FİNANSAL PERFORMANSIN ÖLÇÜLMESİNDE GELENEKSEL ORANLAR İLE NAKİT AKIM ORANLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ: BİST ÇİMENTO ŞİRKETLERİ ÜZERİNE TOPSIS YÖNTEMİ İLE BİR UYGULAMA

Öz

Genel olarak finansal performansın ölçülmesinde ve değerlendirilmesinde oran analizi yaygın olarak kullanılmak-tadır. Kullanılan oranlar, analizi yapan kişi veya kurumun amacına göre değişmekle birlikte, literatürde ve uygu-lamada genel kabul görmüş belirli oranlar mevcuttur. Genel anlamda geleneksel oranlar olarak ifade edilebilecek bu oranların, -özellikle kriz dönemlerinde- işletmelerin gerçek finansal durumunu ortaya koymakta yetersiz veya eksiklikleri bulunmaktadır. Bu noktada, nakit akım tablosundan yararlanılarak oluşturulan nakit akım oranlarının kullanımıyla geleneksel oranların eksik yanları tamamlanabilecektir. Bu çalışmada, hisse senetleri Borsa İstanbul (BİST),da işlem görmekte olan ve çimento sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin 2010-2013 yılları arasındaki finansal tabloları kullanılarak, bu şirketlerin finansal performansları TOPSIS yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalış-mada ilk olarak şirketlerin geleneksel finansal oranları ve nakit akım oranları hesaplanmış ve daha sonra hesapla-nan bu oranlar TOPSIS yöntemi kullanılarak genel şirket performansını gösteren tek bir puana çevrilmiştir. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde, geleneksel oranlara ve nakit akım oranlarına göre şirketlerin finansal performans-larının farklılık gösterdikleri tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• -

FİNANSAL PERFORMANSIN ÖLÇÜLMESİNDE GELENEKSEL ORANLAR İLE NAKİT AKIM ORANLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ: BİST ÇİMENTO ŞİRKETLERİ ÜZERİNE TOPSIS YÖNTEMİ İLE BİR UYGULAMA

Öz

Genel olarak finansal performansın ölçülmesinde ve değerlendirilmesinde oran analizi yaygın olarak kullanılmak-tadır. Kullanılan oranlar, analizi yapan kişi veya kurumun amacına göre değişmekle birlikte, literatürde ve uygulamada genel kabul görmüş belirli oranlar mevcuttur. Genel anlamda geleneksel oranlar olarak ifade edilebilecek bu oranların, -özellikle kriz dönemlerinde- işletmelerin gerçek finansal durumunu ortaya koymakta yetersiz veya eksiklikleri bulunmaktadır. Bu noktada, nakit akım tablosundan yararlanılarak oluşturulan nakit akım oranlarının kullanımıyla geleneksel oranların eksik yanları tamamlanabilecektir. Bu çalışmada, hisse senetleri Borsa İstanbul (BİST),da işlem görmekte olan ve çimento sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin 2010-2013 yılları arasındaki finansal tabloları kullanılarak, bu şirketlerin finansal performansları TOPSIS yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışmada ilk olarak şirketlerin geleneksel finansal oranları ve nakit akım oranları hesaplanmış ve daha sonra hesapla-nan bu oranlar TOPSIS yöntemi kullanılarak genel şirket performansını gösteren tek bir puana çevrilmiştir. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde, geleneksel oranlara ve nakit akım oranlarına göre şirketlerin finansal performanslarının farklılık gösterdikleri tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Oran Analizi, Nakit Akım Oranları, Performans Analizi, Çimento Sektörü, TOPSIS

Kaynakça

1. AKDOĞAN, Nalan ve TENKER, N (2010). Finansal Tablolar ve Mali Analiz Teknikleri, Ankara: Gazi Kitabevi.
2. AKGÜÇ, Öztin (1998). Finansal Yönetim, 7. Basım. İstanbul: Avcıol Basım Yayın.
3. ATIG Yatırım Menkul Değerler Çimento Sektörü Raporu (2014), www.atig.com.tr/Arastırma/Raporlar/tr/cimentosektor.pdf (Erişim: 05.12.2014).
4. BERK, Niyazi (2003). Finansal Yönetim, 7. Basım. İstanbul: Türkmen Kitabevi.
5. BREALEY, Richard A., STEWART C. M. ve MARCUS A. J (2007). İşletme Finansının Temelleri, (Çev) Ünal BOZ
6. KURT, Türkan ANKAN ve Hatice DOĞUKANLI. 5. Basım. İstanbul: Literatür Yayıncılık (McGraw-Hill). Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı: Çimento Sektörü Raporu 2013/2, http://sanayipolitikalari.sanayi.gov.tr/Public/SectorReports/7 (Erişim: 05.12.2014).
7. DASHTİ, Zeinab, PEDRAM M. M. ve SHANBEHZADEH J (17-19 Mart 2010). “A Multi- Criteria Decision
8. Making Based Method for Ranking Sequential Patterns”. Preceedings of the International Multi Conference of Engineers and Computer Scientists, Hong Kong. ELEREN, Ali ve KARAGÜL M (2008). “1986-2006 Türkiye Ekonomisinin Performans Değerlendirmesi”. Yö- netim ve Ekonomi Dergisi, (Celal Bayar Üniversitesi l.l.B.F.) 15-1: 1-14.

