Dijital Platformlarda Kimlik Performansları: Performatif Benlik, Gösteri Toplumu ve Dramaturjik Yaklaşım
Öz
Bu çalışma, kullanıcıların sosyal medya platformlarında kimlik inşası ve sunumu sürecini, performatif benlik ve dijital gösteri kavramları çerçevesinde ele almaktadır. Goffman'ın dramaturjik yaklaşımı ve Debord'un gösteri toplumu kavramından yola çıkarak, sosyal medya kullanıcılarının dijital platformlarda nasıl bir benlik inşa ettikleri ve bunu nasıl sergiledikleri analiz edilmektedir. Günümüz dijital çağında bireyler, yalnızca günlük yaşamlarını değil, aynı zamanda benlik algılarını da çevrimiçi platformlarda şekillendirerek sergilemektedir. Bu çalışma kapsamında, bireylerin sosyal medyadaki kimlik performansları ve kimlik inşa süreçleri ile performatif benlik sunumları arasındaki ilişki ele alınarak, bu sürecin dijital ortamda bir gösteriye dönüşme dinamikleri incelenmiştir. Araştırma içerisinde, 18 aktif katılımcının sosyal medya pratikleri incelenerek, sosyal medya platformlarının bireysel ve toplumsal kimlik inşasında nasıl işlev gördüğü çeşitli teorik perspektiflerle analiz edilmektedir. Bu analiz, platform bazlı kimlik inşası sürecinde toplumsal yapıların, kültürel kodların ve bireysel tercihlerinin nasıl şekillendiğine dair bir bakış açısı sunmaktadır. Sosyal medya platformlarındaki kimlik performanslarını anlamak amacıyla Instagram, TikTok, X, LinkedIn ve Facebook’ta kullanıcıların kimlik oluşturma dinamikleri incelenmiştir. Elde edilen bulgular neticesinde, Instagram, estetik odaklı ve statü bazlı kimliklerin oluşumuna zemin hazırlamakta; TikTok, performatif ve eğlence temelli kimliklerin desteklenmesini sağlamakta; X, fikir bazlı tartışma alanları ve aktivist kimliklerin ortaya çıkması için bir platform sunmakta; LinkedIn, profesyonel ve kurumsal kimlik inşasının ön planda olduğu bir alan sağlamakta; Facebook ise sosyal ve toplumsal bağları güçlendiren kimliklerin gelişimini desteklemektedir. Platform bazlı kimlik inşalarının analizinde, dijital medya ekosistemindeki kimlik sunumlarının bağlamsallığı üzerine yapılan bu çalışma, sosyal medya platformlarının bireyler üzerindeki etkilerini daha derinlemesine anlamak için önemli bir katkı sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Sosyal Medya, Kimlik İnşası, Performatif Benlik, Dijital Gösteri, Dramaturjik Yaklaşım
Kaynakça
- Abidin, C. (2016). Visibility labour: Engaging with Influencers’ fashion brands and #OOTD advertorial campaigns on Instagram. Media International Australia, 161(1), 86-100. https://doi.org/10.1177/1329878X16665177
- Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. İçinde J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (ss. 241-258). Greenwood Press.
- Boyd, D. (2020). It’s Complicated: The Social Lives of Networked Teens. Yale University Press. https://doi.org/10.12987/9780300166439
- Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. Routledge.
- Castells, M. (2013). Communication Power (Second Edition). Oxford University Press.
- Clarke, V. & Braun., V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology. 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
- Debord, G. (1967). The society of the spectacle. Zone Books.
- Goffman, E. (1959). The presentation of self in everyday life. Anchor Books.
- Habermas, J. (1989). The structural transformation of the public sphere: An inquiry into a category of bourgeois society (T. Burger & F. Lawrence, Çev.). MIT Press.
- Hogan, B. (2010). The Presentation of Self in the Age of Social Media: Distinguishing Performances and Exhibitions Online. Bulletin of Science, Technology & Society, 30(6), 377-386. https://doi.org/10.1177/0270467610385893