Hüseyin Haşim Tiryakioğlu’nun Afyonkarahisar Belediye Başkanlığı Dönemi Faaliyetleri

Yıl 2025, Cilt: 27 Sayı: 4, 1696 - 1714, 22.12.2025

Sadık Sarısaman

https://doi.org/10.32709/akusosbil.1669003

Öz

Hüseyin Haşim Tiryakioğlu 1886 Afyonkarahisar doğumludur. Afyonkarahisar’da 1929-1951 yılları arasında fasılalarla toplam 13 yıl belediye başkanlığı yapmıştır. Afyonkarahisar’da en uzun süre belediye başkanlığı yapmış olma rekoru ondadır.
Hüseyin Haşim Tiryakioğlu döneminin imkânları çerçevesinde Afyonkarahisar’ı modern bir şehir yapma yönünde önemli adımlar atmıştır. Yeni bir belediye binası yaptırmıştır. 1940 yılında belediyeyi yeni binasına taşımıştır.
Cumhuriyet Meydanı onun zamanında yapılmıştır. Şehir merkezine umumi tuvaletler yaptırılmış ve tuvaletlerin bakımı için personel görevlendirilmiştir. Şehrin çöpü at arabalarıyla taşınırken o kamyonları kullanmaya başlamıştır.
Haşim Tiryakioğlu bir belediye başkanını aşan şekilde şehrin sağlık meseleleriyle de ilgilenmiştir. Afyonkarahisar’a göz ve kulak mütehassısı bir doktorun kazandırılması için çaba göstermiştir. Ayrıca zührevi hastalıklar için ikinci bir doktor temin etmeye çalışmıştır.
Yine Tiryakioğlu zamanında asri mezarlık yapılarak faaliyete geçmiştir. Uzunçarşı’yı düzenlemiş ve genişletmiş, İstanbul İstasyonuna cadde actırmış, Hıdırlık yolunu genişleterek ağaçlandırmıştır. Karaman Caddesi’ni inşa ettirmiştir. Yeşilyol onun zamanında açılmıştır.
Haşim Tiryakioğlu’nun Pazar yerleri konusunda da hizmetleri olmuştur. Hayvan Pazarı ve Mezbahane inşaası, Odun ve Kömür pazarı yapılması için çaba göstermiştir. Ayrıca Ot Pazar Camii civarında Sebze hali inşa ettirmiştir.
Bu araştırmanın kapsamı sadece Hüseyin Haşim Tiryakioğlu’nun belediye başkanlığı ile sınırlıdır. O’nun milletvekilliği ve diğer siyasi faaliyetleri araştırmanın kapsamı dışındadır. Araştırmada belediye meclisi kararları, dönemin gazeteleri ve arşiv belgelerinden yararlanılmıştır. Yöntem olarak tarih ilminin tasnif, tahlil, tenkit, terkip, yorumlama vb metotları kullanılmıştır. Bu makale 19.Sosbil.07 numaralı AKU Bap projesinden üretilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Afyonkarahisar , Hüseyin Haşim Tiryakioğlu , Belediye , Cumhuriyet Meydanı , Yeşilyol.

