Endoplazmik Retikulum Stresi ve Apoptozis Mekanizması
Öz
Endoplazmik retikulum (ER) hücrelerde salgı proteinlerinin sentez, katlanma ve olgunlaşma işlevlerinin gerçekleştiği yerdir ve çoğu hücresel aktiviteler için gereklidir. ER'nin katlanma kapasitesi bozulması durumunda ER strese girer ve katlanmamış protein cevabı (UPR) olarak adlandırılan sinyal yolunu indükler. Eğer UPR tarafından aktive olan koruma mekanizması normal ER fonksiyonunu tamir etmek için yeterli değilse hücreler apoptozis mekanizması tarafından ölürler. Son yapılan araştırmalar ER stresi ve UPR'nin diyabet, obezite gibi metabolik hastalıklarda, kanserde, immun yanıtta ve Alzheimer, Parkinson, Huntington hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıklarda önemli rol oynadığını desteklemektedir. ER stresi ve UPR üzerinde yapılacak daha ileri çalışmalar bu fizyolojik mekanizmanın tam rolünü açıklamak için gereklidir ve potansiyel terapiler için yeni yollar sağlamaktadır. Bu derlemede ER stresi, UPR sinyal yolakları ve ER stresiyle indüklenen apoptozis mekanizmasına genel bir bakış yapılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Endoplazmik Retikulum Stresi, Katlanmamış Protein Yanıtı (UPR), Apoptozis
Kaynakça
- Qu L, Liu Z, Zhang HM, Su Y, Ye X. Endoplasmic reticulum stress-induced cell survival and apoptosis. Journal of Chinese Clinical Medicine 2009;8:1-4.
- Oyadomari S, Mori M. Roles of CHOP/GADD153 in endoplasmic reticulum stress. Cell Death Differ 2004;11:381-9.
- Marciniak, SJ, Ron D. Endoplasmic reticulum stress signalling in disease. Physiol Rev 2006;86:1133-49.
- Ohoka N, Yoshii, S, Hattori T, Onozaki K, Hayashi H. TRB3, a novel ER stress-inducible gene, is induced via ATF4– CHOP pathway and is involved in cell death. EMBO J 2005;24:1243–55.
- Zong WX, Li C, Hatzivassiliou G Lindsten T, Yu QC, Yuan J, Thompson CB. Bax and Bak can localize to the endoplasmic reticulum to initiate apoptosis. J Cell Biol 2003;162:59–69.
- Lai E, Teodoro T,Volchuk A. Endoplasmic reticulum stress: Signaling the unfolded protein response. Physıology 2007;22:193–201.
- Szegezdi E, Fitzgerald U, Samali A. Caspase-12 and ER stres mediated apoptosis:the story so far. Ann NY Acad Sci 2003;1010:186-94.
- Wang G, Yang ZQ, Zhang K. Endoplasmic reticulum stress response in cancer: molecular mechanism and therapeutic potential. Am J Transl Res 2010;2:65-74.
- Li X, Zhang K, Li Z. Unfolded protein response in cancer: the Physician’s perspective. Hematol Oncol 2011;4:1-8.
