Ekstrüzyonla Katmanlı Üretimde İşlevsel Seramik Formun Dekonstrüktif Dönüşümü: Çaydanlık Formu Üzerine Deneysel Bir Çalışma

Öz

Bu makale, ekstrüzyon yöntemiyle gerçekleştirilen katmanlı üretim sürecinin işlevsel seramik form üzerindeki dönüştürücü etkisini dekonstrüktif bir kuramsal çerçeve içinde incelemektedir. Çalışma, dijital üretim teknolojilerinin işlev ile form arasındaki ilişkiyi yeniden kurgulayan bir tasarım yaklaşımı sunduğu varsayımına dayanmaktadır. Bu doğrultuda geleneksel çaydanlık tipolojisi, yerleşik işlevsel bütünlüğü, biçimsel sürekliliği ve çok parçalı yapısı nedeniyle araştırma nesnesi olarak seçilmiştir. Araştırma, uygulama temelli araştırma yöntemi kapsamında yürütülmüştür. Çalışma sürecinde ekstrüzyon tabanlı seramik yazıcı kullanılarak on adet deneysel form üretilmiş; dekonstrüktif müdahalelerin işlevsel, yapısal ve biçimsel dönüşümü en belirgin biçimde ortaya koyduğu dört örnek seçilerek ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. Katmanlı üretim sürecinin kesitsel ve yığmalı yapısının dekonstrüktif tasarım yaklaşımıyla kurduğu ilişki, form elemanlarının yeniden düzenlenmesi ve tipolojik sapmalar üzerinden morfolojik çözümleme yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, ekstrüzyon yöntemiyle katmanlı üretimin işlevsel seramik formu yalnızca estetik düzlemde değil, aynı zamanda yapısal süreklilik ve işlevsel bütünlük açısından da dönüştürdüğünü göstermektedir. Çalışma, üretim sürecinin katmanlı mantığının seramik nesnenin biçimsel ve işlevsel organizasyonunu doğrudan dönüştürdüğünü; emzik, kulp ve gövde arasındaki tipolojik sınırların dekonstrüktif müdahaleler aracılığıyla yeniden tanımlandığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda çalışma, katmanlı üretimin seramik tasarımında eleştirel bir araç olarak işlev görebileceğini öne sürerek dijital üretim süreçlerinin geleneksel tipolojilerin yeniden yorumlanmasındaki kavramsal potansiyelini tartışmakta ve bu alanda literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Seramik tasarımı
• katmanlı üretim
• dekonstrüksiyon
• ekstrüzyon tabanlı 3b baskı
• çaydanlık tipolojisi

Deconstructive Transformation Of A Functional Ceramic Form in Extrusion-Based Additive Manufacturing: An Experimental Study On The Teapot Form

Öz

This article examines the transformative impact of extrusion-based additive manufacturing on functional ceramic forms within a deconstructive theoretical framework. The study is grounded in the assumption that digital fabrication technologies offer a design approach capable of reconfiguring the relationship between function and form. In this context, the traditional teapot typology is selected as the object of investigation due to its established functional integrity, formal continuity, and multi-component structure. The research was conducted through a practice-based methodology. Within the scope of the study, ten experimental forms were produced using an extrusion-based ceramic 3D printer, and four examples that most clearly demonstrate the functional, structural, and formal transformations resulting from deconstructive interventions were selected for detailed analysis. The relationship between the sectional and layered logic of additive manufacturing and the deconstructive design approach was evaluated through morphological analysis, focusing on the reconfiguration of form elements and typological deviations. The findings indicate that extrusion-based additive manufacturing transforms functional ceramic form not only at the aesthetic level but also in terms of structural continuity and functional integrity. The study reveals that the layered logic of the production process directly reshapes the formal and functional organization of the ceramic object, redefining the typological boundaries between the spout, handle, and body through deconstructive interventions. In this respect, the research proposes that additive manufacturing can function as a critical tool in ceramic design and discusses the conceptual potential of digital fabrication processes in reinterpreting traditional typologies, thereby contributing to the existing literature.

