İklim Değişikliğinin Etkileri: Turizm Gelirleri Üzerine Bir Ekonometrik Analiz

Öz

Türkiye gibi turizmde önemli bir potansiyele sahip ülkelerde iklim değişikliğinin sektöre etkilerini analiz etmek büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda çalışmada iklim değişikliğinin turizm sektörü üzerindeki etkileri ekonometrik bir çerçevede ele alınmıştır. Araştırmada Türkiye özelinde iklim değişikliğine ilişkin göstergelerin turizm gelirlerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada 2004-2023 dönemini kapsayan yıllık veriler kullanılmıştır. Araştırmada bağımlı değişken “Turizm Gelirlerinin GSYİH içindeki payı (%)”, bağımsız değişkenler ise, “Yenilenebilir Enerji Tüketimi (% toplam nihai enerji tüketimi)”, “Yıllık Ortalama Yağış”, “ Yıllık Ortalama Sıcaklık”, “Yıllık Ortalama Rüzgar Hızı”, “Yıllık Ortalama Karlı Gün Sayısı”, “Yıllık Ortalama Buharlaşma”, “Orman Alanının Kara Alanı İçindeki Payı (%)” ve “Kişi Başına Düşen CO2 Emisyonu” değişkenleridir. Robust regresyon analizi sonucuna göre; toplam nihai enerji tüketimi içindeki yenilenebilir enerji tüketimi, yıllık ortalama açık yüzey buharlaşma miktarı ve kişi başına düşen CO2 emisyonu değişkenlerindeki bir artış turizm gelirlerinin GSYİH içindeki payını negatif yönde etkilerken, yağış, sıcaklık, rüzgar, kar ve orman değişkenlerindeki bir artış turizm gelirlerinin GSYİH içindeki payını pozitif yönde etkilemektedir.

Anahtar Kelimeler

• İklim Değişikliği
• Turizm Geliri
• Robust Regresyon
• Türkiye

THE EFFECTS OF CLIMATE CHANGE: AN ECONOMETRIC ANALYSIS ON TOURISM INCOMES

Öz

It is of great importance to analyse the effects of climate change on the sector in countries like Turkey, which has a significant potential in tourism. In this context, this study analyses the effects of climate change on the tourism sector in an econometric framework. The study aims to determine the impact of climate change indicators on tourism revenues in Turkey. Annual data covering the period 2004-2023 were used in the study. The dependent variable in the study is ‘Share of Tourism Incomes in GDP (%)’, while the independent variables are ‘Renewable Energy Consumption (% of total final energy consumption)’, ‘Annual Average Precipitation’, ‘Annual Average Temperature’, ‘Annual Average Wind Speed’, ‘Annual Average Number of Snowy Days’, ‘Annual Average Evaporation’, ‘Share of Forest Area in Land Area (%)’ and ‘Per Capita CO2 Emission’. According to the results of robust regression analysis; an increase in renewable energy consumption in total final energy consumption, annual average open surface evaporation amount and CO2 emissions per capita affect the share of tourism revenues in GDP negatively, while an increase in precipitation, temperature, wind, snow and forest variables affect the share of tourism incomes in GDP positively.

Anahtar Kelimeler

• Climate Change
• Tourism Incomes
• Robust Regression
• Turkiye

Kaynakça

1. Ahmed, Y. & Helhel, Y. (2022). İklim Değişikliği ve Turizm İlişkisi: Olası Uyum ve Çözüm Önerileri. Journal of Tourism Research Institute, 3(2), 101-122.
2. Amelung, B. & Nicholls, S. (2014). Implications of Climate Change For Tourism in Australia. Tourism Management, 41, https://doi.org/10.1016/j.tourman.2013.10.002
3. Amelung, B. & Viner, D. (2006). Mediterranean Tourism: Exploring The Future With The Tourism Climate Index. J Sustain Tourism, 14, 349–366.
4. Aygün, A. (2021). Impacts of Climate Change On Tourism Sector In Turkey: Challenges And Future Prospects. Doktora Tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
5. Bach, W. & Gössling, S. (1996). Klimaokologische Auswirkungen des Flugverkehrs. Geographische Rundschau, 48, 54-59.
6. Becken, S. (2013). A Review Of Tourism And Climate Change As An Evolving Knowledge Domain. Tourism Management Perspectives, 6, 53-62. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2012.11.006
7. Becken, S. & Hay, J. E. (2007). Tourism And Climate Change: Risks And Opportunities. Clevedon: Channel View Publications.
8. Bigano, A., Hamilton, J., Maddison, D. & Tol, R. (2006). Predicting Tourism Flows Under Climate Change: An Editorial Comment on Gössling and Hall (2006). Clim Change, 79,175–180.

