Türk İnançlarında ve Halk İnanışlarında Yıldız

Öz

Türk kültüründe yıldız, sembolik ve mitolojik birçok anlama sahip bir unsurdur. Yıldızlar, gökyüzündeki parlayan cisimler olarak, eski dönemlerden beri insanların hayal gücünü etkilemiş ve çeşitli inançlarla ilişkilendirilmiştir. Örneğin Türk mitolojisinde yıldızlar, genellikle tanrılarla veya ruhlarla ilişkilendirilir. Yıldızların gökyüzündeki konumları, insanların kaderini etkilediğine inanılır. Özellikle eski Türkler, gökyüzünü gözlemleyerek tarım, avcılık gibi faaliyetlerini planlamışlardır. Bir sembol olarak yıldız, Türk kültüründe genellikle başarıyı, umudu ve yön göstermeyi temsil eder. Türk bayrağındaki ay ve yıldız, bağımsızlık ve ulusal kimliği simgeler. Yıldız, yön bulma aracı olarak da kullanılmıştır; denizciler ve göçebe topluluklar, yıldızların rehberliğinde seyahat etmişlerdir. Sanat ve edebiyatta ise aşk, özlem ve hayaller genellikle yıldızlar üzerinden ifade edilmiştir. Astronomide de önemli bir gök cismi olan yıldızdan yararlanılarak takvimler oluşturulmuştur. Bu çalışmanın amacı, Türk inanç sisteminde ve halk inanışlarında yıldızın bir sembol olarak nasıl algılandığını ortaya koymaktır. Bunun için Türk mitolojisi ve halk kültürüne ilişkin yazılı kaynaklar doküman incelemesi tekniğiyle incelenmiştir. Araştırma sonucunda Türk kültüründe yıldız kavramının yalnızca astronomik bir unsur olarak değil; mitolojik, dini, toplumsal ve siyasal anlamlar taşıyan çok katmanlı bir sembol olarak algılandığı tespit edilmiştir. Yıldızın kader, kutsallık, yol göstericilik ile kurduğu ilişkisi bağlamında, Türk kültüründe kozmik unsurların kültürel kimlik ve inanç sistemi üzerinde etkili olduğu yargısına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Yıldız
• Türk mitolojisi
• inanç
• inanış
• sembolizm

Destekleyen Kurum

FIRAT ÜNİVERSİTESİ

Etik Beyan

Bu çalışmada kullanılan tüm bilgi, veri ve alıntıların bilimsel etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yararlanılan kaynaklara gerekli atıfların yapıldığını ve intihal oluşturacak herhangi bir içerik bulunmadığını beyan ederim. Çalışma, akademik dürüstlük ilkelerine bağlı kalınarak özgün bir biçimde oluşturulmuştur.

Teşekkür

BENİ DESTEKLEYEN AİLEME VE HOCALARIMA ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM.

The Star in Turkish Beliefs and Folk Beliefs

Öz

In Turkish culture, the star is an element with many symbolic and mythological meanings. Stars, as shining objects in the sky, have influenced human imagination since ancient times and have been associated with various beliefs. For example, in Turkish mythology, stars are often associated with gods or spirits. The positions of the stars in the sky are believed to affect people's fate. In particular, ancient Turks planned their agricultural and hunting activities by observing the sky. As a symbol, the star generally represents success, hope, and guidance in Turkish culture. The crescent and star on the Turkish flag symbolize independence and national identity. The star has also been used as a navigational tool; sailors and nomadic communities traveled guided by the stars. In art and literature, love, longing, and dreams are often expressed through stars. Calendars have been created using stars, which are also an important celestial body in astronomy. The aim of this study is to reveal how the star is perceived as a symbol in the Turkish belief system and folk beliefs. For this purpose, written sources related to Turkish mythology and folk culture were examined using the document analysis technique. As a result of the research, it has been determined that the concept of the star in Turkish culture is perceived not only as an astronomical element, but also as a multi-layered symbol that carries mythological, religious, social and political meanings. In the context of the relationship established by the star with fate, holiness, guidance, it has been concluded that cosmic elements have an impact on cultural identity and belief system in Turkish culture.

Anahtar Kelimeler

• Star
• Turkish mythology
• belief
• faith
• symbolism

Destekleyen Kurum

Fırat University

Etik Beyan

I hereby declare that all information, data, and quotations used in this study have been prepared in accordance with scientific ethical rules, that proper citations have been made to all sources used, and that there is no content constituting plagiarism. This study has been originally produced in compliance with the principles of academic integrity.

Teşekkür

I would like to express my sincere gratitude to my family and teachers for their support.