Anahtar Kelimeler

• Ceramic design
• additive manufacturing
• deconstruction
• extrusion-based 3d printing
• teapot typology

Kaynakça

1. Altay, Ş. ve Özgündoğdu, A. F. (2025). Sanatsal ve uygulamalı araştırma yöntemlerinin seramik sanatı odağında akademik bir değerlendirmesi. Art-e Sanat Dergisi, 17(34), 691-716.
2. Arapkirli, S. S. (2023). Doğal bir nesnenin dönüşümü: Seramik sanatında tohum. Tykhe: Sanat ve Tasarım Dergisi, 8(15), 225-247.
3. Biggs, M. & Büchler, D. (2007). Rigor and practice-based research. Design Issues, 23(3), 62-69. https://doi.org/10.1162/desi.2007.23.3.62
4. Çileroğlu, B. ve Balcı, M. (2018). Dekonstrüksiyon kavramsalında moda tasarımı. International Journal of Cultural and Social Studies (IntJCSS), 4(1), 13-28.
5. Er, A. (2015). Seramik çaydanlık formunun kişisel çalışmalar üzerinden değerlendirilmesi. Yedi, 13, 51-57.
6. Erzincan, A., Yıldız, N., Günay, E., Parlak, D., Arslan, M. ve Mercin, L. (2023). Sofra seramiklerinde üç boyutlu yazıcıların tasarım ve üretim sürecine etkisi. Art Vision, 29(50), 34-41.
7. Karakoç, H. O. (2024). Mimarlıkta zanaat bilgisinin dijitalleştirilmesi: Çevrimler ve aktarımlar. Journal of Computational Design, 5(2), 163-182.
8. Oxman, N. (2011). Variable property rapid prototyping. Virtual and Physical Prototyping, 6(1), 3-31. https://doi.org/10.1080/17452759.2011.558588

9. Özgüven, S. (2015). Seramik sanatında üç boyutlu yazıcıların yeni bir ifade biçimi olarak kullanılması. İdil, 4(18), 167-183.
10. Sankır, H. (2018). Gündelik nesnenin sanatsal dönüşümü: Sıradan nesnelerin sanat eserine dönüşüm süreci üzerine sosyolojik bir değerlendirme. Journal of History Culture and Art Research, 7(5), 524-543. https://doi.org/10.7596/taksad.v7i5.1664
11. Sevim, S. S. ve Tutaş, V. (2020). Üç boyutlu yazıcıların çağdaş seramik sanatına yansıması. Sanat ve Tasarım Dergisi, 26, 627-645.
12. Susamoğlu, F. (2014). Modernizm sonrası seramik geleneği ve malzemeye sadakat. Sanat ve Tasarım Dergisi, 1(14), 121-129.
13. Tazeoğlu Filiz, F. (2023). Çağdaş seramik sanatında kullanılan alternatif şekillendirme yöntemleri. Kent Akademisi, 16(3), 2142-2158. https://doi.org/10.35674/kent.1218972
14. Uğur, A. ve Balyemez, M. A. (2023). Seramik malzemenin dili ve kimliğin taşıyıcısı olarak parmak izi dokusu. Yedi, 30, 109-121.
15. Yıldırım, B. (2024). Sanatın Thomas Kuhn’un paradigma kavramı bağlamında değerlendirilmesi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 11, 31-42. https://doi.org/10.56387/ahbvedebiyat.1569259 Kitap.
16. Adamson, G. (2007). Thinking through craft. Berg.
17. Derrida, J. (2011). Gramatoloji (İ. Birkan, Çev.). Bilgesu Yayıncılık. (Özgün eser 1967'de yayımlanmıştır)
18. Derrida, J. (2020). Yazı ve fark (P. B. Yalım, Çev.). Metis Yayınları. (Özgün eser 1967'de yayımlanmıştır)
19. Derrida, J. (2023). Mimarlık ve dekonstrüksiyon (A. U. Kılıç, Çev.). Arketon Yayınları.
20. Direk, Z. (2022). Derrida İstanbul’da: Sekülerizm, öteki ve sorumluluk. Fol Kitap.
21. Forty, A. (2000). Objects of desire: Design and society since 1750. Thames & Hudson.
22. Gibson, I., Rosen, D. W., & Stucker, B. (2015). Additive manufacturing technologies: 3D printing, rapid prototyping, and direct digital manufacturing (2. bs.). Springer.
23. Rael, R. & San Fratello, V. (2018). Printing architecture: Innovative recipes for 3D printing. Princeton Architectural Press.
24. Wigley, M. (1995). The architecture of deconstruction: Derrida’s haunt. MIT Press.
25. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. bs.). Seçkin Yayıncılık.