Kitle Toplumundan Ağ Toplumuna Taraftarlık Altkültürünün Değişim Pratikleri: Fenerbahçe Tribünü

The culture, that can be esteemed as an endeavor to explore what belongs to the human, takes us to a comparative knowledge, and a history of daily life. This study, which focuses on firm subculture, one of the cultural areas that we can trace in daily life, has been evaluated within the framework of the 'network society theory' proposed by Dijk (2018). Within the framework of qualitative research approach, discourse analysis was carried out by focusing on the texts in fanzines, which are considered as independent publications of fan groups. It was observed that the fanzines examined within the scope of the study moved away from the capitalist publishing understanding of the fandom subculture and formed counter-public spaces. In the light of the findings, the elements in mass society and network society typology were compared. Considering the theoretical framework of the study from the texts in this comparison, the themes are created in sections through the codes, and these themes are discussed and interpreted. The results reflect that with the more marketization of football, which is called industrial and modern, it is moving the fan groups from mass society concentrations to the network society. This situation reveals that although social media organizations create a power to increase communication channels, they cause total damage to the firm culture. The evaluation made in the context of the texts shows that the modernity practices in the stands create negative feelings in the feelings of production, sharing and ownership. In addition, it is seen that the actors of the firms oppose the commodification of fandom culture in the age of social media and are in an effort to continue this subculture with all its elements.

İnsana ait olanı aramanın bir çabası olarak değerlendirilebilecek olan kültür, bizi karşılaştırmalı bir bilgiye, bir gündelik hayat tarihine götürür. Gündelik hayat içerisinde izini sürebileceğimiz kültürel alanlardan tribün altkültürüne odaklanan bu çalışma, Dijk’ın öne sürdüğü (2018) ‘ağ toplumu teorisi’ çerçevesinde değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde, taraftar gruplarının bağımsız yayınları olarak değerlendirilen fanzinlerdeki metinleri odağa alarak söylem çözümlemesi gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında incelenen fanzinlerin, tribün altkültürünün kapitalist yayın anlayışından uzaklaşarak karşı-kamusal alanları oluşturduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular ışığında, kitle toplumu ve ağ toplumu tipolojisindeki unsurlar karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmada metinlerden çalışmanın kuramsal çerçevesi dikkate alınarak kodlar aracılığıyla bölümler halinde temalar oluşturularak bu temalar tartışılmış ve yorumlanmıştır. Sonuçlar, endüstriyel ve modern olarak adlandırılan futbolun daha çok piyasalaşmasıyla, taraftar gruplarını kitlesel toplum yoğunlaşmalarından ağ toplumuna taşıdığını yansıtmaktadır. Bu durum, sosyal medya örgütlenmelerinin iletişim kanallarını artırıcı bir güç oluşturmasına rağmen tribün kültürüne bütüncül zarar verdiğini ortaya koymaktadır. Metinler bağlamında yapılan değerlendirme, tribünlerdeki modernite uygulamalarının üretim, paylaşım ve sahiplenme duygularında olumsuz duygular meydana getirdiğini göstermektedir. Ayrıca, tribün aktörleri, sosyal medya çağında tribün kültürünün metalaşmasına karşı çıkarak bu altkültürün tüm unsurlarıyla birlikte devam etmesi yönünde çaba içerisinde oldukları görülmektedir.