Doğu/Batı İkiliğinin Yapıbozumu: Khaled Hosseini'nin Uçurtma Avcısı (2003) Romanında Yeni-Oryantalist Temsiller ve Komprador Entelektüellik

Öz

Hem Doğu'nun hem de Batı'nın karşı karşıya geldiği mekânın çoğunlukla birincisinin ötekileştirilmesiyle sonuçlandığı, yerleşik bir kabul olarak karşımıza çıkmaktadır. Oryantalizm yeni keşfedilmiş bir olgu değildir; bununla birlikte sürekli dönüşen ve gelişen bir fenomen olmayı sürdürmektedir. Bu araştırma makalesi, Khaled Hosseini'nin Uçurtma Avcısı (2003) adlı eserinin neo-Oryantalist bir okuması aracılığıyla, romanın ABD'nin Afganistan'a müdahalesini onaylayan kültürel bir metin olarak işlev gördüğünü ileri sürmektedir. Bu işlev; birbiriyle ilişkili Doğu/Batı, laik-dindar ve Afgan/Amerikan ikili karşıtlıklarının pekiştirilmesi yoluyla hayata geçirilmektedir. Analiz çerçevesi, edebi metnin söylemsel düzeyde Batılılaşmış laik karakterleri ahlaki açıdan üstün "iyi Müslümanlar" ve Afgan dindar karakterleri ise aşağı konumda fanatik "kötü Müslümanlar" olarak nasıl inşa ettiğini incelemek amacıyla Edward Said'in Oryantalizm kuramını, Mahmoud Mamdani'nin "iyi Müslüman/kötü Müslüman" kavramsallaştırmasını ve Hamid Dabashi'nin Komprador Aydın eleştirisini bir araya getirmektedir; bu durum, 11 Eylül sonrası ana akım söylemi edebi alanda yeniden üretmektedir. Romanda Afganistan; etnik hiyerarşinin, kadın baskısının ve modern öncesi bir zamansal anlayışın cisimleşmesi olarak kurgulanırken, karşıtlığın öbür ucunda yer alan Amerika eşitlikçiliğin, özgürlüğün ve modernliğin diyarı olarak sunulmaktadır. Anlatının ikiciliğini ön plana çıkaran bu araştırma, Amir'in Amerikanlaşmış kurtarma misyonunun Bush'un Orta Doğu'daki Özgürlük Gündemi'ni simgelediğini savunmaktadır; bu gündem çerçevesinde kurtarma operasyonları kurtuluşun nihai yolu olarak propaganda edilirken, Afganların ABD'ye göçü daha iyi bir gelecek için güvenceli tercih olarak sunulmaktadır. Uçurtma Avcısı'nın neo-Oryantalist açıdan tam bir perspektife kavuşması ise Khaled Hosseini'nin yerli muhbir statüsünün, diasporik kurgu anlatısı aracılığıyla Amerika'nın Doğu'daki dış politika serüvenlerini meşrulaştırma sürecine katkıda bulunmasıyla gerçekleşmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Neo-Oryantalizm
• Yerli Muhbir
• İyi Müslüman
• Kötü Müslüman

Deconstructing The East/West Binarism: Neo-Orientalist Representations and The Comprador Intellectual in Khaled Hosseini’s The Kite Runner (2003)

