OSMANLI ÖĞRENCİLERİNİN PARİS’TE TAHSİL YAPTIKLARI MISIR VE ERMENİ MEKTEPLERİ

XIX. Yüzyılda Osmanlı Eğitim Sisteminde Batı’dan mülhem yenilik harekelerine devam edildiği görülmektedir. Bu konuda Avrupa’ya özellikle Fransa’ya öğrenci gönderilmesi önemli bir yer tutmaktadır. Osmanlı Devleti tebaasından Avrupa’nın çeşitli şehirlerine tahsil için öğrenci gönderilmesi hususunda Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa’nın Paris’e yollandığı öğrenciler Fransa’ya ilk gönderilen öğrenciler olmuşlardır. Bunlar Paris’te Ecole Egyptienne (1826-1835)’e verilmişlerdir. Osmanlı Hükümeti ise guruplar halinde 1830 yılında Paris’e talebe göndermeye başlamıştır. 1840 yılından sonra bir süre Fransa’ya öğrenci göndermeyen Osmanlı Hükümeti 1844’te Ecole Militaire Egyptienne’in açılmasından birkaç yıl sonra, 1847’de tekrar bu ülkeye öğrenci göndermeye başlamıştır. Hatta bu öğrencilerden bazıları zikredilen Mısır Mektebinde tahsil görmüşlerdir. 1849’da bu mektep kapatılmış, 8 yıl sonra 1857’de askeri ve sivil görevlere adam yetiştirmek ve erkân-ı harb subaylarına, mühendislere, yönetici devlet adamlarına sahip olmak gayesiyle Ekim 1857’de Paris’te Mekteb-i Osmânî açılmıştır. Paris’te daha önce kurulan Mısır Mektebi’nin ve Ermeni öğrencilerinin tahsil gördüğü Muradyan Mektebi’nin Osmanlı devlet adamlarına Fransa’nın başkentinde bunlara benzer bir mektep kurulması düşüncesini verdiği, bu okulların varlığının Mekteb-i Osmânî’nin kuruluş sebeplerinden biri olduğu düşünülmekte ve gösterilmektedir. Bu yazımızda Osmanlı Mısır Mektebi ve Ermeni Muradyan Mektebi’ne olan ilgi ve desteği örneklerle açıklanarak Osmanlı yönetiminin dil, din ve ırk farkı gözetmeden bütün tebaasına adaletle yaklaşan tutumu ortaya konulmaya çalışılmıştır.