Les Étoiles Dans Les Croyances Turques

Öz

Dans la culture turque, l’étoile est un élément qui possède de nombreuses significations symboliques et mythologiques. Les étoiles, en tant que corps lumineux dans le ciel, ont attiré l’imagination des hommes depuis les périodes anciennes et ont été associées à diverses croyances. Sur le plan mythologique, dans la mythologie turque, les étoiles sont généralement liées aux dieux ou aux esprits. On croit que la position des étoiles dans le ciel peut influencer le destin des êtres humains. Les anciens Turcs observaient particulièrement le ciel afin de planifier leurs activités agricoles et la chasse. Sur le plan symbolique, l’étoile est souvent utilisée dans la culture turque pour représenter le succès, l’espoir et l’orientation. Par exemple, dans le drapeau turc, le croissant et l’étoile symbolisent l’indépendance et l’identité nationale. L’étoile a également servi de repère pour l’orientation ; les marins et les communautés nomades l’utilisaient comme guide lors de leurs déplacements. Dans les arts et la littérature, l’étoile occupe également une place importante dans la culture turque. Elle apparaît fréquemment dans la poésie, les chansons et les œuvres artistiques, où elle exprime souvent l’amour, la nostalgie et les rêves. Sur le plan scientifique et astronomique, l’intérêt pour le ciel a également été significatif dans l’histoire turque. Les astronomes turcs ont observé le ciel pour établir des calendriers et étudier les mouvements des étoiles. En conclusion, l’étoile occupe une place importante dans la culture turque, à la fois sur le plan mythologique et pratique. Elle apparaît comme un symbole dans de nombreux domaines de la vie et contribue à la manière dont les êtres humains comprennent le monde.

Anahtar Kelimeler

• Croyances turques
• étoile
• culture
• épopée
• astrologie.

Destekleyen Kurum

Université de Fırat

Etik Beyan

Je déclare que toutes les informations, données et citations utilisées dans ce travail ont été préparées conformément aux règles d’éthique scientifique, que les références nécessaires aux sources utilisées ont été correctement indiquées et qu’il n’existe aucun contenu constituant un plagiat. Ce travail a été rédigé de manière originale, dans le respect des principes d’intégrité académique.

Teşekkür

Je remercie sincèrement ma famille et mes enseignants pour leur soutien.

Kaynakça

1. Bal, H. (2001). Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Yayınları.
2. Bayat, F. (2007). Türk Mitolojik Sistemi-2: Ontolojik ve Epistemolojik Bağlamda Türk Mitolojisi. İstanbul: Ötüken Yayınları.
3. Derleme Sözlüğü (1993), “Yıldız Maddesi”, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
4. Kafesoğlu, İ. (1987). Türk Bozkır Kültürü. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
5. Kalafat, Y. (1999). Doğu Anadolu’da Eski Türk İnançlarının İzleri. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
6. Karaman, H. (2005). Kur'an-ı Kerim ve Açıklamalı Meali. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayımları.
7. Kıyak, A. (2010). “İslam Öncesi Türk Kültüründe Yıldızlarla İlgili İnanışlar. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (15), 189–197.
8. Mardin, Ş. (2018). Din ve İdeoloji. İstanbul: İletişim Yayınları.

9. Ögel, B. (2014). Türk Mitolojisi I-II. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
10. Örnek, S. V. (2000). Türk Halkbilimi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
11. Özmen, F. (2021). “Sezai Karakoç’un Masal Şiirinin Arketipsel Semboliz Yöntemiyle Çözümlenmesi”. Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları. 13/25, 253-272.
12. Şenocak, E. (2010). “Mitolojik Konulu Bir Halk Hikâyesi ‘Leylâ İle Mecnûn Hikâyesi’ Merkezinde Yıldıza Dönüşüm”, Millî Folklor, Cilt: 11, Sayı: 86, Yaz, 20-29.
13. Şenocak, E. (2023). Atilla Destanı’nda Metinlerarasılık / Kültürel Bellekte Simge Düzeyleri. Erzurum: Fenomen Yayınları.
14. Yeşilbağ, S. (2023). “Klasik Türk Şiirinde Kuyruklu Yıldız ve Kuyruklu Yıldıza Dair İnanışlar”. Dede Korkut Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, (31), 137–165.
15. URL-1: https://islamansiklopedisi.org.tr/yildiz.
16. URL-2:https://www.haberturk.com/gokyuzundeki-umut-kuresel-bir-davranis-hâline-gelen-yildiz-kayarken-dilek-tutmanin-kokeni-neye-dayaniyor-3782651?page=3.
17. URL-3:https://osr.org/tr/blog/astronomi/yildizlar-ve buyuler