Turizm Ve Robot Konulu Çalışmaların Yönetici, Müşteri Ve Çalışan Boyutlarının Bibliyometrik Analiz İle Değerlendirilmesi

Turizm endüstrisi, içinde bulunulan teknolojik çağda yenilikleri takip ederek sektöre özel, farklı uygulama alanları ortaya koymaya çalışmaktadır. Bu yeniliklerden bir tanesi de hizmet robotları kullanımıdır. Konaklamadan yeme içmeye, hava limanlarından rehberlik hizmetlerine kadar geniş bir yelpazede kullanım imkânı bulan hizmet robotları bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, turizm sektörü için yeni sayılabilecek olan robot teknolojisinin kullanımını inceleyen araştırmaları “işletme yöneticileri”, “müşteri” ve “çalışan” boyutları açısından ortaya koymaktır. Buna ilave olarak söz konusu araştırmaların ele aldıkları güncel konu başlıkları ve alt çalışma konuları hakkında bilgi toplamak araştırmanın bir diğer amacını oluşturmaktadır. Robot teknolojilerinin literatürde daha çok müşteri memnuniyeti, hizmet robotları ve insan çalışanlar, robotların hizmet sundukları ortamlar ve gerçekleştirdikleri hizmetler, robot kullanımının faydaları gibi konulara odaklandığı görülmüştür. Bu çalışma ise turizm sektöründe hizmet robotları kullanımını işletme yöneticileri, müşteriler ve çalışan boyutları açısından değerlendirdiğinden ve daha önce bu üç alanı kıyaslayan bir çalışmaya rastlanmadığından önemlidir. Bibliyometrik analiz çerçevesinde çalışma kapsamında araştırma verileri Kasım 2023 yılı itibarı ile Web of Science veritabanında tüm alanlarda “tourism” ve “robot” terimleri temel alınarak, özet bölümünde “manager”, “customer” ve “employee” terimleri ayrı ayrı taranmıştır. Elde edilen veriler biblioshiny for bibliometrix uygulaması aracılığıyla analiz edilmiştir. Üç grup olarak elde edilen veriler anahtar kelime ve özet analizleri üzerinden incelenmiş ve grupların karşılaştırması yapılmıştır. Analiz sonuçları çalışmanın bulgular bölümünde grafikler aracılığıyla ifade edilmiştir. Analiz neticesinde her üç boyutta da hizmet robotu, yapay zekâ ve robot terimlerinin ön plana çıktığı görülmüştür. Ayrıca çalışan açısından yapılan çalışmaların diğer boyutlara göre daha geç başladığı ancak yıllık büyüme oranının en yüksek olduğu görülmektedir. Çalışmalarda her üç boyutta da hizmet robotu, yapay zekâ ve robot terimlerine eğilim olduğu ve bu eğilimlerin işletme yöneticileri açısından 2021 yılı sonrasında, müşteri ve çalışan açısından ise 2019’dan itibaren artış gösterdiği görülmektedir. Elde edilen sonuçların turizm sektöründeki robot teknolojisi çalışmalarının eğilimleri ve araştırmaların geleceği hakkında sektör liderlerine ve gelecekteki araştırmacılara yol göstereceği ve literatüre önemli katkılar sunacağı düşünülmektedir.