Eski(meyen) Bir Tartışma: İzleyici Metası

Zafer Kıyan

doi:10.31123/akil.437485

Eski(meyen) Bir Tartışma: İzleyici Metası

Öz

Bu çalışmanın başlıca amacı, Dallas Smythe tarafından 1970’lerin sonunda ortaya

atılan ve güncelliğini koruyan “izleyici metası” tezini Marx’ın meta kavramsallaştırması

ışığında sorgulamaktır. Smythe, bu tezini geleneksel kitle iletişim araçları bağlamında

geliştirmişti. Günümüzde yeni iletişim teknolojilerinin yaygınlaşması ve sermayenin yeni

iletişim ortamlarını ticarileştirmeye yönelik gayretleri, “izleyici metası” tezinin yeniden

gündeme gelmesine yol açmıştır. Bu çalışma, “izleyici metası” tezini sınırlı bir kapsamda

çözümlemektedir. İlk olarak Smythe’nin “izleyici metası” tezi ele alınırken, iletişimin

ekonomi-politiğine ilişkin bir tartışma da yürütülmektedir. İkinci olarak, Smythe’nin

tezinin yol açtığı tartışmalar değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, tartışmanın

aktörlerinin “izleyici metası” tezine yaklaşımları, itirazları ve katkıları irdelenmektedir.

Üçüncü olarak, “izleyici metası” tezi yeni iletişim teknolojileri bağlamında yapılan

güncel tartışmalar ve ortaya atılan yeni kavramlar doğrultusunda ele alınmaktadır. Bu

doğrultuda, yeni teknolojilerin ortaya çıkardığı yeni metalaştırma süreçleri, hem aracın

kendisinden kaynaklanan farklılıklar, hem de kullanıcı pratiklerindeki dönüşümlerle

ilişkisi temelinde ele alınmaktadır. Dördüncü ve son olarak, iletişim alanındaki

metalaşma tartışmalarına katkı sağlayacağı düşüncesiyle “izleyici metası” tezi Marx’ın

meta kavramsallaştırması temelinde sorgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Smythe,izleyici metası tartışması,Marksizm,meta,izleyici emeği,kör nokta tartışması,reklam,reklam verenler,kitle iletişim sistemleri

Kaynakça

Adorno, W., Theodor (2009). Kültür Endüstrisi: Kültür Yönetimi. Çev., Nihat Ülner vd. İstanbul: İletişim Yayınları.
Althusser, Louis (2014). İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları. Çev., Alp Tümertekin. İstanbul: İthaki Yayınları.
Anderson, Perry (2011). Batı Marksizmi Üzerine Düşünceler. Çev., Bülent Aksoy. İstanbul: Birikim Yayınları.
Arsenault, H. Amelia ve Castells, Manuel (2008). “The Structure and Dynamics of Global Mul-ti- Media Business Networks.” International Journal of Communication. 2: 707-748.
Benjamin, Walter (2012). Fotoğrafın Kısa Tarihi: Teknik Araçlarla Yeniden - Üretim (Çoğaltma) Çağında Sanat Eseri. Çev., Osman Akınhay. İstanbul: Agora Kitaplığı.
Benjamin, Walter (2013). Pasajlar. Çev., Ahmet Cemal. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Bermejo, Fernando (2009). “Audience manufacture in historical perspective: from broadcasting to Google.” New Media & Society. 11(1-2): 133-154.
Bolin, Göran (2011). Value and the Media: Cultural Production and Consumption in Digital Markets. London: Ashgate Publishing
Bulut, Ergin (2014). “Yaratıcı Ekonomiyi Tanımlamak: Toplumsal İşbirliğinin Tohumları veya Genel Zeka ve İmgelem İçin Kapitalist Av?”, Bilişsel Kapitalizm: Eğitim ve Dijital Emek.MichaelA. Peters, , Ergin Bulut (der.) içinde.Çev. Necati Duran, Diyar Saraçoğlu. Ankara: NotaBene Yayınları. 221- 240.
Caraway, Brett (2011). “Audience Labor in the New Media Environment: A Marxian Revisiting of the Audience Commodity.” Media, Culture & Society.33(5): 693-708.

