Of The Social and Literary Panorama Of The Era in The Publicism Of Mir Jalal, A Prominent Representative Azerbaijani Prose

Öz

A well-known representative of Azerbaijani prose, Honored scientist, writer-scientist and literary critic, Mir Jalal Pashayev had a great influence on the formation of the socio-political thoughts of the literary community and wider society of different age groups, and on the development of patriotic ideas. His scientific and literary work served to strengthening of national ideas by making significant contributions to the development of Azerbaijani prose and philological science. The epithets “prominent representative of Azerbaijani prose, great writer, Honored scientist, writer-scientist, outstanding teacher, literary critic, professor” that we often encounter in dozens of articles, scientific studies and presentations written about him have already become a symbol attributed to him. Among these prestigious titles, there is also a title that is rarely remembered and less commonly used: publicist Mir Jalal muallim. Probably, the literary heritage of the writer Mir Jalal was so bright and impressive, and his scientific creativity was so valuable that his publicist activity was overshadowed by this richness. The presented article examines his publicist activity. At the same time, it confirms that this talented writer and deeply intelligent scientist entered the literary world precisely through the press, through his energetic and productive journalistic activity. When we look at the journalism of Mir Jalal, we see that he began this activity at a very early age. He began writing his first articles at the age of 18, in 1926, while still studying at the Ganja Darulmuallim. His first articles were published in 1926-1929, in the “Yeni fikir” and “Maarif yolu” publications. In the following years, his journalistic activity continued for two years in the “Komminist” newspaper and for four years in the “Ganj ischi" newspaper. Later, the great writer, who successfully continued his artistic and scientific activities, has not abandoned journalism until the last days of his life. Just as Mir Jalal’s literary activity left a deep mark on Azerbaijani literature, his journalistic activity also has special importance in the field of journalism.

Anahtar Kelimeler

• Mir Jalal
• writer-scientist
• outstanding teacher
• literary critic
• professor
• journalist

Proje Numarası

1960578-AF-T0-V0-20260530225618.docx

Azərbaycan Nəsrinin Görkəmli Nümayəndəsi Mir Cəlalin Publisistikasinda Dövrün Sosial-Ədəbî Panoraması

Öz

Azerbaycan nesrinin tanınmış temsilcisi, emektar bilim insanı, yazar ve edebiyat araştırmacısı Mir Celal Paşayev, edebî kamuoyunun ve farklı yaş gruplarından geniş toplum kesimlerinin sosyo-politik düşüncelerinin oluşmasında ve vatanseverlik ideallerinin şekillenmesinde önemli bir etki yaratmıştır. Onun bilimsel ve edebî çalışmaları, Azerbaycan nesrinin ve filoloji biliminin gelişimine değerli katkılar sağlayarak millî fikirlerin güçlenmesine hizmet etmiştir. Hakkında yazılan çok sayıda makale, bilimsel araştırma ve değerlendirmelerde sıkça karşılaşılan “Azerbaycan nesrinin seçkin temsilcisi, büyük edebiyatçı, emektar bilim insanı, yazar-bilim insanı, seçkin pedagog, edebiyat araştırmacısı, profesör” gibi sıfatlar artık onunla özdeşleşmiş bir sembol hâline gelmiştir. Bu saygın unvanlar arasında nadiren hatırlanan ve daha az kullanılan bir yön de bulunmaktadır: publisist Mir Celal. Muhtemelen yazar Mir Celal’in edebî mirası ve bilimsel yaratıcılığı o kadar güçlüdür ki, onun publisistik faaliyeti bu zenginliğin gölgesinde kalmıştır. Sunulan makalede onun publisistik faaliyetleri incelenmektedir. Aynı zamanda, bu yetenekli bilim insanının edebiyat dünyasına tam da basın aracılığıyla, enerjik ve üretken gazetecilik faaliyetiyle adım attığı da ortaya konulmaktadır. Mir Celal’in publisistikasına bakıldığında, bu faaliyete çok erken yaşlarda başladığı görülmektedir. O, 18 yaşında, 1926 yılında henüz Gence Öğretmen Okulu’nda öğrenim gördüğü sırada ilk makalelerini yazmaya başlamıştır. 1926–1929 yılları arasında “Yeni Fikir” ve “Maarif Yolu” yayınlarında ilk yazıları yayımlanmıştır. Sonraki yıllarda gazetecilik faaliyetini iki yıl “Komünist” gazetesinde, dört yıl ise “Genç İşçi” gazetesinde sürdürmüştür. Daha sonra hem edebî hem de bilimsel çalışmalarını başarıyla devam ettiren büyük yazar, ömrünün son günlerine kadar gazetecilikten kopmamıştır. Mir Celal’in edebî faaliyeti Azerbaycan edebiyatında derin izler bıraktığı gibi, publisistik faaliyetinin de gazetecilik alanında özel bir önemi bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Mir Celal
• yazar-bilim insanı
• seçkin pedagog
• edebiyat araştırmacısı
• profesör
• gazeteci

Destekleyen Kurum

Yox

Proje Numarası

1960578-AF-T0-V0-20260530225618.docx

Etik Beyan

Bu makalede bilimsel araştırma ve akademik yazım etiğine riayet edilmiştir.

Teşekkür

Sayın Editör, Değerli önerileriniz ve editörlük sürecindeki yardımınızın, makalenin daha da geliştirilmesine önemli katkı sağlayacağına inanıyorum. İlginiz için teşekkür ederim.

