Araştırma Makalesi

Anlamın Epistemolojik Ön Koşulu Olarak Bağlam

Cilt: 25 Sayı: 2 24 Haziran 2023
PDF İndir
EN TR

Anlamın Epistemolojik Ön Koşulu Olarak Bağlam

Öz

Hiçbir metin insanı çevreleyen imkan ve koşullardan bağımsız olarak düşünülemez. Kaleme alınan her metnin temelinde bulunan insan tecrübesi metinleri var eden insanî bağlamları açığa vurur. Dolayısıyla metinlerin anlaşılması belli bağlamlarla mukayyettir. Bir metnin anlamı öncelikle onu vücuda getiren bağlamları anlamaktan geçer. Bu bağlamları metin ve özne bağlamı şeklinde belirlemek ve özetlemek mümkündür. Metin bağlamında metinde kullanılan dil, metnin sahip olduğu iç tutarlılık ve metnin oluşumuna etki eden tematik ve terminolojik bağlamlar karşımıza çıkmaktadır. Kısaca metin bağlamı metnin kurucu unsurlarını teşkil etmektedir. Özne bağlamında ise metni kuran öznenin tarihsel koşulları, devraldığı antropolojik miras ve yazarın elinden çıktıktan sonra metni okuyan okurun psikolojik, sosyolojik, ekonomik vs. durumu gibi faktörlerin öne çıktığını görüyoruz. Özne bağlamı da öznenin kurucu unsurları olarak değerlendirilebilir. Bir metni var eden anlam zemini genel olarak bu iki bağlam arasındaki diyalektikte kendini açığa vurur. Son tahlilde meseleyi şöyle özetlemek mümkündür: Metin (text), bağlamla (context) mukayyettir. Metinlerin zamandan, mekandan, insandan, yaşamdan kopuk bağlamsız bir ortamda yazılmışçasına okunması neticede sağlıklı bir anlama ediminin gerçekleşmesini olanaklı olmaktan çıkarır. Metnin kendi içinde anlamlı olduğu ve bağlamdan habersiz biçimde okuyan bir okur için de anlam taşıdığı muhakkaktır. Metin müstakil olarak anlamlıdır. Bağlam ise bu metni daha anlamlı hale getiren en önemli anlam aracıdır. Metin anlamlıdır; bağlamla metin daha anlamlıdır da denilebilir. Çalışma işbu kaydın felsefî açıdan analizini, metinleri anlarken bağlamın işlevselliğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Anlamak, anlam, bağlam, metin, epistemoloji

Teşekkür

Bu makale, yazarın 2012 yılında Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalında Prof. Dr. Şaban Ali Düzgün danışmanlığında tamamladığı “Özne-Metin İlişkisinin Metodik ve Teolojik Boyutu” başlıklı doktora tezinden üretilmiştir.

Kaynakça

  1. Aristoteles. (1996). Metafizik. (A. Arslan, Çev.). İstanbul: Sosyal Yayınları.
  2. Benveniste, E. (1994). Genel dilbilim sorunları. (E. Öztokat, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  3. Bor, İ. (2006). İlahi kelâmın imkân ve tabiatı. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Ankara.
  4. Eco, U. (2008). Yorum ve aşırı yorum. (K. Atakay, Çev.). İstanbul: Can Yayınları.
  5. Kocabaş, Ş. (2002). İfadelerin gramatik ayrımı. İstanbul: Küre Yayınları.
  6. Rickman, H. P. (2000). Anlama ve insan bilimleri. (M. Dağ, Çev.). Samsun: Etüt Yayınları.
  7. Soykan, Ö. N. (2006). Wittgenstein-Yaşamı, felsefesi, yapıtları. İstanbul: MTV Yayınları.
  8. Tatar, B. (2004). Hermenötik. İstanbul: İnsan Yayınları.
  9. Wittgenstein, L. (1961). Tractatus logico-philosophicus. (D.F.Pears-B.F.McGuinness, Çev.). London: Routledge-Kegan Paul.
  10. Wittgenstein, L. (2005). Felsefî soruşturmalar. (H. Barışcan, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.

Kaynak Göster

APA
İbiş, F. (2023). Anlamın Epistemolojik Ön Koşulu Olarak Bağlam. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 714-722. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1060483
AMA
1.İbiş F. Anlamın Epistemolojik Ön Koşulu Olarak Bağlam. AKÜSBD. 2023;25(2):714-722. doi:10.32709/akusosbil.1060483
Chicago
İbiş, Fatih. 2023. “Anlamın Epistemolojik Ön Koşulu Olarak Bağlam”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 (2): 714-22. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1060483.
EndNote
İbiş F (01 Haziran 2023) Anlamın Epistemolojik Ön Koşulu Olarak Bağlam. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 2 714–722.
IEEE
[1]F. İbiş, “Anlamın Epistemolojik Ön Koşulu Olarak Bağlam”, AKÜSBD, c. 25, sy 2, ss. 714–722, Haz. 2023, doi: 10.32709/akusosbil.1060483.
ISNAD
İbiş, Fatih. “Anlamın Epistemolojik Ön Koşulu Olarak Bağlam”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25/2 (01 Haziran 2023): 714-722. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1060483.
JAMA
1.İbiş F. Anlamın Epistemolojik Ön Koşulu Olarak Bağlam. AKÜSBD. 2023;25:714–722.
MLA
İbiş, Fatih. “Anlamın Epistemolojik Ön Koşulu Olarak Bağlam”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 25, sy 2, Haziran 2023, ss. 714-22, doi:10.32709/akusosbil.1060483.
Vancouver
1.Fatih İbiş. Anlamın Epistemolojik Ön Koşulu Olarak Bağlam. AKÜSBD. 01 Haziran 2023;25(2):714-22. doi:10.32709/akusosbil.1060483