9. ELEREN, Ali, ÖGEL S ve YILDIZ F (2009). “İşletmelerde Finansal Performansın Ölçülmesinde TOPSIS Yönte- minin Kullanılması ve Bir Uygulama”. 13. Ulusal Finans Sempozyumu, 21-24 Ekim, Afyonkarahisar, ss.383- 3
10. ERGÜL, Nuray ve AKEL V (2010). “Finansal Kiralama Şirketlerinin Finansal Performansının TOPSIS Yöntemi ile Analizi”. MÖDAV Dergis,i 3: 91-118.
11. HAO, Li ve QİNG-SHENG X (16-18 Ağustos 2006). “Application of TOPSIS in the Bidding Evaluation of
12. Manufacturing Enterprises”. 5ih International Conference on E-Engineering & Digital Enterprise Technolog,. Guiyang / China: 184-188. İPEK, Selçuk ve GAMZE A (Mayıs 2009). “Türk Çimento Sektörünün Gelişimi ve Sektöre Yönelik Özelleştirme
13. Uygulamaları”. Çimento İşveren Dergisi, Sayı:3, Cilt:23. JADİDİ, O. ve Diğerleri (2008). “TOPSIS and Fuzzy Multi-Objective Model Integration for Supplier Selection
14. Problem”. Journal of Achievements in Materials and Manufacturing Engineering, 31-2: 762-769. JAHANSHAHLOO, G.R., LOTFI F. H. ve IZADİKHAH M (2006). Extension of the TOPSIS Method For Decision - Making Problems With Fuzzy Dat,. Applied Mathematics and Computation 181. www.elsevier.com/locate/amc.
15. JOOSTE, Leonie (2004). “An Evaluation of The Usefulness of The Cash Flow Statement Within South
16. African Companies by Means of Cash Flow Ratios”, Yayımlanmamış Doktora Tezi. University of Pretoria (Güney Afrika). KARGIN, Mahmut (2010). “Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci ve İdeal Çözüme Yakınlığa Göre Sıralama Yap- ma Yöntemleri ile Tekstil Sektöründe Finansal Performans Ölçümü”. Celal Bayar Üniversitesi S.B.E. Sosyal Bilimler Dergisi, 8-1: 195-216.
17. KAYA, Yılmaz (2004). “Çok Amaçlı Karar Verme Yöntemlerinden TOPSIS ve ELECTRE Yöntemlerinin Karşı- laştırılması”. Havacılık ve Uzay Teknolojileri Enstitüsü Seminer Çalışmas,. İstanbul: Havacılık ve Uzay
18. Teknolojileri Enstitüsü. ÖZDEMİR, Ali İhsan ve SEÇME N. Y (2009). “İki Aşamalı Stratejik Tedarikçi Seçiminin Bulanık TOPSIS Yön- temi ile Analizi”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Î.Î.B.F. Dergisi, 2: 79-112.
19. T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı 9. Kalkınma Planı (2007-2013), Taş ve Toprağa Dayalı Sanayiler (Erişim: 05.12.2014).
20. Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği, www.tcma.org.tr (Erişim: 05.12.2014).
21. URBANCİC, Frank R.. The Power of Cash Flow Ratios. http://www.newaccountantusa.com/ThePowerofCashFlowRatios.pdf (Erişim: 10.01.2011).
22. USTASÜLEYMAN, Talha (2009). “Bankacılık Sektöründe Hizmet Kalitesinin Değerlendirilmesi: Ahs-Topsis
23. Yöntemi”, Bankacılar Dergisi, 69: 33-43. UYAR, Ali (2008). “Nakit Akış Oranlarının Finansal Performans Analizinde Kullanımı”, T.C. Anadolu Bil Mes- lek Yüksekokulu Dergisi, 9: 89-98.
24. ZAVADSKAS, Edmundas Kazimieras, ZAKAREVİCİUS A. ve ANTUCHEVİCİENE J (2006). “Evaluation of
25. Ranking Accuracy in Multi-Criteria Decisions”, Informatica, 17-4: 601-618.