XX. İlahiyat Fakülteleri Dekanlar Toplantısı”. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2 (2013), 227-234. Nazıroğlu, Bayramali. “İlahiyat Fakültelerinde Din Eğitimi ve Sorunları”. Türkiye’de Din Eğitimi ve Sorunları. ed. Mustafa Köylü. 169-208. İstanbul: Dem Yayınları, 2018.
26. OECD. A Flying Start: Improving Initial Teacher Preparation Systems. Araştırma. Paris: OECD Publishing, 2019.
27. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/cf74e549-en
28. ÖMK. Öğretmenlik Meslek Kanunu, Öğretmenlik Meslek Kanunu. Resmi Gazete 7528 32696 (18 Ekim 2024). https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/10/20241018.pdf
29. Özdemir, Ömer - Erdoğan, İrfan. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Pedagojik Formasyon Derslerine Yönelik Metaforik Algıları”. İslami İlimler Dergisi 40 (28 Mart 2025), 121-145. https://doi.org/10.34082/islamiilimler.1601666
30. Özüdoğru, Gül - İpek, Cemalettin. “Millî Eğitim Akademisi ve Öğretmen Yetiştirme Konusunda Öğretmen Adaylarının Görüşleri”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 17/1 (2026), 258-278.
31. Pınar, İbrahim - Sarıçam, Hakan. “Eğitim Fakültelerindeki Akademisyenlerin Milli Eğitim Akademisi İle İlgili Görüşleri”. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 16 (2025), 12-29.
32. Polat, Murat. “Millî Eğitim Akademisi ve Öğretmen Yetiştirme Sürecinin Dönüşümü”. ed. Ayhan Öz. İlke Yayınları, 2024.
33. Şahin, Fatih vd. “Türk Eğitim Sisteminin Felsefi Temellerine İlişkin Öğretmen Adaylarının Görüşleri”. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi (AKEF) Dergisi 5/3 (2023), 798-811.
34. Talu, Ayşe Ahsen - Tezci, Erdoğan. “Türkiye’de Öğretmen Yetiştirme Konulu Çalışmalara Dair Sistematik Bir İnceleme”. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 64 (2025), 1978-2005.
35. Tosun, Cemal. Din Eğitimi Bilimine Giriş. Ankara: Pegema Yayınclık, 2002.
36. Tozlu, Necmettin. “Öğretmen yetiştirme üzerine düşünceler”. TYB Akademi Dil Edebiyat ve Sosyal Bilimler Dergisi 5/13 (2015), 123-135.
37. Turan, İbrahim. “Türkiye’de İlahiyat Eğitimi: İstihdam Alanı‐Program İlişkisi Üzerine Bir İlişki”. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 37/2 (15 Aralık 2017), 59-77. https://doi.org/10.26650/ilahiyat.2017.19.2.0014
38. Tüzel İşeri, Emel - Gök, Sevda. “Examination of Pre-Service Teachers’ Educational Philosophy Tendencies”. International Journal of Turkish Education Sciences 13/1 (2025), 285-319. https://doi.org/10.46778/goputeb.1618282
39. Yemenici, Ahmet. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Aday Öğretmenleri ve Danışman Öğretmenlerinin Gözüyle Aday Öğretmen Yetiştirme Eğitimi ve Süreci”. Amasya İlahiyat Dergisi 16 (2021), 229-266.
40. Yıldırım, Ali̇ - Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 9. Basım, 2013.
41. Zeicher, Ken. “Rethinking the Connections Between Campus Courses and Field Experiences in College-and University-Based Teacher Education”. Journal of Teacher Education 61/1-2 (2010), 89-99. https://doi.org/10.1177/0022487109347671