Kaynakça

1. Abbasov, A. (1965). "Kommunist" qəzeti Azərbaycan sovet ədəbiyyatının partiyalılığı və xəlqiliyi uğrunda mübarizədə: 1920-1934-cü illər. Azərnəşr.
2. Aydınoğlu, T. (2024, 27 aprel). Bir ədibin əbədiyyət manifesti. Xalq qəzeti.
3. Akimova E. (2023.- 29 aprel). Mir Cəlal Paşayev - Ədəbi kimliyi, elmi-nəzəri düşüncəsinin miqyasları ilə. Ədəbiyyat qəzeti.
4. Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası: 10 cilddə. (1982). Mir Cəlal. Cild.6. Bakı.
5. Babayev, N. (1958). Azərbaycanda bədii oçerkin inkişafı (1930-1940-cı illər). Maarif.
6. Cavadzadə C. (1934, 11 may).Komsomol səsi. Kommunist.
7. Cəfərov N. (2023). Mir Cəlalın milli idealları. “Mir Cəlal-115” mövzusunda respublika elmi konfransinin materialları. Bakı.
8. Cəlilli Ş. (2024, 28 sentyabr). Mir Cəlal: Milli maraqları manifestləşdirən ədib. Xalq qəzeti. Əbdürrəhimova C. (1967). Azadlığın carçısı. Azərnəşr.

9. Əhmədov N. (2024, 30 avqust). Bir ədibin publisistik manifesti. Gənc Mir Cəlalın “Kommunist” qəzetində jurnalist fəaliyyəti. Xalq qəzeti.
10. Əhmədov T. (2014). Mir Cəlal: Ömrün Mənalı anları. II cilddə (II cild). Nurlar.
11. Əliyev Heydər. (1999). Ədəbiyyatın yüksək borcu və amalı. Nitqlər, məruzələr, çıxışlar. Ozan.
12. Əlişanoğlu T. (, 2023). XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının korifeyi Mir Cəlal (Ədibin 115 illiyinə). AMEA Filologiya və sənətşünaslıq, № 1, s. 15-22.
13. Həbibbəyli İ. (2018). Azərbaycan ədəbiyyatinin Mir Cəlal müəllimi. Görkəmli yazıçı, ədəbiyyatşünas alim və pedaqoq Mir Cəlalın 110 illiyinə həsr olunmuş Respublika elmi-nəzəri konfransının materiallari. Elm və təhsil.
14. Həbibbəyli İ. (2023). Azərbaycan ədəbiyyatinin və elmin inkişafinda Mir Çəlal missiyasi. “Mir Cəlal-115” mövzusunda respublika elmi konfransinin materialları. Bakı.
15. İmanbəyli E. (2019). Daha bir manifest. 525-ci qəzet.
16. İsmayılov, Y. (1975). Mir Cəlalın yaradıcılığı. Elm Nəşriyyatı.
17. Mehdi H. (1930). Əskini yıxan, yenini quran şair. Ədəbiyyat cəbhəsində qəzeti.
18. Məmmədli C. (2014, 7 dekabr). Mir Cəlalın yaradıcılığına və ömür yoluna işıq salan kitab. Xalq qəzeti.
19. Mir Cəlal: biblioqrafiya (1928-1968). (1968). Azərbaycan SSR EA Nəiriyyatı.
20. Mir Cəlal. (1969). Bakı görüşləri. Ulduz jurnalı,. № 10. s.22-28.
21. Mir Cəlal Paşayev. Görkəmli şəxslər Mir Cəlal haqqında. Elektron məlumat bazası: https://anl.az/el/emb/MirCelal/mircelal-haqqinda-fikirler.html
22. Mir Cəlal Paşayev: biblioqrafiya (1969-1998). (1998). Elm Nəşriyyatı.
23. Mir Cəlal (Paşayev Mir Cəlal Əli oğlu): biblioqrafiya. (2006). Adiloğlu.
24. Mir Cəlal (Paşayev Mir Cəlal Əli oğlu): biblioqrafiya. (2018). Adiloğlu.
25. Mir Cəlal. Seçilmiş əsərləri: hekayələr, oçerklər, şeirlər, tərcümələr, xatirələr: 5 cilddə. I cild. (2013). Adiloğlu.
26. Mir Cəlal. Seçilmiş əsərləri: hekayələr, oçerklər, şeirlər, tərcümələr, xatirələr: 5 cilddə. V cild. (2013). Adiloğlu.
27. Mir Cəlal. Publisistika (1926-1977). (2018). Elm Nəşriyyatı.
28. Nəcəfxanlı Ə. (2022, 26 aprel) Mir Cəlal-böyük insan, böyük ədib, böyük müəllim. Xalq qəzeti.
29. Paşayeva N. (2020). Yazıçı və zaman. Mir Cəlalın fikir dünyası. Aforizmlər, elmi məqalələr. Avropa.
30. Turan A. (2023, 21 iyun). Mir Cəlal şəxsiyyəti 1937 və 40-cı illər kontekstində. Yeni Azərbaycan.
31. Yusifov, Y. (1966). Azərbaycanda felyeton janrının inkişafı: 1930-1941-ci illər.Azərnəşr.
32. Yusifli V. (2014.28 sentyabr). Unudulmayan Mir Cəlal müəllim. Azərbaycan.