Carpenter, H. Thomas (2002).Antik Yunan’da Sanat ve Mitoloji.Çev., Bensen B. M. Ünlüoğlu. İstanbul: Homer Kitapevi.
Coté, Mark ve Pybus, Jennifer (2014). “Maddi Olmayan Emek 2.0’I Öğrenme: Facebook ve Sosyal Ağlar.” Bilişsel Kapitalizm: Eğitim ve Dijital Emek.MichaelA. Peters, , Ergin Bulut (der.) içinde.Çev. Damla Öz. Ankara: NotaBene Yayınları. 241-270.
Çakmur, Barış (1998). “Kültürel Üretimin Ekonomi Politiği: Kültürün Metalaşmasında Genel Eğilimler.” Kültür ve İletişim.1(2): 111-148.
Çam, Şerife (2008), Medya Çalışmalarında İdeoloji: Epistemolojik ve Metodolojik Sorunlar. Ankara: De Ki yayınları.
Dobb, M. (2000), “Önsöz.” Feodalizmden Kapitalizme Geçiş. Paul Sweezy(der.) içinde. İstanbul:Kaynak Yayınları. ss. 11-14.
Ekman, Mattias (2014). “Birikimi Anlamak: Marx’ın İlkel Birikim Kuramı’nın Medya ve İletişim Çalışmaları Açısından Önemi.” Marx Geri Döndü: Medya, Meta ve Sermaye.Vincent Mosco, Christian Fuchs (der.) içinde. Çev., Zafer Kıyan, Hakan Yüksel. Ankara: NotaBene Yayınları. 83- 118.
Fine, Ben ve Saad-Filho, Alfredo (2008), Marx’ın Kapitali. Çev., Nail Satlıgan. İstanbul: Yordam Kitap.
Fisher, Eran (2014). “Daha Az Yabancılaşma Nasıl Daha Fazla Sömürü Yaratır? Sosyal Paylaşım Sitelerinde İzleyici Emeği.” Marx Geri Döndü: Medya, Meta ve Sermaye.Vincent Mosco, Christian Fuchs (der.) içinde. Çev., Gökçe Baydar. Ankara: NotaBene Yayınları. 119-150.
Foley, K. Duncan (2010). Kapital’i Anlamak: Marx’ın İktisat Teorisi. Çev., Hakan Öngel. Ankara: Arkadaş Yayınevi.
Fuchs, Christian (2010). “Labor in Informational Capitalism and on the Internet.” The Information Society. 26(3): 179-196.
Fuchs, Christian (2012). “Dallas Smythe Today - The Audience Commodity, the DigitalLabour Debate, Marxist Political Economy and CriticalTheory. Prolegomena to a DigitalLabour Theory of Value.”tripleC-Open Access Journal for a Global Sustainable Information Society. 10(2): 692-740.
Fuchs, Christian (2013). Digital Labour and Karl Marx. New York: Routledge.
Garnham, Nicholas (1977) “Towards a Political Economy of Culture.”New University Quarterly. 31(3): 341-357.
Garnham, Nicholas (1990). Capitalism and Communication: Global Culture and the Economics of Information. London: SAGE Publications.
Golding, Peter ve Murdock, Graham (2002). “Kültür, İletişim ve Ekonomi Politik.” Medya, Kültür, Siyaset. Süleyman İrvan(der.) içinde. Ankara: Alp Yayınevi.59-97.
Gorz, A. (2011) Maddesiz: Bilgi, Değer ve Sermaye.Çev. Işık Ergüden. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Hardt, Michael, Negri Antonio (2008). İmparatorluk. Çev. Abdullah Yılmaz. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Harvey, David (2012). Sermayenin Sınırları.Çev., Utku Balaban. Ankara: Tan Kitabevi Yayınları
Hebblewhite, H. J. William (2014). “Üretim Araçları Olarak İletişim Araçları.” Marx Geri Döndü: Medya, Meta ve Sermaye.Vincent Mosco, Christian Fuchs (der.) içinde. Çev., Z. Sargın Sarbay. Ankara: NotaBene Yayınları. 193-216.
Horkheimer, Max, Adorno, W. Theodor (2010). Aydınlanmanın Diyalektiği. Çev., Elif Öztarhan. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Jhally, Sut (1982). “Probing The Blindspot: The Audience Commodity.” Canadian Journal of Political and Social Theory. 6(1-2): 204-210.
Jhally, Sut (1990). The Codes of Advertising: Fetishism and the Political Economy of Meaning in the Consumer Society. New York: Routledge.
Jhally, Sut ve Livant, Bill (2006). “Watching as Working: The Valorization of Audience Consciousness.” The Spectacle of Accumulation: Essays in Culture, Media, & Politics. Sut Jhally(der.) içinde. New York: Peter Lang Publishing. 25-43.