Öz

It is a well-established supposition that the space where both the East and the West are affronted often results in the othering of the former. Orientalism is not a discovery of the day; however, it is an ever-transforming and evolving phenomenon. This research article, through a neo-Orientalist reading of Khaled Hosseini’s The Kite Runner (2003), claims that the novel operates as a cultural text that approbates U.S. intervention in Afghanistan. This is achieved by reinforcing a correlative set of East/West, secular-religious, and Afghan/American binaries. The framework of analysis conjoins Edward Said’s theory of Orientalism, Mahmood Mamdani’s “good Muslim/bad Muslim” conceptualisation, and Hamid Dabashi’s criticism of the Comprador Intellectual in order to examine how the literary text discursively constructs Westernised secular characters as morally superior “good Muslims” and Afghan religious characters as inferior fanatic “bad Muslims”, which emulates the post-9/11 mainstream discourse in literary work. In the novel Afghanistan is an embodiment of ethnic hierarchy, female oppression, and premodern temporality; America, at the other end of the dichotomy, is a land of egalitarianism, liberty, and modernity. Emphasising the narrative’ binarism, this research work contends that Amir’s Americanised rescue of Sohrab epitomises Bush’s Freedom Agenda in the Middle East, in which rescue missions are propagated as the ultimate path to redemption, while Afghan migration to the U.S. is the guaranteed choice for a better future. The neo-Orientalist scrutiny of The Kite Runner comes full perspective when Khaled Hosseini’s native informant status contributes to the authentication of American foreign adventures in the East, through his diasporic fictional account.

Anahtar Kelimeler

• Neo-Orientalism
• Native Informant
• Good Muslim
• Bad Muslim

Kaynakça

1. Abu-Lughod, L. (2013). Do Muslim women need saving? Harvard University Press.
2. Altwaiji, M. (2014). Neo-orientalism and the neo-imperialism thesis: Post-9/11 US and Arab world relationship. Arab Studies Quarterly, 36(4), 313-323.
3. Amir-Moazami, S. (2022). Interrogating Muslims: The Liberal-Secular Matrix of Integration. Bloomsbury Publishing.
4. Aubry, T. (2009). Afghanistan meets the amazon: reading the kite runner in America. Pmla, 124(1), 25-43.
5. Behdad, A., & Williams, J. (2010). Neo-Orientalism. In B. T. Edwards & D. P. Gaonkar (Eds.), Globalizing American studies (pp. xx–xx). University of Chicago Press. https://doi.org/10.7208/chicago/9780226185088.003.0011
6. Bush, G.W. (2002, January 29). State of Union Address. The White House. https://georgewbushwhitehouse.archives.gov/news/releases/2002/01/20020129-11.html
7. Coll, S. (2005). Ghost wars: The secret history of the CIA, Afghanistan and Bin Laden. Penguin UK.
8. Dabashi, H. (2006). Native informers and the making of the American empire. Al-Ahram Weekly, 797(1). http://weekly.ahram.org.eg/2006/797/special.htm

9. Dabashi, H. (2011). Brown skin, white masks. Pluto Press.
10. El-Sherif, L. (2016). Mirages in the desert: Theorizing Western Muslim identity across 60 years. Curriculum Inquiry, 27-44.
11. Esposito, J. L. (2008). Islam: The straight path (3rd ed.). Oxford University Press.
12. Fabian, J. (1983). Time and the other: how anthropology makes its object.
13. Hosseini, K. (2003). The Kite Runner. Riverhead Books.
14. Lau, L., & Mendes, A. C. (Eds.). (2011). Reorientalism and South Asian Identity Politics: The Oriental Other Within (Vol. 44). Routledge.
15. Mamdani, M. (2005). Good Muslim, bad Muslim: America, the Cold War, and the roots of terror. Jacana Media. Said, E. W. (1978). Orientalism. Pantheon.
16. Schmidt, S. (2014). (Re-) framing the Arab/Muslim: mediating orientalism in contemporary Arab American life writing. transcript Verlag.
17. Spivak, G. (1988). Can the subaltern speak?. Marxism and the Interpretation of Culture, 271-313.
18. The White House. (2009, January 13). Freedom agenda. George W. Bush White House Archives. https://georgewbushwhitehouse.archives.gov/infocus/freedomagenda/
19. Vandeviver, N. (2020). Resisting orientalism: Gramsci and Foucault in counterpoint. In Conference on Past and Present-Philosophy, Politics and History in the Thought of Antonio Gramsci (Vol. 205, pp. 248-265). Brill.