POZİTİVİZMİN HEMŞİRELİK BİLİMİNE ETKİSİ

Yıl 2025, Sayı: 19, 122 - 129, 30.06.2025

Berna Kahveci Ceylan , Mustafa Mete

Öz

Hemşirelikte pozitivist felsefenin gelişimi Pozitivizm, birçok hemşirelik kuramcısının katılımıyla hemşirelik bilimi literatüründe sıklıkla kullanılmaktadır. Hemşirelik disiplini 19. yüzyılın ortalarında Florence Nightingale tarafından başlatılmışsa da, hemşireliğin bir bilim dalı olduğu fikri 20. yüzyılın ortalarında ortaya çıkmıştır Matematik, fizik, kimya gibi “sert bilimler” olarak adlandırılan bilim dalları, bilginin gelişimine yönelik pozitivist bakış açılarına dönüşmüş ve bunların etkisi hemşirelik bilimine de bir yapılanmaya girmiştir. Pozitivizm, Nightingale'in 10 temel alanı içeren "Hemşirelik Üzerine Notlar" adlı kitabıyla başlamıştır. Nightingale Kırım Savaşında enfeksiyon ve ölümün azalması için uyguladığı hemşirelik bakımı ile ilgili verileri kaydetmiştir. Böylece bu durum, hemşirelik biliminde kanıta dayalı uygulamalarında başlangıcı olmuştur şeklinde belirtilmektedir.

Profesyonel hemşireliğin ilk aşamalarında, tamamen pozitivist bir yaklaşımın benimsenmesi için girişimlerde bulunulmuştur. Pozitivist paradigma çatısı altındaki hemşirelik sorunu, yorumlayıcı bir paradigmaya, post-pozitivizme bakma ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Ancak pozitivist paradigmanın araştırma yöntemleri pozitivizmin tamamen terk edilmesini de engellemektedir. Yorumlayıcı paradigmadaki pozitivizmin aksine, sonuçlar araştırmacının görüşleri, deneyimleri, değerleri ve algıları tarafından belirlenebilir ve farklı insanlar, topluluklar ve grupların dünyada 'gerçek' olanı algılaması ve araştırmanın yer aldığı "kontrol dışı" ortam, post pozitivizmin karakteristiğidir. Tüm bu özellikler hemşirelikte var olan görüş ve bakım standartları ile uyumludur. Bu nedenle birçok sağlık araştırmacısı insan deneyimlerini, ihtiyaçlarını ve duygularını daha iyi anlamak için paradigmalara yönelmektedir. Son çeyrek yüzyıl, hemşirelik araştırma metodolojilerinde yaygın bir çoğulculuk anlayışına da tanık olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Pozitivizm , Hemşirelik Bilimi , Paradigma

The Effect of Positivism on Nursing Science

Öz

Development of positivist philosophy in nursing Positivism is used in nursing science literature with the initiative of many nursing theorists. Although the discipline of nursing was started by Florence Nightingale in the 19th century, the idea that nursing is a science emerged in the 20th century. Death sciences as "hard sciences" such as mathematics, physics and chemistry have turned into positivist perspectives on where in the world, and their influence has not been applied to the science of painting. Positivism began with Nightingale's "Notes on Nursing", which includes 10 key areas. Nightingale retained data on the nursing care she used for her parents during the Crimean War of pregnancy and childbirth. Thus, this situation is indicated in the beginning of evidence-based businesses in management science.

In the early stages of professional nursing, attempts were made to adopt a purely positivist approach. The nursing problem under the positivist paradigm has revealed the need to look at an interpretative paradigm, post-positivism. However, the research methods of the positivist paradigm also prevent the abandonment of positivism completely. Contrary to positivism in the interpretive paradigm, outcomes can be determined by the views, experiences, values and perceptions of the researcher, and the perception of the 'real' by different people, communities and groups in the world and the 'out of control' environment in which the research takes place are characteristic of post positivism. standards. For this reason, many health researchers are turning to paradigms to better understand human experiences, needs, and emotions. The last quarter century has also witnessed a widespread understanding of pluralism in nursing research methodologies.

