Investigation of AI Anxiety and Some Personal Variables’ Effects on Teachers' Attitudes Towards AI

Öz

Artificial Intelligence (AI) applications are increasingly prevalent in everyday life. The use of technological tools, and therefore AI applications, is also gaining more ground in educational settings. Demographic variables and concerns about AI can also affect attitudes towards AI. This study aims to determine the extent to which teachers' gender, age, years of professional experience, use of technological tools in class, level of knowledge about AI, and concerns about AI predict their attitudes towards AI. The study is the predictive descriptive and correlational survey model. The population of study consists of teachers in Kastamonu province, and the sample consists of 395 teachers. The AI Anxiety Scale and the General Attitude Scale Towards AI were used for data collection. The data were analyzed using multiple regression. It was determined that teachers' anxiety towards AI explains approximately 18% of their positive attitudes and 42% of their negative attitudes towards AI. It has been determined that as teachers’ anxiety towards AI increases, their positive attitudes decrease and their negative attitudes increase. It was determined that gender, age, professional seniority, use of technological tools in the classroom, and knowledge level about AI together explain approximately 6% of teachers' attitudes towards AI. It has been determined that the attitudes of female teachers towards AI were negative, and the attitudes of teachers who use technological tools in every lesson and have sufficient knowledge about AI were found to have positive attitudes.

Anahtar Kelimeler

• Artificial ıntelligence
• Artificial ıntelligence anxiety
• Attitude towards ıntelligence
• teachers
• personal veriables

Yapay Zekâya Yönelik Kaygının ve Kişisel Bazı Değişkenlerin Öğretmenlerin Yapay Zekâya Yönelik Tutumlarına Etkisinin İncelenmesi

Öz

Yapay zekâ (YZ) uygulamaları günlük yaşamda giderek daha yaygın hâle gelmektedir. Teknolojik araçların ve dolayısıyla YZ uygulamalarının kullanım alanı eğitim ortamlarında da genişlemektedir. Demografik değişkenler ve yapay zekâya yönelik kaygılar da yapay zekâya yönelik tutumları etkileyebilmektedir. Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, sınıfta teknolojik araç kullanımı, YZ hakkındaki bilgi düzeyleri ve yapay zekâya ilişkin kaygılarının, yapay zekâya yönelik tutumlarını ne ölçüde yordadığını belirlemektir. Araştırma, yordayıcı betimsel ve ilişkisel tarama modelindedir. Çalışmanın evreni Kastamonu ilinde görev yapan öğretmenler iken örneklemini ise 395 öğretmenden oluşmaktadır. Veri toplamada Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği ile Yapay Zekâya Yönelik Genel Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Veri analizinde çoklu regresyon uygulanmıştır. Öğretmenlerin yapay zekâya yönelik kaygılarının, yapay zekâya karşı olumlu tutumlarının yaklaşık %18’ini, olumsuz tutumlarının ise %42’sini açıkladığı belirlenmiştir. Öğretmenlerin yapay zekâya yönelik kaygıları arttıkça olumlu tutumlarının azaldığı, olumsuz tutumların ise arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, sınıfta teknolojik araç kullanımı ve yapay zekâya ilişkin bilgi düzeyinin birlikte öğretmenlerin yapay zekâya yönelik tutumlarının yaklaşık %6’sını açıkladığı saptanmıştır. Kadın öğretmenlerin yapay zekâya yönelik tutumlarının olumsuz olduğu; her derste teknolojik araç kullanan ve YZ konusunda yeterli bilgiye sahip öğretmenlerin ise olumlu tutum sergilediği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yapay zeka
• yapay zeka kaygısı
• yapay zekaya yönelik tutum
• öğretmenler
• kişisel değişkenler