Hüseyin Haşim Tiryakioğlu’s Actıvıtıes Durıng Hıs Afyonkarahisar Mayorshıp

Öz

Hüseyin Haşim Tiryakioğlu was born in Afyonkarahisar in 1886. He served as a mayor for a total of 13 years intermittently in Afyonkarahisar between the years 1929-1951. He holds the record for being the mayor for the longest period in Afyonkarahisar.
Hüseyin Haşim Tiryakioğlu took important steps to make Afyonkarahisar a modern city within the frame of opportunities of his period. He got a new municipal building built. He carried the municipality into its new building in 1940.
Cumhuriyet Meydanı was built during his time. Public toilets were built in the city centre, and personnel were put in charge of the maintenance of the toilets. While the city garbage was carried by horse carts, he started to use lorries.
Haşim Tiryakioğlu is also concerned with the city’s health issues in a way that was beyond a mayor. He endeavoured to bring an eye and ear specialist to Afyonkarahisar. Additionally, he tried to provide a second doctor for venereal diseases.
Again, during the time of Tiryakioğlu, the modern cemetery was made and came into operation. He designed and extended Uzunçarşı, opened a street towards İstanbul Station, and widened and afforested Hıdırlık way. He got Karaman Street built. Yeşilyol was opend during his time.
Haşim Tiryakioğlu also provided services in the field of marketplaces. He strived for livestock market and slaughterhouse construction and wood and coal market building. Moreover, he got a vegetable market built around Ot Pazar Mosque.
The scope of this research is limited only to the mayorship of Hüseyin Haşim Tiryakioğlu. His deputyship and other political activities are outside the scope of the research. The research benefited from the municipal council’s decisions, newspapers of the period, and archive documents. Methods of the history science such as classification, analysis, criticism, composition, interpretation and so on were used as the method. This article was produced from the AKU Scientific Research Projects Unit project numbered 19.Sosbil.07.

Anahtar Kelimeler

Afyonkarahisar , Hüseyin Haşim Tiryakioğlu , Municipality , Cumhuriyet Meydanı , Yeşilyol.

Kaynakça

• Akandere O. (Ocak 2010), “1946 Genel Seçimleri ve Sonuçları Üzerinde İktidar ve Muhalefet Partileri Arasında Yapılan Tartışmalar II”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 26 (76),1-26.
• Atabek, Ö. F. (1997), Afyon Vilâyeti Tarihçesi, Haz. Turan Akkoyun, Afyon, Afyon Kocatepe Üniversitesi Yayınları. Belediyelerimiz ve Reye İştirak Eden Müntehipler ( Teşrinisani/Kasım 1930), Türk İdare Dergisi, 32, 2308-2312.
• Bir Yıl İçerisinde Vilayetimizde Neler Yapıldı, (Ekim 1934), Taşpınar, 2 (24), 219.
• Bolat, B. S. (2012), Milli Bayram Olgusu ve Türkiye’de Yapılan Cumhuriyet Bayramı Kutlamaları ( 1923-1960), Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara.
• Duyurmalar, ( Temmuz 1940), Taşpınar, 8 (83), 96.
• Etüv, https://www.lugatim.com/s/et%C3%BCv. (ET. 16.06. 2025).
• İlgar, Y. (2011), Türk Ocakları Afyonkarahisar Şubesi (1914-1931), Türk Yurdu, (282),193-206.
• İlgar, Y. (1991), Tarih İçinde Afyonkarahisar’da Kaybolan Eserlerimiz, Cilt:1, Afyon Zafer Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş., Afyonkarahisar.
• Kaya, M.,( 2022), Tek Parti Döneminde Afyonkarahisar Üzerine Bir İnceleme ( 1923-1946), (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.
• M.Z, (Ekim 1933), Cumhuriyetten Sonra Afyon Şehri, Taşpınar, 1 (12), 287-290.
• Nasrattınoğlu İ. Ü. ve Sarlık M. (1998), Cumhuriyetimizin 75. Kuruluş Yıldönümünde Cumhuriyet Dönemi Afyonkarahisar Milletvekilleri, Senatörler, Temsilciler Meclisi-Kurucu Meclis Üyeleri Belediye Başkanları ve Valiler, Afyonkarahisar.
• Oktay T. (2020) 1920-2020 Döneminde Belediyelerin Gelişimi, Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 5 (2), 171-22.
• Öztürk K., (2000), Türk Parlamento Tarihi X. Dönem 1954-1957, Ankara: Türkiye Büyük Millet Meclisi Vakfı Yayınları.
• PTT 172 Yıldır Hizmet Veriyor, https://www.afyonzafer.net/ptt-172-yildir-hizmet-veriyor, (ET: 05.03.2025).
• Tunaya, T. Z. (1952), Türkiye’de Siyasi Partiler (1859-1952),İstanbul.
• Tuncer B. (2014), Çok Partili Siyasi Hayata Geçiş Süreci’nin Afyonkarahisar’daki Yansımaları, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.
• Yaşar S. (2007), Siyasal, Sosyal, Ekonomik Yönleriyle Afyon (1923-1960), (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.