Adleryan Kuram Bağlamında Ölüm Emri (2007) Sinematik Anlatısında Aşağılık ve Üstünlük Duygusu

Yıl 2026, Cilt: 14 Sayı: 38, 285 - 295, 24.03.2026

Öznur Yemez

https://doi.org/10.31126/akrajournal.1761603

https://izlik.org/JA88ZW48WN

Öz

Bu çalışma; James Wan’ın yönetmenliğini yaptığı, başrollerini Kevin Bacon ile Garrett Hedlund’ın paylaştığı Ölüm Emri (2007) filminde ait olduğu toplumsal grup (aile) tarafından kahramanlaştırılan ağabeyin gölgesinde kalan küçük kardeşin psikolojik dönüşümlerini Adler ve Freud kuramlarına referansla analiz etmektedir. Karakterin yaşadığı aşağılık duygusunun, çocukluk dönemine ait ilk anılardan beslenen hatalı sosyal uyum süreçlerinden kaynaklandığı görülmektedir. Ailenin ikinci ve son çocuğu olan karakter filmde inatçı, hırslı, öfkeli ve sabırsız özellikler sergileyerek, büyük kardeşinden farklı bir kimlik inşa etmeye çalışmaktadır. Ağabey hayattayken varlığıyla, ölümünden sonra da yokluğuyla anne-babanın odak noktasıdır. İhmal edilmişlik ve değersizlik duygusu içindeki kardeş, asıl ölmesi gerekenin kendisi olduğu sanrısına kapılır. Karakter, yaşadığı yanılgı ve travma sonrası stres bozukluğunun da tetiklediği bir nevrotik yapı geliştirir; bu durum ruhsal çalkantılar, sabırsızlık ve yoğun tutkularla görünür hale gelir. Ağabeyi öldüren çete üyelerinin durumuysa suça yönelik bireylerde var olan aşağılık duygusunun üstünlük duygusuyla bastırılmasıyla açıklanabilir. Adler’in belirttiği üzere, toplumsal normlara uygun davranışlarda bulunmayan bireylerde yetersizlik duygusu gelişebilir ve bu duygu, telafi edici davranış bozukluklarını tetikleyebilir. Nitekim toplum tarafından aşağılanan kişilerin çete kurup suç işleyerek üstünlük kurmaya çalışmasının temsil edildiği filmde, kapalı sosyal gruplarda, ailede ya da cemaat tipi oluşumlarda, başarılı ve kariyerinde umut vaat eden bireylerin kendini ispatlamak isteyen ve her biri toplumsal kapalı bir grup içinde yer alan üyeler tarafından rakip olarak görülebileceği yansıtılmaktadır. Rekabet; kabul görmek ve onay almak isteyen grup üyelerince topluma zarar verebilecek boyutlara ulaşabilir. Film, aileyi kapalı toplumsal bir mikrokozmos olarak ele alır ve kardeşler arasındaki rekabeti, Adler’in aşağılık-üstünlük dinamikleriyle Freud’un kardeş rekabeti kuramı çerçevesinde sorunsallaştırır.

Anahtar Kelimeler

Ölüm Emri (2007) , Adler , Freud , Aşağılık ve Üstünlük Kompleksi , Kardeş Rekabeti

The Feelings Of Inferiority and Superiority Within The Framework Of Adlerian Theory in The Movie Narrative Death Sentence (2007)

https://izlik.org/JA88ZW48WN

Öz

With reference to the theories of Adler and Freud, this study analyses the psychological transformations of a younger sibling overshadowed by his older brother who is regarded as a hero in his social group (family) in the movie narrative Death Sentence (2007), directed by James Wan and starring Kevin Bacon and Garrett Hedlund. The character's feelings of inferiority are understood to have stemmed from the process of maladjustment induced by the earliest childhood memories. As the second and last child of the family, the character develops a different identity from his older sibling by portraying himself as stubborn, ambitious, angry, nervous, and impatient. Initially with his life and then with his tragic murder, the older sibling becomes the favourite of the parents and the main focus of their attention. Feeling neglected and worthless, the younger sibling deludes himself into thinking that he is the one who should have died. The character develops a neurotic character triggered by these delusions and post-traumatic stress disorder he experiences in the aftermath of his brother’s murder, and this is manifested as mood swings, impatiency and passionate feelings. The condition of the gang members who murder the older sibling is explained by the feelings of inferiority in criminal individuals who attempt to suppress it with a sense of superiority. As Adler states, individuals who cannot conform to the group norms can develop a sense of inadequacy, and this feeling can lead to compensatory behaviours. The film depicts the misfits attempting to establish superiority by forming gangs and committing crimes. It, too, depicts how, in closed communities, such as families, or religious organizations, successful individuals can be viewed as rivals by members of another closed community, each of them seeking to prove himself. These members might seek acceptance and approval from society by harming people and committing crime. The film portrays the family as a closed microcosmos and problematizes sibling rivalry within the framework of Adler’s dymanics of superiority and inferiority and Freud’s concept of sibling rivalry.

Anahtar Kelimeler

Psychoanalysis , Adler , Freud , Inferiority and Supeiority Complex , Sibling Rivalry , Death Sentence (2007)

Kaynakça

• Adler, A. (2016). Yaşama sanatı (K. Şipal, Çev.). İstanbul: Say Yayınları.
• Wan, J. (Yönetmen). (2007). Ölüm Emri (Death Sentence) [Film]. 20th Century Studios; Hyde Park Entertainment.
• Freud, S. (2016). Otobiyografi (A. Demir, Çev.). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
• Tükel, R. (2015). Freud okumaları. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.