İbrahim Enez Film Afişlerinin Yapay Zekâ ile Yeniden Tasarımının Karşılaştırmalı Analizi

İnsanlık; kendi tarihi kadar eski ve sürekliliği için gerekli olan iletişimi sağlayabilmek adına, mağara resimlerinden hiyerogliflere, gelişen endüstri ve teknoloji ile görsel ögelerden yapay zekâ kullanımına değin akla gelebilecek her alanda çeşitli yöntemler geliştirmiştir. Bu yöntemler arasında özellikle 20. yy.da ortaya çıkan ve bir grafik tasarım ürünü sayılan afişlerden yararlanılmış özellikle çalışmada değinilen bu tasarım ürünleri arasında seyircisiyle sinemanın ilk buluşması sayılabilecek film afişleri, Dünya’daki ve Türkiye’deki tarihsel gelişim süreçleri ve Denge İlkesi, Orantı ve Görsel Hiyerarşi İlkesi, Görsel Devamlılık, Bütünlük ve Vurgulama gibi tasarım ilkeleriyle birlikte ele alınmıştır. Özellikle Türk sinema tarihinde önemli bir yeri olan Yeşilçam Dönemi filmleri, afişleri ve 600’ün üzerinde afişiyle dönemin en tanınmış afiş tasarımcılarından biri olan İbrahim Enez’in eserleri irdelenmiştir. Bu eserler arasında IMDb’de aldığı puanlar bakımından en yüksek değere sahip 3 film afişi hem kendi içinde analiz edilmiş hem de yapay zekâ desteği ile yeniden tasarlanarak; renk, armoni, tipografi, kompozisyon, hikâye, imgeler ve mesajlar gibi görsel unsurların analizleri ve hedef kitleye verebileceği duygu, mesaj ve içeriksel açıdan yeterlilikleri ile mukayese edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada film afişlerinin karşılıklı olarak estetik, kültürel ve toplumsal açıdan en istendik biçimde değerlendirilmeleri için nitel veri analizi yöntemi olarak doküman incelemesi tekniği tercih edilmiştir.

In order to provide communication, which is as old as its own history and necessary for its continuity, humanity has developed various methods in every imaginable field, from cave paintings to hieroglyphs, from visual elements to the use of artificial intelligence with developing industry and technology. Among these methods, posters, which especially emerged in the 20th century and are considered a product of graphic design, have been utilized. Especially among these design products mentioned in the study, movie posters, which can be considered the first meeting of cinema with its audience, have been discussed together with their historical development processes in the world and Turkey and design principles such as the Principle of Balance, the Principle of Proportion and Visual Hierarchy, Visual Continuity, Integrity and Emphasis. In particular, the films and posters of the Yeşilçam Period, which have an important place in the history of Turkish cinema, and the works of İbrahim Enez, one of the most well-known poster designers of the period with over 600 posters, have been examined. Among these works, the 3 movie posters with the highest scores on IMDb have been analyzed both internally and redesigned with the support of artificial intelligence; The analysis of visual elements such as colour, harmony, typography, composition, story, images and messages and their adequacy in terms of emotion, message and content that they can convey to the target audience were tried to be compared. In the study, document review technique was preferred as a qualitative data analysis method in order to evaluate the movie posters in the most desired way in terms of aesthetics, culture and society.