Kaynakça

1. Abanoz, M., & Acar, E. (2023). Yapay zeka ve ontolojik güvensizlik: Bireysel ve toplumsal kaygı dinamikleri üzerine bir değerlendirme. LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 22-51. https://izlik.org/JA73BN55EK
2. Akkaya, B., Özkan, A., & Özkan, H. (2021). Yapay zeka kaygı (YZK) ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Alanya Akademik Bakış, 5(2), 1125-1146. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.833668
3. Alp, F., Aslan, Y., & Güvensoy, T. (2025). Sağlık yönetimi bölümü öğrencilerinin yapay zekâ kaygısı: Kesitsel bir araştırma. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 15(3), 510-519.
4. An, X., Chai, C. S., Li, Y., Zhou, Y., Shen, X., Zheng, C., & Chen, M. (2023). Modeling English teachers’ behavioral intention to use AI in middle schools. Education and Information Technologies, 28(5), 5187-5208. https://doi.org/10.1007/s10639-022-11286-z
5. Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zekâ ve uygulamaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 71-88.
6. Ateş, V., & Uymaz, G. (2025). Meslek yüksekokulu öğrencilerinde yapay zekâ kaygısı: Demografik özellikler açısından bir inceleme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, (Sosyal Bilimlerde Yapay Zeka: Kuram, Uygulama ve Gelecek Perspektifleri), 320-335.
7. Banaz, E., & Demirel, O. (2025). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin yapay zekâ kaygılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi, 5(Özel Sayı), 1-19.
8. Bozgüney, R., & Alp, H. (2025). Akademisyenlerde yapay zekâ kaygısının yaşam tatminlerine etkisinin incelenmesi. Journal of Sport & Movement Sciences, 6(2), 76-85.