Lapavitsas, Costas (2004).Social Foundations of Markets, Money and Credit. London: Routledge.
Lazzarato, Maurizio (2005).“Maddi Olmayan Emek.” İtalya’da Radikal Düşünce ve Kurucu Politika.Selen Göbelez, Sinem Özer (der.) içinde.İstanbul: Otonom Yayıncılık.226-246.
Lebowitz, A. Michael (1986). “Too Many Blindspots on the Media”, Studies in Political Economy, 21: 165-173. Lee, Micky (2011). “Google Ads and the Blindspot Debate.” Media, Culture and Society. 33(3): 433-447.
Livant, Bill (1979). “The Audience Commodity: On The ‘Blindspot’ Debate.” Canadian Journal of Political and Social Theory. 3(1): 91-106.
Livant, Bill (1982). “Working At Watching: A Reply To Sut Jhally.” Canadian Journal of Political and Social Theory. 6(1-2): 211-215.
Mandel, Ernest (2008). Marx’ın Kapitali. Çev. Osman S. Binatlı. İstanbul: Yazın Yayıncılık.
Marx, K., (2012).Kapital: Ekonomi Politiğin Eleştirisi.C. I.,Çev. Mehmet Selik. İstanbul: Yordam Kitap.
Marx, Karl (2011). Kapital: Ekonomi Politiğin Eleştirisi, 1. Cilt.Çev., Mehmet Selik, Nail Satlıgan. İstanbul: Yordam Kitap.
McChesney, Robert W. (2006). Medyanın Sorunu: 21. Yüzyılda İletişim Politikaları. Çev., Erdoğan Usta. İstanbul: Kalkedon.
Meehan, Eileen R. (1984). “Ratings and the institutional approach: A third answer to the Commodity Question.” Critical Studies in Mass Communication.1(2): 216-225.
Miège, Bernard (1989). The capitalization of cultural production.New York: International General, 1989.
Mosco, Vincent (2009). The Political Economy of Communication. Los Angeles: Sage.
Murdock, Graham (1978). “Blindspot About Western Marxism: A Reply To Dallas Smythe.” Canadian Journal of Political and Social Theory. 2(2): 109-119.
Murdock, Graham ve Golding, Peter (1973). “For A Political Economy Of Mass Communication.” The Socialist Register. (10): 205-234.
Napoli, Philip M. (2003). Audience Economics and the Audience Marketplace.New York: Columbia University Press.
Ollman, Bertell (2006). Diyalektiğin Dansı: Marx’ın Yönteminde Adımlar. Çev., Cenk Saraçoğlu. İstanbul: Yordam Kitap.
Prey, Robert (2014). “Ağın Kör Noktası: Dışlama, Sömürü ve Marx’ın Süreç-İlişkisel Ontolojisi.” Marx Geri Döndü: Medya, Meta ve Sermaye. Vincent Mosco, Christian Fuchs (der.) içinde. Çev., Hakan Yüksel. Ankara: NotaBene Yayınları. 255-300.
Prodnik, Jernej (2014). “Sürüp Giden Metalaştırma Süreçleri Üzerine Bir Not: İzleyici Metasından Toplumsal Fabrikaya.” Marx Geri Döndü: Medya, Meta ve Sermaye. Vincent Mosco, Christian Fuchs (der.) içinde. Çev., Zafer Kıyan. Ankara: NotaBene Yayınları. 301-366.
Smythe, Dallas W. (1977). “Communications: Blindspot Of Western Marxism.” Canadian Journal of Political and Social Theory. 1(3): 1-28.
Smythe, Dallas W. (1978). “Rejoinder To Graham Murdock.” Canadian Journal of Political and Social Theory. 2(2): 120-127.
Smythe, Dallas W. (1980). Dependency Road: Communications, Capitaslism, Consciousness and Canada. New Jersey: Ablex Publication.
Smythe, Dallas W. (1981). “Communications: Blindspot of Economics.” Culture, Communication and Dependency: The Tradition of H.A. Innis. William H. Melody vd. (der.) içinde. New Jersey: Ablex Publishing Corporation.
Sweezy, Paul ve Baran, Paul (1966). Monopoly Capital. New York: Modern Reader. Wayne, Mike, (2009), Marksizm ve Medya Araştırmaları: Anahtar Kavramlar, Çağdaş Eğilimler. Çev., Barış Cezar.İstanbul: Yordam Kitap.
Williams, Raymond (2013). “Üretim Araçları Olarak İletişim Araçları.” Kültür ve Materyalizm içinde. Çev., F. Burak Aydar. İstanbul: Sel Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Zafer Kıyan ^* Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2015

