An Analysis Of Fahri Celâl Göktulga's Conversation and Short Story in Sa-lon Magazine

Yıl 2026, Cilt: 14 Sayı: 38, 489 - 512, 24.03.2026

Mehmet Çetinkol , Mustafa Çetinkol

https://doi.org/10.31126/akrajournal.1792204

https://izlik.org/JA93WC73GB

Öz

Literary works can be presented to readers via newspapers or magazines before being published in book form. These literary works have either been later included in books or have remained on the pages of magazines and newspaper columns. As periodicals are examined through new studies, previously unknown works of some authors are revealed. One such author who exemplifies this situation is Fahri Celâl Göktulga. A specialist in mental and neurological diseases, Göktulga published stories as well as discourses, and columns on topics related to his professional field in magazines and newspapers. The author's stories have occasionally been compiled into book form. There is no set chronological order between the publication of Göktulga’s stories in magazines and the release of his books. Fahri Celâl’s stories have been published twice in anthologies, the first of which appeared during his lifetime. These anthologies also included works by the author that had not been included in his previous story collections. A story and a discourse published in Salon magazine between 1947 and 1950, however, have never been included in any of the author's works published to date. The discourse and the story examined in this study will contribute to the corpus of Fahri Celâl, who began his writing career in the National Literature Period and continued writing in the early years of the Republic. These two works will also have a positive impact on studies aiming to understand the author and his period. This study has also revealed the connection between Fahri Celâl Göktulga and Zahir Güvemli, an important art critic and cartoonist of the Republican Era, on whom a limited number of studies and analyses exist to date. In the study, qualitative methods were followed; literature review and content analysis/textual analysis were employed.

Anahtar Kelimeler

Fahri Celâl Göktulga , Salon Magazine , Discourse , Story , Zahir Güvemli

Fahri Celâl Göktulga’nın Salon Dergisindeki Sohbet ve Hikâyesi Üzerine Bir İnceleme

https://izlik.org/JA93WC73GB

Öz

Edebî ürünler, kitaplaşmadan önce gazete veya dergilerle okura sunulabilir. Bu edebî eserler ya daha sonra kitaplara alınmış ya da dergi sayfalarında, gazete sütunlarında kalmıştır. Yeni çalışmalarla süreli yayınlar ele alındıkça bazı yazarların bugüne kadar bilinmeyen eserleri ortaya konulmaktadır. Bu duruma örnek olabilecek yazarlardan biri de Fahri Celâl Göktulga’dır. Akıl ve sinir hastalıkları uzmanı olan Göktulga, dergi veya gazetelerde hikâyeler ile mesleki alanına giren konularda sohbet ve köşe yazıları yayımlamıştır. Yazarın hikâyeleri zaman zaman bir kitapta toplanmıştır. Göktulga’nın dergilerdeki hikâyeleri ile kitaplarının yayınlanmasında zaman açısından belli bir düzen yoktur. Fahri Celal’in hikâyeleri -ilki kendisi hayattayken olmak üzere -iki defa antoloji hâlinde yayımlanmıştır. Bu antolojilerde yazarın daha önceki hikâye kitaplarına girmemiş eserlerine de yer verilmiştir. 1947-1950 yılları arasında çıkan Salon dergisinde yer alan bir hikâye ve bir sohbet ise yazarın bugüne kadar yayımlanan hiçbir eserine alınmamıştır. Bu çalışmada incelenen sohbet ve hikâye, yazı hayatına Millî Edebiyat Dönemi’nde başlayıp Cumhuriyet’in ilk yıllarında da yazarlığını sürdüren Fahri Celâl’in külliyatına katkı sunacaktır. Bu iki eserin, yazarın ve dönemin anlaşılmasındaki çalışmalara da olumlu etkisi olacaktır. Bugüne kadar hakkında sınırlı sayıda araştırma ve inceleme bulunan Cumhuriyet Dönemi’nin önemli sanat eleştirmeni ve karikatüristi olan Zahir Güvemli ile Fahri Celâl Göktulga’nın bağlantısı da bu çalışma ile ortaya konulmuştur. Çalışmada nitel yöntemler izlenmiş; literatür tarama, içerik analizi/metin tahlili kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Fahri Celâl Göktulga , Salon Dergisi , Sohbet , Hikâye , Zahir Güvemli

Kaynakça

• Alangu, T. (1968). Cumhuriyetten sonra hikâye ve roman 1919/1930 Cilt: 1 İkinci Baskı. İstanbul Matbaası.
• Çetin, S. (2000). Fahri Celâl’in öykücülüğü, [Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi], Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Çetinkol, M. (2023). Faruk Nafiz Çamlıbel’in Salon dergisinde yayımlanan eserleri üzerine bir inceleme. Edebi Eleştiri Dergisi, 329-361.
• Çetinkol, M., Çetinkol, M. ve Çetinkol, D. (2024). Salon dergisi: şekil - muhteva özellikleri ve açıklamalı dizini. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 10 (2), 167-228.
• Çetinkol, M. (2025). Salon dergisi üzerine bir inceleme. (Yayın No. 922063) [Yüksek lisans tezi, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Çetinkol, M. ve Öztürk, Y. (2024). Halikarnas Balıkçısı’nın Salon dergisinde yayımlanan hikâyeleri. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS), 9(1), 22-45.
• Fahri Celâl (1973). Bütün hikâyeler. Mustafa Baydar (Yay. haz.). Cem Yayınevi.
• Fahri Celâl (2017). Kedinin kerameti / bütün hikâyeleri. Ahmet Cüneyt Issı (Yay. haz.). Yapı Kredi Yayınları.
• F. Celâl (1947). Zemane tırnaklarına dair. Salon, 1(1), 5.
• F. Celâlettin (1948a). Avur Zavur Kahvesi. Ahmet Sait Kitabevi.
• F. Celâlettin (1948b). Bir Alın Yazısı. Salon, 2(26), 406.
• Issı, A. C. (2002). Fahri Celâl Göktulga (hayatı, sanatı, eserleri). (Yayın No.122597) [Doktora tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Issı, A. C. (2011). Fahri Celâl’in hikâyeciliği II. Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e taşan duyarlılık. Roza Yayınevi.
• İsimsiz (1950), Salona gelen kitaplar: mahalle kahvesi. Salon, 3(53), 905.
• Özçelik, C. (2019). Fahri Celâl’in hikâyelerinde sosyal meseleler. (Yayın No. 570404) [Yüksek lisans tezi, Kastamonu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Özkırımlı, A. (1984). Türk edebiyatı ansiklopedisi 2. Cilt. Cem Yayınevi.
• Topçu, H. (2021). Türk romanında salgın hastalıklar. İnsan ve insan, 8(28), 53-69.
• URL1: https://www.youtube.com/watch?v=WDD2wxrNaSM. Erişim Tarihi: 02.09.2025.