Anahtar Kelimeler

Positivism , Nursing Science , Paradigma

Kaynakça

• Alikılıç İ. (2021). Pozitivizm ve Postpozitivizm. İnsanat Sanat Tasarım ve Mimarlık Araştırmaları Dergisi, 1(1):39-62.
• Akkaya, F. (2012). Rudolf Carnap’ta Gözlemlenebilirlik Kavramı (Yüksek Lisans Tezi). T.C. Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Ann, E, Barrett, M. (2015). What is Nursing Science? Nursing Science Quarterly, 15, 1, 52-60.
• Alligood, MR. (2014). Areas for Further Development of Theory Based Nursing Practice. Elsevier; 414-424.
• Babadağ, K, Kara, M. (2004). Kanıta Dayalı Hemşirelik ve Meslekleşme, Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 7, 2, 112-117.
• Balkız, B. (2003). Sosyolojide Pozitivist Yöntem Anlayışı ve Türkiye’deki Etkisi. Ege Üniversitesi. Retrieved from http://acikerisim.ege.edu.tr:8081/jspui/handle/11454/737.
• Bati, K. (2013). Fen Eğitiminde Bilimsel Yöntem Süreci Öğretimi Üzerine Bir İnceleme: Pozitivizmden Anarşist Bilgi Kuramına. Pamukkale University Journal of Education, 2(34), 211–226. http://doi.org/10.9779/PUJE590.
• Bullock A, Trombley S. (1999). [Eds] The Fontana Dictionary of Modern Thought, London: Harper-Collins, pp.669-737.
• Bluhm, R.L. (2014). The (Dis)Unity of Nursing Science, Nursing Philosophy, 15, 250- 260.
• Cevizci A. (2010). Felsefe Sözlüğü, İstanbul: Paradigma Yay.
• Chambers, J. (2014). Ohio Nurses Review, 13-14, www.ohnurses.org
• Clarke, P. N., Faan, P., Garcia, J. (2015). Evolution of Nursing Science: Is Open Access the Answer? Nursing Science Quarterly, 28(4): 284-287.
• Coleman, P. (2019). An examination of positivist and critical realist philosophical approaches to nursing research. Int J Caring Sci, 12(2): 1218-1224.
• Comte, A. (2001). Pozitif Felsefe Kursları, çev. Erkan Ataçay, İstanbul: Sosyal Yay.
• Corry M, Porter S, (2019). McKenna H. The redundancy of positivism as a paradigm for nursing research. Nurs Philos, 20(1): 10-12.
• Demir, Ö. (2015). Bilim Felsefesi. (U. Dolgun, Ed.). Bursa: Sentez Yayıncılık.
• Dereko, A. (2000). Viyana Okulu.
• Ernest P, Jandrain B, Scheen A. (2015). Forces et faiblesses des essais cliniques: évolution en function de l’essor de la medicine personnalisée. Revue Medicale de Liege.; 70(5-6): 232–236.
• Fawcett, J. (2015). Thoughts About Nursing Science and Nursing Sciencing on The Event of The 25th Anniversary of Nursing Science Quarterly, Nursing Science Quarterly, 25, 1, 111-113.
• Fawcett J. (2005). Contemporary nursing knowledge: analysis and evaluation of conceptual models of nursing. 2th ed. USA: FA Davis Comp, 5(15): 223-319.
• Fawcett, J, Gigliotti, E. (2001). Using Conceptual Models of Nursing to Guide Nursing Research: The Case of the Neuman Systems Model, Nursing Science Quarterly, 14(4): 339-345.
• Giddens A. (2000). Sosyoloji, çev. H. Özel ve Diğerleri, Ankara: Ayraç Yay. Johnson DE. (1974). Development of theory: A requisite for nursing as a primary health profession. Nurs Res.; 23(5): 372-377.
• Kaya, A, Boz, İ. (2017). The development of the professional values model in nursing. Nursing Ethics, 1-10. Kara M, Babadağ M. (2003). Kanıta dayalı hemşirelik. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi; 6 (3):96-104. 13.
• Kocaman G. Entegrasyon. VI. Ulusal Hemşirelik Eğitimi Kongresi Sunumu (2008). http://www.slidefinder.net/e/entegrasyon_g%C3%BClseren_kocaman_dokuz_eyl%C3%BCl/10_ gulseren_kocaman/22059435 (Erişim tarihi: 27.03.2024).
• Korlaelçi M. (2002). Pozitivizmin Türkiye’ye Girişi, Ankara: Hece Yay.
• Landeros Olvera E, Salazar González BC. (2009). Cruz Quevedo E. Influence of positivism on nursing research and practice. Index Enferm. 18(4): 263-266.
• Meriç, C. (2006). İlk Sosyolog İlk Sosyalist Saint Simon, İstanbul: İletişim Yay.
• Olcay, B. (2012). Frankfurt Okulunun Pozitivizim Eleştirisi "Max Horkheimer Ve Theodor W.Adarno Bağlamında (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Öz F. (1998). Bağlaşıklık ve hemşirelik. Kriz Dergisi; 6(1):67-73.
• Özger, M. (2013). Bir Arka Plan Olarak Servet-i Fünun’da Pozitivizm. International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8, 2085– 2094.
• Platin N. (2010). Hemşireliğin kuramsal öğeleri dersi öğrenci geribildirimleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi; 3(2):89-95.
• Palos, G. (2014). Care, Compassion, and Communication in Professional Nursing: Art, Science, or Both, Clinical Journal of Oncology Nursing, 18, 2, 246-249.
• Pawlikowski P, Rico N, Van Sell SL. (2018). Positivism: A concept analysis. Int J Nurs Clin Pract; 5: 284-291.
• Power, A. (2015). Contemporary Midwifery Practice: Art, Science or Both? Professional, 23(9): 654-659.
• Ryan G. (2019). Postpositivist, critical realism: philosophy, methodology and method for nursing research. Nurse Researcher. 27(3): 20–26.
• Ryan G. (2018). Introduction To Positivism, İnterpretivism And Critical Theory. Nurse Researcher.; 25(4): 41–49. Sönmez, V. (2010). Auguste Comte (1798-1857) Pozitivizm (Olguculuk). Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 3(3): 161–163. http://www.deuhyoedergi.org.
• Sönmez, V. (2010). Mantıkçı Pozitivizstler - Rudolf Carnap. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 3(4): 212–214.
• Terzi, A. R. (2005). Üniversite Öğrencilerinin Bilimsel Epistemolojik İnançları Üzerine Bir Araştırma. Sosyal Bilimler Dergisi, 298–311.
• Warelow PJ. (2013). Changing philosophies: A paradigmatic nursing shift from Nightingale. Aust J Adv Nurs.; 31 (1): 36-45.
• Watson J. (1997). The theory of human caring: Retrospective and prospective. Nurs Sci Q.; 10(1): 49-52.