KARAMANLI DÖNEMİ ŞEHNÂME YAZARLARI VE ESERLERİ ÜZERİNE
Öz
Döneminde ortaya çıkmıştır. XIII. yüzyılın ilk yarısında, Emir Ahmet Kâni’î tarafından Selçuklular Şehnâmesi’nin te’lifi ile başlayan gelenek, zamanla Karamanlılar tarafından da devam ettirilmiştir.
Karamanlı Dönemi şehnâmelerinin ilki, 1313 yılında Ünsî; ikincisi, XIV. yüzyılın ilk yarısında Dehhânî ve sonuncusu da aynı yüzyılın ikinci yarısında Yarcânî tarafından te’lif edilmiştir.
Şehnâmelerin orijinal nüshaları günümüze ulaşamamıştır. Ancak Yarcânî Şehnâmesi’nin XVI. yüzyılda Türkçe’ye çevrilen ve daha sonra istinsah edilen bazı nüshalarıyla, Ünsî’ye ait şehnâmenin 1748 istinsah tarihli bir nüshası hâlen mevcuttur.
Anahtar Kelimeler
Şehnâme, Karamanli Dynasty / Principality, Ünsî, Dehhânî, Yarcanî
Kaynakça
- Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi, (Kısaltma: T.D.E.A), C. 8, İstanbul 1998, s. 116.
- Bkz. Firdevsî, Şehnâme I, (Çev: N. Lugal), İstanbul 1956, s. XIX.
- Tahsin Yazıcı, “Fars Edebiyatında Destan”, Türkiye Diyanet Vakfı, İslâm Ansiklopedisi (Kısaltma: T.D.V. İ.A.), C. 9, İstanbul 1994, s. 207.
- M. Fuad Köprülü, “Anadolu Selçuklu Tarihi’nin Yerli Kaynakları”, (Kısaltma: “Yerli Kaynaklar”), Belleten, CL, VII, S: 27, Ankara 1943, s. 393-395.
- Köprülü, “Yerli Kaynaklar”, s. 394-395.
- Muhtevası bakımından destanlardan çok farklı özellikleri bulunmayan şehnâmelerin, abartılı yönleri bir kenara bırakılırsa, ait olduğu dönemlerin siyasî, sosyal ve kültürel tarihini aydınlatmada
- hayli öneme sahip olduğu söylenebilir. Bu itibarla şehnâmeleri bir bakıma vekayinâme olarak değerlendirmek de mümkündür. (Bkz. Köprülü, “Yerli Kaynaklar”, s. 393-395).
- Fuad Köprülü, Ünsî hakkında eski kaynaklarda hiçbir kayda tesadüf edilmediğini belirtir (“Yerli Kaynaklar” s. 381, Dipnot: 4).
- Ünsî, Şehnâme-i Selçuk, (Terc: M. Mesud Koman), Konya 1942, s. 19. Kayıtlarda, Müverrihin doğum tarihinden bahsedilmemektedir.
- Adı geçen tekkenin Ebu îshak Kâzerunî tekkesi olması muhtemeldir.