9. Buketçi, H. (2024). Investigation of master's theses in AI between 2019-2022. Educational Academic Research, 53, 55-64. https://doi.org/10.33418/education.1421766
10. Büyüköztürk, Ş. (2003). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem A.
11. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem.
12. Chassignol, M., Khoroshavin, A., Klimova, A., & Bilyatdinova, A. (2018). AI trends in education: A narrative overview. Procedia Computer Science, 136, 16-24. https://doi.org/10.1016/j.procs.2018.08.233
13. Cho, K. A., & Seo, Y. H. (2024). Dual mediating effects of anxiety to use and acceptance attitude of AI technology on the relationship between nursing students’ perception of and intention to use them: A descriptive study. BMC Nursing, 23(1), 212. https://doi.org/10.1186/s12912-024-01887-z
14. Çelebi, M., Kongül, R., & Çoşkun, G. (2025). Öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlığı ve kaygı düzeylerinin sosyodemografik değişkenlere göre incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, (Advanced Online Publication), 3282-3304.
15. Çetin, M., & Aktaş, A. (2021). Yapay zeka ve eğitimde gelecek senaryoları. OPUS International Journal of Society Researches, 18 (Eğitim Bilimleri Özel Sayısı), 4225-4268. https://doi.org/10.26466/opus.911444
16. Dülger, E. D., & Gümüşeli, A. İ. (2023). Okul müdürleri ve öğretmenlerin eğitimde yapay zekâ kullanılmasına ilişkin görüşleri. ISPEC International Journal of Social Sciences & Humanities, 7(1), 133-153. http://doi.org/10.5281/zenodo.7766578
17. Eyüp, B., & Kayhan, S. (2023). Pre-service Turkish language teachers' anxiety and attitudes toward AI. International Journal of Education and Literacy Studies, 11(4), 43-56. https://doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.11n.4p.43
18. Filiz, E., Güzel, Ş., & Şengül, A. (2022). Sağlık profesyonellerinin yapay zekâ kaygı durumlarının incelenmesi. Journal of Academic Value Studies, 8(1), 47-55. https://doi.org/10.29228/javs.57808
19. Galindo-Domínguez, H., Delgado, N., Campo, L., & Losada, D. (2024). Relationship between teachers’ digital competence and attitudes towards AI in education. International Journal of Educational Research, 126, 102381. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2024.102381
20. Grassini, S. (2023). Development and validation of the AI attitude scale (AIAS-4): A brief measure of general attitude toward artificial intelligence. Frontiers in Psychology Media Psychology, 14. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1191628
21. Haenlein, M., & Kaplan, A. (2019). A brief history of artifical intelligence: On the past, present, and future of artificial intelligence. California Management Review 1-10. https://doi.org/10.1177/0008125619864925
22. Honavar, V. (2006). AI: An overview. AI Research Laboratory, 1-14.
23. Hopcan, S., Türkmen, G., & Polat, E. (2023). Öğretmen adaylarının yapay zeka kaygısı ve makine öğrenmesi tutumlarının incelenmesi. Eğitim ve Bilgi Teknolojileri, 1-21.
24. Karakoç Keskin, E. (2026). Bilim iletişimi ve yapap zeka: Kavramsal dönüşümler ve tematik eğilimler çerçevesinde bir araştırma gündemi. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 301-322. https://doi.org/10.11616/asbi.1824136
25. Kaya, F., Aydin, F., Schepman, A., Rodway, P., Yetişensoy, O., & Demir Kaya, M. (2024). The roles of personality traits, AI anxiety, and demographic factors in attitudes toward AI. International Journal of Human–Computer Interaction, 40(2), 497-514. https://doi.org/10.1080/10447318.2022.2151730
26. Kazak, M. (2023). Yapay Zekâ Kaygısı, Yabancılaşma ve Dindarlık İlişkisi. Yüksek Lisans Tezi. Pamukkale Üniversitesi İslami İlimler Enstitüsü, Denizli.
27. Körükçüoğlu, A. & Ata, R. (2023). Eğitimde yapay zeka uygulamaları, güncel yönelimler ve meseleler (Ed.: M. Ramazanoğlu & B. Ayaz), s. 5-26. Geleceğin eğitimi: Yapay zeka ve dijital öğrenme. Ankara: Bidge.
28. Köseoğlu, İ., & Köse, N. (2025). Yetişkinlerin yapay zekaya yönelik tutumlarının belirlenmesi. Bartın University Journal of Educational Research, 9(1), 40-49. https://izlik.org/JA35ER95XM
29. Lee, D., & Yoon, S. N. (2021). Application of AI-based technologies in the healthcare industry: Opportunities and challenges. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(1), 271. https://doi.org/10.3390/ijerph18010271
30. Mayers, A. (2013). Introduction to Statistics and SPSS in Psychology. Harlow: Pearson.
31. Meylani, R. (2024). Artificial intelligence in the education of teachers: a qualitative synthesis of cutting-edge research literature. Journal of Computer and Education Research, 12 (24), 600-637. https://doi.org/10.18009/jcer.1477709
