DEDE KORKUT DESTANLARINDA KADIN HAKKINDAKİ TELAKKİLER ve BUNUN ESKİ TÜRK KÜLTÜRÜNDEN TAŞIDIĞI İZLER

Yıl 1999, Cilt: 1 Sayı: 2, 139 - 152, 01.05.1999

Ali Torun

Öz

Aile sosyolojik manada nüfusun yenilendiği, millî kültürün ta¬şındığı, sosyal mirasın nakledildiği, çocukların sosyalleştirildiği, top¬lumun sürekliliğini sağlayan, vazgeçilemez temel kurumlardan biridir. Bu temel müessese ile toplum arasındaki en sağlam köprü ise anne, dolayısıyla kadındır .
Kadın, cemiyet için bu derece hayatî ehemmiyeti haiz olması¬na karşılık çeşitli zaman ve topluluklarda oldukça kötü muamelelere maruz kalmıştır.
Bu hususta bir fikir vermek açısından kadın, eski Hind’de mi¬rastan mahrum bırakılmış, erkeğe tabi kılınmıştır. Çinlilerde insandan sayılmamış, kendisine isim dahi verilmemiş; bir, iki, üç gibi sayılarla çağrılmıştır. Eski Yunan ve Roma’da bütün haklardan mahrum edil¬miş, bir zevk ve şehvet vasıtası olarak görülmüştür. İsrail’de hem ba¬ba, hem koca evinde hizmetçi muamelesi görmüştür. Hıristiyanlıkta ilk günahkar ve şeytan olarak görülmüştür. XI. asra kadar İngilte¬re’de alınıp satılan bir meta; İslâm öncesi Araplarda ise bir utanç se¬bebi, aileye maddî yük olarak görülmüştür
Aşağı yukarı bütün dünya kadınlığı için söylenebilecek bu tür aşağılayıcı muameleye maruz kalan kadın, Türk toplumunda nasıl bir statüye sahipti?
Bu sorunun cevabını verebilmek için cemiyetin aynası olarak kabul ettiğimiz edebî eserlere ve tarihî vesikalara göz atmamız ge¬rekmektedir.
* Doç. Dr., AKÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
“Türk edebiyatını terazinin bir gözüne koysanız, Dede Kor¬kut 'u öbür gözüne koysanız yine Dede Korkut ağır basar" diyecek kadar kendisine kıymet isnat edilen ve millî ruhu yansıtması bakımın¬dan gerçekten büyük değere sahip Dede Korkut Destanları’nın Türk kültürüyle ilgili pek çok meselede olduğu gibi, Türklerin kadın hak- kındaki telakkilerini de bizlere nakledeceği şüphesizdir.

Anahtar Kelimeler

Dede korkut , Destan , Kadın , Türk kültürü

Kaynakça

• Kaynakça bulunmamaktadır.