9. Bilgiçli, İ. & Ertürk, S. (2022). Sürdürülebilir turizm kapsamında Karasu’da ekoturizmin çevre etkilerinin incelenmesi. Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi, 5 (8), 1110-1129.
10. Braun, O., Lohmann, M., Maksimovic, O., Meyer, M., Merkovic, A., Messerschmidt, E., Reidel, A. & Turner, M. (1999). Potential Impact Of Climate Change Effects On Preferences For Tourism Destinations: A Psychological Pilot Study, Climate Research, 11, 2477–2504.
11. Butler, R. (2001). Seasonality in tourism: issues and implications. T. Baum ve S. Lundtorp (eds.) Seasonality in Tourism içinde (ss. 5-21). London: Pergamon.
12. Chok, N. S. (2010). Pearson’s versus Spearman’s and Kendall’s Correlation Coefficients for Continuous Data. Master’s Thesis, University of Pittsburgh, Pittsburgh.
13. Ciscar, J. C., Iglesias, A., Feyen, L., Szabo, L., Van Regemorter, D., Amelung, B., Nicholls, R., Watkiss, P., Christensen, O. B., Dankers, R., vd.(2011). Physical And Economic Consequences Of Climate Change İn Europe. Proc Natl Acad Sci USA, 108, 2678-2683.
14. Çavuş, M. N. (2024). Turizm, Sürdürülebilirlik ve İklim Değişikliği Ekseninde 2000-2024 Yıllarında Yayınlanmış Akademik Çalışmalara Yönelik Bibliyometrik Bir İnceleme, Coğrafi Bilimler Dergisi/ Turkish Journal of Geographical Sciences, 22 (2), 268-293, https://doi.org/10.33688/aucbd.1470690
15. Dubois, G. & Ceron, J.-P. (2006). Tourism and Climate Change: Proposals for a Research Agenda. Journal of Sustainable Tourism, 14, 399-415.
16. Falarz, M., Bielec-Bąkowska, Z., Wypych, A., Matuszko, D., Niedźwiedź, T., Pińskwar, I., ... & Wibig, J. (2021). Climate Change in Poland: Summary, Discussion And Conclusion. Climate Change in Poland içinde (ss. 561-581). Springer, Cham.
17. Gable F. (1987). Changing Climate And Caribbean Coastlines. Oceanus 30, 53-56.
18. Gössling S. (2000). Sustainable Tourism Development in Developing Countries: Some Aspects Of Energy-Use. J Sustain Tourism, 8, 410–425.
19. Gössling, S. & Hall, C. M. (2006). Uncertainties in Predicting Tourist Travel Flows Based On Models. Clim Change, 79, 163–173.
20. Gössling, S., Bredberg, M., Randow, A., Sandström, E. & Svensson, P. (2006). Tourist Perceptions of Climate Change: A Study of International Tourists in Zanzibar. Current Issues in Tourism, 9(4-5), 419-435.
21. Gössling, S., Hall, C. M. & Scott, D. (2009). The Challenges Of Tourism As A Development Strategy in An Era Of Global Climate Change. E. Palosou (ed.) Rethinking Development in a Carbon-Constrained World içinde (ss.110-119). Helsinki: Ministry of Foreign Affairs.
22. Gössling, S., Scott, D., Hall, C. M., Ceron, J. P., & Dubois, G. (2012a). Consumer Behaviour and Demand Response of Tourists to Climate Change. Annals of Tourism Research, 39(1), 36-58.
23. Gössling, S., Peeters, P., Hall, C. M., Ceron, J. P., Dubois, G., & Scott, D. (2012b). Tourism And Water Use: Supply, Demand, And Security. An International Review. Tourism management, 33(1), 1-15. doi:10.1016/j.tourman.2011.03.015
24. Greene, W. H. (2002). Econometric Analysis. 5th Edition, Prentice Hall, Upper Saddle River.
25. Gümüş, İ. & Örgev, C. (2018). Konaklama Sektöründe Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı Ve Sürdürülebilirlik Açısından Turizme Olan Ekonomik Etkileri. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(1), 73-84.
26. Hamilton, J. M. & Tol, R. S. J. (2007), The Impact Of Climate Change On Tourism In Germany, The UK And Ireland: A Simulation Study. Regional Environmental Change, 7, 161-172.
27. Hamilton, J. M., Maddison, D. J., & Tol, R. S. (2005). Effects of Climate Change On International Tourism. Climate Research, 29(3), 245-254.
28. Harrison, R., Kinnaird, V., McBoyle, G., Quinlan, C. & Wall G. (1986). Climate Change And Downhill Skiing in Ontario. Ontario Geogr, 28, 51-68.
29. IPCC (2021). Climate Change 2021 The Physical Science Basis. https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_FullReport_small.pdf
30. Maddison, D. J. (2001). In Search Of Warmer Climates? The Impact Of Climate Change On Flows Of British Tourists. Clim Change 49, 193–208.
