The Satire Of History and Ideology in İhsan Oktay Anar’s “Yedinci Gün”

Öz

İhsan Oktay Anar’s novel The Seventh Day is a postmodern narrative that reconstructs the historical period extending from the final years of the Ottoman Empire to the early years of the Turkish Republic through irony, parody, and grotesque elements. While previous studies on the novel have predominantly focused on postmodernism, intertextuality, and narrative techniques, its satirical dimension based on the critique of history and ideology has not been sufficiently examined. This study analyzes The Seventh Day within the framework of satire theory and New Historicism, investigating how irony, parody, and grotesque elements reinterpret historical events and ideological discourses in the novel. The research employs document analysis as a qualitative research method, and the obtained data are examined through descriptive content analysis. The findings reveal that the novel critically reconstructs the political and cultural discourses associated with the reign of Abdulhamid II, the Committee of Union and Progress, and the early Republican period. Through the character of Paşaoğlu, the novel satirizes positivism and Ottoman modernization; through İhsan Sait, it questions the ideals of Turkism and Turanism; and through İdris Âmil Zula, it scrutinizes nation-building, the discourse of the “superior human,” and early Republican modernization. The study demonstrates that the novel approaches ideologies emerging in different historical periods not as independent formations but as discourses grounded in claims of superiority, progress, salvation, and social transformation. Consequently, The Seventh Day can be regarded as a powerful satirical narrative that exposes the common ideological assumptions underlying changing political actors throughout history and critiques them through satire.

Anahtar Kelimeler

• Modern Turkish literature
• novel
• satire
• İhsan Oktay Anar
• Ideology

İhsan Oktay Anar’ın “Yedinci Gün” Romanında Tarih ve İdeolojinin Hicvi

Öz

İhsan Oktay Anar’ın Yedinci Gün adlı romanı, Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinden Cumhuriyet’in ilk yıllarına uzanan tarihî süreci ironi, parodi ve grotesk unsurlar aracılığıyla yeniden kurgulayan postmodern bir anlatıdır. Roman üzerine yapılan çalışmalar genellikle postmodernizm, metinlerarasılık ve anlatı teknikleri üzerinde yoğunlaşırken eserin tarih ve ideoloji eleştirisine dayanan hiciv boyutu yeterince incelenmemiştir. Bu çalışmada Yedinci Gün, hiciv kuramı ve yeni tarihselci yaklaşım çerçevesinde değerlendirilmiş; romanda yer alan ironi, parodi ve grotesk unsurların tarihî olayları ve ideolojik söylemleri nasıl yeniden yorumladığı ortaya konulmuştur. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmış, elde edilen veriler betimsel içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. İnceleme sonucunda romanın II. Abdülhamid dönemi, İttihat ve Terakki yönetimi ve Cumhuriyet’in erken yıllarına ilişkin siyasî ve kültürel söylemleri eleştirel bir bakışla yeniden oluşturduğu belirlenmiştir. Paşaoğlu karakteri üzerinden pozitivizm ve Osmanlı modernleşmesi, İhsan Sait aracılığıyla Türkçülük ve Turancılık idealleri, İdris Âmil Zula üzerinden ise ulus inşası, üstün insan söylemi ve erken Cumhuriyet modernleşmesi hiciv düzleminde sorgulanır. Romanın, farklı dönemlerde ortaya çıkan ideolojileri birbirinden bağımsız yapılar olarak değil; üstünlük, ilerleme, kurtuluş ve toplumu dönüştürme iddiası taşıyan söylemler olarak değerlendirdiği görülmüştür. Dolayısıyla Yedinci Gün, tarihî süreç içerisinde değişen siyasî aktörlerin ardındaki ortak ideolojik kabulleri açığa çıkaran ve bunları hiciv yoluyla eleştiren güçlü bir anlatıdır.

Anahtar Kelimeler

• Yeni Türk edebiyatı
• Roman
• Hiciv
• İdeoloji
• İhsan Oktay Anar

Kaynakça

1. Anar, İ. O. (2012). Yedinci gün. 2. Baskı, İstanbul: İletişim Yayınları.
2. Bakhtin, M. (2001). Karnavaldan romana (C. Soydemir, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
3. Bakhtin, M. (2005). Rabelais ve dünyası (Çev. Çiçek Öztek). Ayrıntı Yayınları.
4. Bayraktar, Y., & Gariper, C. (2018). İhsan Oktay Anar’ın Yedinci Gün Anlatısında Parodi ve Pastiş. Söylem Filoloji Dergisi, 3(2), 126-137.https://doi.org/10.29110/soylemdergi.487361.
5. Cebeci, O. (2017). Komik edebi türler: Parodi, satir ve ironi (2. bs.). İthaki Yayınları.
6. Cengiz, G. (2025). Osmanlı Steampunk’ı: Yedinci Gün İhsan Oktay Anar’ın Eserlerinde Steampunk Esintileri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 18, 428-439. https://izlik.org/JA79LR75WB
7. Eagleton, T. (1996). İdeoloji (M. Özcan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
8. Ebüzziya, Z. (1989). Ahmed Rızâ. İslâm Ansiklopedisi, C. 2, 124-127, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

9. Frye, N. (2015). Eleştirinin anatomisi (H. Koçak, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
10. Griffin, D. (1994). Satire: A critical reintroduction. The University Press of Kentucky.
11. Hanioğlu, M.Ş. (1995). Enver Paşa. İslâm Ansiklopedisi, C. 11, 261-264, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
12. Gün, E. (2024). Postmodern unsurlar ışığında Yedinci Gün. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 38, 339-353. https://doi.org/10.29000/rumelide.1439633
13. Küçük, C. (1988). Abdülhamid II. İslâm Ansiklopedisi, C. 1, 216-224, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
14. Montrose, L. A. (1989). Professing the Renaissance: The poetics and politics of culture. In H. A. Veeser (Ed.), The New Historicism (pp. 15–36). Routledge.
15. Toprak, Z. (2015). Türkiye’de cumhuriyet toplumu nasıl inşa etti?. Bilim ve Ütopya, 254, 43-49.
16. White, H. (2008). Metatarih: Ondokuzuncu yüzyıl Avrupa'sında tarihsel imgelem (M. Küçük, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
17. Çelik, M. M. (2020). Enver Paşa ile Naciye Sultan. https://www.indyturk.com/node/ 123166/kültür/aralarında-dağlar-yollar-düşmanlar-ve-kurşunlar-olsa-da-devlerin-aşkı-büyüktü (Erişim: 11. 10. 21).