Ziya Gökalp'in Gözüyle Kültür ve Medeniyet

Değişim ve dönüşüm süreçlerinin tam merkezinde yer alan Gökalp hars ve medeniyet kavramlarına ayrı bir önem vermiştir. Bu iki kavram aynı zamanda Gökalp sosyolojisinin temelini oluşturmaktadır. Durkeim'in toplum temelli bakış açısı Gökalp'in fikirlerinin oluşmasında önemli bir rol oynamıştır. Gökalp'in içinde bulunduğu karmaşık siyasi ve toplumsal yapı onu Durkheim sosyolojisinin yapı taşı olan dayanışmacı toplum modeline itmiştir. İçerisinde bulunduğu tarihsel konjonktürde birleştirici ilkeler ekseninde kültüre ve uygarlığa olan bakış açısı şekillenmiştir. Gökalp sosyolojisinde kültür; toplumun ortaya koymuş olduğu yaşam biçimi, ortak duygu ve düşünceler kısacası bireyleri bir arada tutan unsurlar olarak tanımlanabilmektedir. Medeniyet ise Batılılaşma, modernleşme gibi kavramlar üzerinden toplumun daha ileriye gitmesini gaye edinen bir kavramdır. İlerleme gerçekleşirken Türk toplum yapısının milli şuur bilincinden sapmaması, kendi öz kimliğini kaybetmemesi Gökalp için nihai bir hedeftir. Bu makalede Ziya Gökalp’in sosyolojik düşünce sistemi, sosyolojik perspektifte kültür ve medeniyet kavramlarının tarihsel süreçleri, Ziya Gökalp’in görüşlerinin şekillenmesinde ön ayak olan Durkheim sosyolojisi bağlamında Gökalp’in kültür ve medeniyet düşüncesi ele alınacaktır.

Gökalp, who was at the very center of the processes of change and transformation, gave special importance to the concepts of culture and civilization. These two concepts also form the basis of Gökalp's sociology. Emile Durkheim's society-based perspective played an important role in the formation of Gökalp's ideas. The complex political and social structure in which Gökalp was involved pushed him towards the solidarity society model, which is the cornerstone of Durkheim's sociology. In the historical conjuncture it is in, the perspective on culture and civilization has been shaped around the axis of unifying principles. In Gökalp's sociology, culture can be defined as the lifestyle, common feelings and thoughts that society has put forth, in short, the elements that hold individuals together. On the other hand civilization is a concept that aims for society to progress further through concepts such as westernization and modernization. While progress is taking place, the ultimate goal is for the Turkish social structure not to deviate from its national consciousness and not to lose its own identity. In this article, the historical processes of the concepts of culture and civilization from a sociological perspective and Gökalp's thought of culture and civilization will be discussed in the context of Durkheim's sociology, which pioneered the shaping of Ziya Gökalp's views on this article.