Çocuk Düzyazısı ve Üslup Özellikleri

Öz

Bu makale, çağdaş Azerbaycan çocuk düzyazısının üslup özelliklerini incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, çocuk edebiyatında gözlemlenen sanatsal eğilimleri, tür çeşitliliğini, yazarın dil ve üslup arayışlarını, çocukların yaşa uygunluğu sorunlarını ve çağdaş sosyo-kültürel gerçekliklerin çocuk edebiyatı üzerindeki etkisini araştırmaktır. Makalede, başta Zahit Halil, Reyhan Yusifgizi, Sevinç Elsaver, Amin Sukut ve diğer çağdaş çocuk yazarlarının eserleri olmak üzere örnek eserlerdeki metinler analiz edilmektedir. Konu açısından eserler, sosyal ve ahlaki sorunlar, dostluk, çevre koruma, bilim ve teknoloji gibi güncel konuları vurgular ve bunların çocuğun dünya görüşü ve yaş düzeyine uygun olarak sunulmasını inceler. Çağdaş çocuk yazarları, çocuğun iç dünyasını daha derinlemesine anlamaya ve onun düşünce ve duygu dünyasına uygun metinler yaratmaya çalışmışlardır. Aynı zamanda, dünya çocuk edebiyatının sanatsal ilkeleri de çağdaş Azerbaycan çocuk düzyazısını etkilemiştir. Küresel edebiyat eğilimlerinin zemininde, modern çocuk düzyazısı hem yerel hem de evrensel değerler taşımaya başlamıştır. Aynı zamanda, modern zamanlardaki teknoloji, görsel düşünme ve bilgi akışındaki artış, çocuk edebiyatının yapı ve üslup açısından yenilenmesine yol açmıştır. Çalışmanın sonuçları, modern çocuk düzyazısının konu ve biçim açısından yenilenme yaşadığını, özellikle bilim kurgu türüne olan ilginin arttığını göstermektedir. Ancak, sanatsal kurgu ve estetik tasvir açısından bazı eksiklikler devam etmektedir. Bazı eserlerde çocuk dilinde yazma, çocuğun psikolojisine uygun bir imge yaratma ve yazar müdahalesinden kaçınma gibi konularda profesyonellikten uzak bir yaklaşım görülmektedir. Makale ayrıca, çocuk düzyazısında entelektüel seviyenin yükseltilmesi için öneriler de sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• çocuk edebiyatı
• üslup
• düzyazı
• tür
• çocuk psikolojisi.

Children's Prose and Stylistic Features

Öz

This article examines the stylistic characteristics of contemporary Azerbaijani children's prose. The main objective of the study is to explore the artistic trends observed in children's literature, the diversity of genres, the author's search for language and style, the issues of age-appropriateness for children, and the influence of contemporary socio-cultural realities on children's literature. This article analyzes texts from representative works, particularly those by Zahid Khalil, Reyhan Yusifgizi, Sevinj Elsevar, Amin Sukut, and other contemporary children's writers. Thematically, the works emphasize current issues such as social and moral issues, friendship, environmental protection, science, and technology, and examine how these are presented in a way that is appropriate for the child's worldview and age level. Contemporary children's writers have sought to more deeply understand the child's inner world and create texts that reflect their thoughts and emotions. At the same time, the artistic principles of world chil-dren's literature have influenced contemporary Azerbaijani children's prose. Against the back-drop of global literary trends, modern children's prose has begun to embody both local and universal values. At the same time, the increase in technology, visual thinking, and the flow of information in modern times has led to a renewal of children's literature in terms of structure and style. The results of the study indicate that modern children's prose has undergone a renewal in terms of subject matter and form, with interest in science fiction in particular increasing. However, some shortcomings persist in terms of artistic fiction and aesthetic depiction. Some works exhibit a less-than-professional approach, such as writing in children's language, creating an image appropriate to the child's psychology, and avoiding authorial intervention. The article also offers suggestions for raising the intellectual level of children's prose.

Anahtar Kelimeler

• Children's literature
• style
• prose
• genre
• child psychology

Kaynakça

1. Akimova, E. (2022). Çocuk edebiyatında Azerbaycan ideolojisi. Edebiyat gazetesi.. 06.07. https://edebiyyatqazeti.az/news/edebi-tenqid/7063-usaq-edebiyyatinda-azerbaycanciliq-mefkuresi
2. Gafarova, S. (2021). Azerbaycan Çocuk Edebiyatının Gelişim Yolları, Edebiyat Çalışmaları, ss. 146-149.
3. Garayeva, G. (2015). Çocuk Edebiyatı: Nesir ve Drama. Edebiyat Süreci, ss. 267-282.
4. Garayeva, G. (2018). Çocuk Edebiyatı ve Dramasının Modern Durumu ve Geleceği. Edebiyat Gazetesi. 2 Haziran, ss. 17-18.
5. Mammadova, E. (2017). Kanatlı Arkadaşlar. Öykü. Edebiyat gazetesi.15 Nisan, ss. 25.
6. Amin, S. (2017). Ayakkabılar. Bakü, Parlag imzalar, 184 ss.
7. Chamenli, M. (2016). 3 yaşındaki esir. Bakü: Bilim ve eğitim, 240 ss.
8. Elsever, S. (2017). Kırmızı elbise. (9+ yaş). Bakü, Han, 189 ss.

9. Askerli, F. (2009). Azerbaycan çocuk edebiyatının aşamalı gelişimi. Bakü, ADPU yayınevi, 435 ss.
10. Isabeyli, G. (2015). Leyleğin İntikamı. Bakü, 88 ss.
11. Yusifgizi, R. (2017). Dostum Mimi: öyküler / R. Yusifgizi; ill. S. Vazirova; ed.: A. Cafero-va, F. Hüseyinova.-Bakü: ÇAY BASIN Yayınevi. "Üç Elma Çocuk Edebiyatı", 84 ss.
12. Yusifoglu, R. (2005). Deniz Seviyesi. Masallar, öyküler, anlatılar. Bakü: Şirvanneshr, 268 s,