Philip Glass’ın Satyagraha Operasının Ritüel Anlatımında İdiofonların Alternatif Kullanımı

Öz

Tarihi paleolitik dönemden neolitik çağ ve erken metal çağına kadar uzanan idiofonların en somut örnekleri, mezin ve solutrean bullroarer adlı ilkel aletler olarak kayıt altına alınmış ve birçok yerleşkede farklı amaçlar altında kullanılmıştır. Bu kullanımlar içerisinde yapısı gereği titreşerek ortaya bir ses çıkaran idiofonların bazı ayinlerde ve ritüellerde kullanımı gözlemlenmiş, trans ve ruhani iletişim gerçekleştirilen dairesel duvar tasarımı mimarisinin yankı ve akustik tasarımıyla vurgulanmaya çalışılmıştır. Philip Glass’ın aktivist niteliği taşıyan eserleri, özellikle de üç postoperasında gözlemlenebilir. Eser, Glass’ın opera üçlemesinin bir parçasıdır. Akhenaten, Einstein On The Beach ve Satyagraha’dan oluşan bu üçleme içerisinde Glass, eserlerinin bulunduğu dönem ve kültüre uygun bir biçim yaratmaya çalışmıştır. Satyagraha operası; geçmiş, şimdi ve geleceği barındıran unsurları ile beraber doğrusal olmayan ve felsefi, ideolojik temsiller üzerine kurulmuş ögeler barındırmaktadır. Bu makalede perküsyonların kullanımı görülmeden verilmeye çalışılan ritüel hissinin kullanıldığı Satyagraha operası ve Philip Glass’ın minimalist sanat içerisindeki kullandığı metin-müzik estetiği araştırılmış ve benzer kullanımların dışına çıkan yazımındaki nedenin araştırılması gerek görülmüştür. Bulgulardan dinleyici beklentisini tersine çevirme, minimalist “negatif uzam” estetiği ve kavramsal uyum noktaları incelenmiştir, elde edilen bu bulgulardan Philip Glass’ın estetik anlayışının daha iyi kavranması amaçlanmıştır. Sonuç olarak ritüel temalarının varlığı ve Glass’ın Hint estetiği içerisinde kullandığı kültürel ögeler operanın alternatif kullanımına işaret etmiştir, makale içerisinde elde edilen bulgularla açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Minimalist Müzik
• Opera
• İdiofon
• Philip Glass
• Satyagraha

The Alternative Use Of Idiophones in The Ritual Narration Of Philip Glass’s Satyagraha Opera

Öz

The most concrete examples of idiophones, which date from the Pale-olithic period to the Neolithic age and the early metal age, have been recorded as primitive instruments called mezin and solutrean bullroarer and have been used for different purposes in many settlements. Among these uses, idiophones, which produce a sound by vibrating due to their structure, have been observed to be used in some ceremonies and rituals, and attempts have been made to emphasize the echo and acoustic design of the circular wall design architecture where trance and spiritual communication are carried out. Philip Glass’s activist works can be observed especially in his three post-operas. The work is a part of Glass’s opera trilogy. In this trilogy consisting of Akhenaten, Einstein On The Beach and Satyagraha, Glass tried to create a form suitable for the period and culture in which his works were found. Satyagraha opera; contains elements that include the past, present and future, as well as nonlinear and philosophical, ideological representations. In this article, Satyag-raha opera, where the ritual feeling is tried to be given without seeing the use of percussions, and Philip Glass's text-music aesthetics used in minimalist art were investigated and it was deemed necessary to investigate the reason for his writing that deviates from similar uses. From the findings, reversing the listener's expectation, minimalist "negative space" aesthetics and conceptual harmony points were examined, and it was aimed to better understand Philip Glass's aesthetic understanding from these findings. As a result, the existence of ritual themes and the cultural elements used by Glass within Indian aesthetics pointed to the alternative use of the opera, and were explained with the findings obtained in the article.

Anahtar Kelimeler

• Minimalist Music
• Opera
• Idiophone
• Philip Glass
• Satyagraha

Kaynakça

1. Aydın, E. (2025). Minimalizm ve Zamansallık: Philip Glass’ın Music in Fifths Yapıtında Zamanın İşleyişi (Yüksek lisans tezi). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üni-versitesi, Müzikoloji Ana Bilim Dalı.
2. Çelik, D. & Güncan, Ö. (2024). Postmodernist yaklaşımla minimalist opera ve piyano müziği. Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 8(49), 1514–1520.
3. Demirel, D. (2021). Philip Glass’ın Minimalizmi ve Metamorfozları (Sanatta yeterlilik tezi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Müzik Anasanat Dalı.
4. dos Santos, R. D. C. D. (2024). O ativismo em três postoperas de Philip Glass: Einstein on the Beach, White Raven e Satyagraha. Todas as Artes, 7(3).
5. Elbaş, O. (2017). Arkeolojik çağlarda Anadolu ve Ankara’da müzik kültürü. Tarihte Ankara, 1, 20.
6. Glass, P. (2013). Notes on Einstein on the Beach. In The twentieth century per-formance reader (pp. 204–212). Routledge.
7. Glass, P., Davies, D. R., Esswood, P., Vargas, M., Liebermann, M., Hannula, T., & Hauptmann, C. (1987). Akhnaten[Album]. CBS.
8. Gülfırat, D. (2023). Cage örneği üzerinden müzikte “sessizlik” olgusu ve yaratma cesareti. Eurasian Journal of Music and Dance, (22), 111–125. https://doi.org/10.31722/ejmd.1248385

9. Isac, I. (2020). Repetitive minimalism in the work of Philip Glass: Composition techniques. Bulletin of the Transilvania University of Braşov, Series VIII: Perfor-ming Arts, 13(2-Suppl), 141–148.
10. Karaağaç, B. (2018). Arkeolojik çağlarda Anadolu'da müzik. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(1), 285–298.
11. Özköse, B. A. (2020). Philip Glass’ın Satyagraha operası üzerine inceleme (Mastır tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi).
12. Peker, C. (2019). Philip Glass ‘Dava’ Örneğinde 20. Yüzyılda Opera-Edebiyat İlişkisi (Yüksek lisans uygulama raporu). Dokuz Eylül Üniversitesi, Opera Anasanat Dalı.
13. Songür, T. (2007). Minimalist müziğin çağdaş müziğin dünyasındaki yeri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi, Müzikoloji Anabilim Dalı.
14. Soysal, K. (2021). İlk çağdan orta çağa perküsyonun tarihsel gelişim süreci ve evrimi (Mastır tezi, Anadolu Üniversitesi).
15. Şenalp, T. (2016). Gelenekselle güncelin sınırında Philip Glass ve Türk müziği üzerine düşündürdükleri. Kesit Akademi Dergisi, (5), 43–50.
16. Uzunbaş, F. (2012). Türk dünyasında kullanılan geleneksel idiofon ve membranofon vurmalı çalgılar ve koltuk davulu notasyon örneği (Mastır tezi, Sakarya Üniversitesi).
17. Varghese, V. (2008). Becoming the charioteer: Gandhi in Philip Glass’s Satyag-raha. Nota Bene: Canadian Undergraduate Journal of Musicology, 1(1).