31. Mukaka, M. (2012) A Guide to Appropriate Use of Correlation Coefficient in Medical Research. Malawi Medical Journal, 24, 69-71. https://doi.org/10.4236/jwarp.2015.77047
32. Nicholls, R.J. (2004) Coastal Flooding and Wetland Loss in the 21st Century: Changes under the SRES Climate and Socio-Economic Scenarios. Global Environmental Change, 14, 69-86. http://dx.doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2003.10.007
33. Özekici, Y. K. & Silik, C. E. (2017). Türkiye’deki İklim Değişikliği Plan ve Politikalarında Turizm Sektörünün Yeri. Gazi Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi 2, 58-79.
34. Özgeriş, M., & Karahan, F. (2021). Turizm Alanlarındaki Rekreasyonel Su Kaynaklarının Sürdürülebilirliği ve Sakin Şehir Politikaları: Uzundere (Erzurum) Örneğinde Bir Değerlendirme. Journal of Humanities and Tourism Research, 11(1), 103-117.
35. Pang, S. F. H., McKercher, B. & Prideaux, B. (2013). Climate Change And Tourism: An Overview. Asia Pasific Journal of Tourism Research, 18 (1-2), 4-20.
36. Perry A. (1997). Recreation And Tourism. R. Thompson ve A. Perry (eds.), Applied Climatology içinde (ss. 240-248), London: Routledge.
37. Ritchie, J. B. & Crouch, G. I. (2003). The Competitive Ddestination: A Sustainable Tourism Perspective. Cabi Publishing
38. Rosello-Nadal, J. (2014). How To Evaluate The Effects Of Climate Change On Tourism. Tourism Management, 42, 334-340.
39. Scott, D. (2003). Climate Change And Tourism in The Mountain Regions Of North America. In 1st International Conference on Climate Change and Tourism (pp. 9-11).
40. Scott, D., Dawson, J. & Jones, B.(2008). Climate Change Vulnerability Of The US Northeast Winter Recreation Tourism Sector. Mitig Adabt Strat Glob Change, 13, 577-596
41. Scott, D., Amelung, B., Becken, S., Ceron, J. P., Dubois, G., Gössling, S., ... & Simpson, M. (2008). Climate Change and Tourism: Responding to Global Challenges. World Tourism Organization, Madrid, 230, 1-38.
42. Scott, D., de Freitas, C. & Matzarakis, A. (2009). Adaptation in The Tourism and Recreation Sector. K.L. Ebi, I. Burton ve P. Hoeppe (Eds.), Biometeorology for Adaptation to Climate Variability and Change içinde (ss. 171-194). Dordrecht: Springer.
43. Scott, D., Gossling, S. & Hall, C. M. (2012). International Tourism And Climate Change. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 3(3), 213–232. https://doi.org/10.1002/wcc.165
44. Scott, D., McBoyle, G., Minogue, A. & Mills, B. (2006). Climate Change and the Sustainability of Ski-Based Tourism in Eastern North America: A Reassessment. Journal Of Sustainable Tourism, 14(4), 376-398.
45. Scott, D., McBoyle, G. & Schwartzentruber, M. (2004). Climate Change And The Distribution Of Climatic Resources For Tourism İn North America. Climate Research, 27(2), 105-117.
46. Scott, D., Wall, G. & McBoyle, G. (2005). The Evolution Of The Climate Change Issue in The Tourism Sector. C. Hall, J. Higham (eds.), Tourism, Recreation and Climate Change içinde (ss. 44-62). Clevedon: Channelview Press.
47. Scott, D. (2011). Why Sustainable Tourism Must Address Climate Change. Journal Sustain Tourism, 19, 17–34.
48. Sevim, B. & Zeydan, Ö. (2007). İklim Değişikliğinin Türkiye Turizmine Etkileri. Çeşme Ulusal Turizm Sempozyumu, İzmir, Türkiye, 19 Eylül 2007, ss. 701-710.
49. Steiger, R. & Scott, D. (2020). Ski Tourism in A Warmer World: Increased Adaption And Regional Economic İmpacts İn Austria. Tourism Management, 77, https://doi.org/10.1016/j.tourman.2019.104032
50. Wall G. (1992). Tourism Alternatives in An Era Of Global Climate Change. V. Smith ve W. Eadington (eds.), Tourism Alternatives içinde (ss. 194-215), Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
51. Wall, G., Harrison, R., Kinnaird, V., McBoyle, G. & Quinlan, C. (1986). The İmplications Of Climatic Change For Camping in Ontario. Recreation Res Rev, 13, 50–60.
52. Weaver, D. (2011). Can Sustainable Tourism Survive Climate Change? Journal Sustain Tourism, 19, 5–15.
53. Zeppel, H. (2011). Climate Change And Tourism in The Great Barrier Reef Marine Park. Curr Issues Tourism, 1–6. https://doi.org/10.1080/13683500.2011.556247