Araştırma Makalesi

YENİ BİR TOPLUM KURAM DİNAMİĞİ: PRATİK-RASYONELLİK

Cilt: 22 Sayı: 1 22 Haziran 2020
PDF İndir
TR EN

YENİ BİR TOPLUM KURAM DİNAMİĞİ: PRATİK-RASYONELLİK

Öz

Rasyonellik genel bir tabirle günümüzde toplumsal yapının ve alt sistemlerin üzerine kurulu olduğu dinamiklerin oluşturduğu temel varsayımlardan biridir. Çıkarılan yasalar, benimsenen politikalar, ekonomik ve mali yöntemler gibi unsurlara ilişkin tüm kuramsal ve pratik işleyiş rasyonel ilkelere dayalıdır. Mikro açıdan bakıldığında ise rasyonellik bireylerin eylemde bulunurken çıkarlarını maksimize edip hedeflerine en kolay ve en az maliyetle ulaşması demektir.

Max Weber’in geliştirdiği rasyonellik teorisi çok boyutlu bir yapıya sahiptir. O, Batı toplumlarına atfettiği rasyonelleşme teorisini iki temel rasyonellik modeli üzerine inşa eder. Bunlar modern kapitalizmin ortaya çıkışına zemin hazırlayan pratik-rasyonellik ile olgunlaşması ve kurumsallaşmasını sağlayan amaçsal-rasyonelliktir. Amaç-rasyonelliğin günümüzde bütün sistemleri domine etmesi; değer alanlarının ve birey, kurum ve toplumların pratik-rasyonellik rehberliğinde yeniden dizaynını gerektirir. Bu rasyonellik türü günümüz insanının maddi çıkarlarını koruyup manevi dünyasını da ideal olana yükselterek rasyonel toplum özleminin gerçekleştirilmesini sağlayabilir.

Bu bakımdan çalışmada rasyonellik kavramı, toplumsal eylemin tasnifi ve rasyonellik çeşitleri kısaca izah edilip Weber’le birlikte Alman düşünce hayatının en önemli isimlerinden Kant’ın referanslarına başvurularak pratik-rasyonellik olgusu ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aristotle. (1906), The Nicomachean Ethics of Aristotle, Tenth Edition, Tr. F. H. Peters, London: K. Paul, T. T.
  2. Barker, M. (1980), “Kant as a Problem for Weber”, The British Journal of Sociology, 31(2), 224-245.
  3. Dowie, M. (1977), “Pinto Madness”, Mother Jones, September-October, 2, 18-32.
  4. Duran, B. (2017), Din ve Kapitalizm, Letonya: Lambert Academic Publishing.
  5. Chowers, E. (1995), “Max Weber: The Fate of Homo-Hermeneut in a Disenchanted World”, Journal for European Studies, 25(2), 123–40.
  6. Habermas, J. (1989), Toward a Rational Society: Technology and Science as “Ideology”, Tr. J. Shapiro, Cambridge: Polity Press.
  7. Habermas, J. (1984), The Theory of Communicative Action Volume 1: Reason and the Rationalization of Society, Boston: Beacon Press.
  8. Harrington, A. (2000), “Value-Spheres or 'Validity-Spheres'?: Weber, Habermas and Modernity”, Max Weber Studies, 1(1), 84-100.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

22 Haziran 2020

Gönderilme Tarihi

21 Eylül 2019

Kabul Tarihi

21 Ocak 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 22 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Çamlı, A. Y. (2020). YENİ BİR TOPLUM KURAM DİNAMİĞİ: PRATİK-RASYONELLİK. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(1), 14-27. https://doi.org/10.33707/akuiibfd.622982

Cited By


22365

Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi'nde yayınlanan tüm çalışmalar CC BY-NC 4.0 lisansı ile açık erişim ve ücretsiz olarak lisanslanmaktadır.