Gönderilme Tarihi

10 Ekim 2015

Kabul Tarihi

1 Ekim 2015

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2015 Sayı: 24

DOI

https://doi.org/10.31123/akil.437485

IZ

https://izlik.org/JA62HL42AF

APA

Kıyan, Z. (2015). Eski(meyen) Bir Tartışma: İzleyici Metası. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 24, 230-255. https://doi.org/10.31123/akil.437485

AMA

1.Kıyan Z. Eski(meyen) Bir Tartışma: İzleyici Metası. Akdeniz İletişim. 2015;(24):230-255. doi:10.31123/akil.437485

Chicago

Kıyan, Zafer. 2015. “Eski(meyen) Bir Tartışma: İzleyici Metası”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, sy 24: 230-55. https://doi.org/10.31123/akil.437485.

EndNote

Kıyan Z (01 Aralık 2015) Eski(meyen) Bir Tartışma: İzleyici Metası. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi 24 230–255.

IEEE

[1]Z. Kıyan, “Eski(meyen) Bir Tartışma: İzleyici Metası”, Akdeniz İletişim, sy 24, ss. 230–255, Ara. 2015, doi: 10.31123/akil.437485.

ISNAD

Kıyan, Zafer. “Eski(meyen) Bir Tartışma: İzleyici Metası”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi. 24 (01 Aralık 2015): 230-255. https://doi.org/10.31123/akil.437485.

JAMA

1.Kıyan Z. Eski(meyen) Bir Tartışma: İzleyici Metası. Akdeniz İletişim. 2015;:230–255.

MLA

Kıyan, Zafer. “Eski(meyen) Bir Tartışma: İzleyici Metası”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, sy 24, Aralık 2015, ss. 230-55, doi:10.31123/akil.437485.

Vancouver

1.Zafer Kıyan. Eski(meyen) Bir Tartışma: İzleyici Metası. Akdeniz İletişim. 01 Aralık 2015;(24):230-55. doi:10.31123/akil.437485

Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Eski(meyen) Bir Tartışma: İzleyici Metası

Eski(meyen) Bir Tartışma: İzleyici Metası

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

İletişimin Ekonomi Politiğine Dallas W. Smythe’ın Perspektifinden Bakmak

Exploitation of Prosumer Commodity in Instant Messaging Applications: A Research on Whatsapp Privacy Policy

Back to Media Work in a Data-Driven Market: Re-Thinking the Labor of Advertising Practitioners

GÜNCEL TEKNOLOJİK GELİŞMELERLE BİRLİKTE TİYATRO İLE SİNEMA SANATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ VE DÖNÜŞÜMÜ

TEKNOLOJİNİN TİYATRO İZLEME ALIŞKANLIKLARINA ETKİSİ

MEDYA ÇALIŞMALARINDA ELEŞTİREL EKONOMİ POLİTİK YAKLAŞIM: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (2013-2023)