32. Öztürk, E. U., & Ilıman, E. (2026). Sağlık alanında eğitim alan öğrencilerin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin ve yapay zekâ kaygı düzeylerinin belirlenmesi: Ağrı ili örneği. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 27(1), 824-841.
33. Pinto Dos Santos, D., Giese, D., Brodehl, S., Chon, S. H., Staab, W., Kleinert, R., Maintz, D., & Baeßler, B. (2019). Medical students’ attitude towards AI: A multicentre survey. European Radiology, 29(4), 1640–1646. https://doi.org/10.1007/s00330-018-5601-1
34. Pirim, A. G. H. (2006). Yapay zeka. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 1(1), 81-93. https://doi.org/10.19168/jyu.72783
35. Ramazanoğlu, M., Çetin, A., & Ayaz, B. (2023). Eğitsel yapay zekaya ilişkin öğretmen adaylarının görüşleri (Ed.: M. Ramazanoğlu & B. Ayaz), s. 43-58. Geleceğin eğitimi: Yapay zeka ve dijital öğrenme. Ankara: Bidge.
36. Saatçioğlu, Ö., & Topsakal, E. (2025). Öğretmen adaylarının yapay zekâya yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi, 9(2), 168-191.
37. Sarıkaya, B., & Kavan, N. (2024). Türkçe öğretmeni adaylarının yapay zekâya yönelik tutumlarının incelenmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(26), 191-203. https://doi.org/10.55605/ejedus.1550010
38. Schiavo, G., Businaro, S., & Zancanaro, M. (2024). Comprehension, apprehension, and acceptance: Understanding the influence of literacy and anxiety on acceptance of AI. Technology in Society, 77, 102537.
39. Sevimli Deniz, S. (2022). Yapay zekâ kaygısının incelenmesine ilişkin bir araştırma, International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, (Issn:2630- 631X) 8(63), 1675- 1677. http://dx.doi.org/10.292
40. Stein, J. P., Messingschlager, T., Gnambs, T., Hutmacher, F., & Appel, M. (2024). Attitudes towards AI: measurement and associations with personality. Scientific Reports, 14(1), 2909.
41. Suseno, Y., Chang, C., Hudik, M., & Fang, E. S. (2023). Beliefs, anxiety and change readiness for AI adoption among human resource managers: the moderating role of high-performance work systems. In AI and International HRM (pp. 144-171). https://doi.org/10.1080/09585192.2021.1931408
42. Şen, A. T. (2024). Kamu çalışanlarının yapay zeka kaygı düzeylerinin belirlenmesi: Kastamonu örneği. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(2), 232-246. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1384435
43. Takıl, N., Erden, N. K., & Sarı, A. B. (2022). Farklı meslek grubu adaylarının yapay zekâ teknolojisine yönelik kaygı seviyesinin incelenmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(48), 343-353. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1165386
44. Tan, Ç., Ceylan, Y., & Öztürk, O. (2023). Öğretmenlerin yapay zekaya karşı tutumlarının incelenmesi. The Journal of Social Sciences, 67(67), 72-83. https://doi.org/10.29228/SOBIDER.73772
45. Turing, A. M. (1950). Computing machinery and intelligence. Mind, 49, 236-433. Retrieved: https://courses.cs.umbc.edu/471/papers/turing.pdf
46. Uysal, İ. & Kılıç, A. (2022). Normal dağılım ikilemi, Anadolu Journal of Educational Sciences International, 12 (1), 220-248.
47. Wang, Y. Y., & Wang, Y. S. (2022). Development and validation of an AI anxiety scale: An initial application in predicting motivated learning behavior. Interactive Learning Environments, 30(4), 619-634. Retrieved: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10494820.2019.1674887
48. Yakut, İ. (2024) Yapay zekâya yönelik tutum ve dindarlık ilişkisi. Kocatepe İslami İlimler Dergisi, 7(1), 37-59. https://doi.org/10.52637/kiid.1426977
49. Yeniçeri, Ü., & Kenan, A. (2025). Öğretmen adaylarının yapay zekaya yönelik tutum ve kaygılarının çeşitli değişkenler açısından betimsel analizi. Ege Eğitim Dergisi, 26(2), 226-245. https://doi.org/10.12984/egeefd.1625648
50. Yetişensoy, O. (2024). Tomorrow's teachers and AI: exploring attitudes and perceptions of Turkish prospective social studies teachers. Eurasian Journal of Teacher Education, 5(1), 1-31. https://izlik.org/JA73FE58LY
51. Yolcu, H. H. (2024). Yapay genel zekâ çağında öğretmen rolünün yeniden tanımlanması: öngörüler. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi (AUAd), 10(1), 155-167. https://doi.org/10.51948/auad.1383166
52. Zhang, C., Schießl, J., Plößl, L., Hofmann, F., & Gläser-Zikuda, M. (2023). Acceptance of AI among pre-service teachers: a multigroup analysis. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 20(1), 49-71.