DESIRED AND PORTRAYED CHARACTERISTICS OF WOMEN IN MODERN TURKISH LITERATURE: 1960-1980

Yıl 2003, Cilt: 5 Sayı: 2, 193 - 212, 01.12.2003

Ramazan Gülendam

Öz

This article is concerned with the position of women in Turkish society since 1960, and the portrayal of these women in selected novels, short stories and plays of Turkish authors from 1960 until 1980. It examines whether the subordination of women in society is ascribed in literary works to their supposed innate inferiority as women, or is shown to be a consequence of women’s circumscribed position and limited possibilities. This study illustrates the extent to which literature appears to reinforce old ideas and expectations about women, and how much it tends towards a deeper analysis of character and behaviour.

Bu çalışmada, Türk kadınının 1960’tan 1980’e kadar Türk toplumundaki ve yazarların kaleminden çıkan edebî eserlerdeki (roman, hikaye ve oyunlardaki) yeri ele alınmıştır. Çalışmamız, bahsedilen yıllar arasında kadının Türk toplumunda ikinci planda kalıp kalmadığını ve kendisine sunulan imkanları yeterince kullanıp kullanamadığını hem toplumsal hem de edebî boyutuyla incelemeyi hedefler. Çalışmada, ele alınan roman, hikaye ve oyunlarda yazarların eserlerinde işledikleri kadınlarda, kadınlara verilen hakları nasıl yorumladıkları, onların nasıl bir kadın portresi çizdiği incelenmeye çalışılarak toplumda yaşanan değişimin sanat potasında yoğruluşu gösterilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, kadına yönelik eski yaklaşımların edebî eserlerde ne kadar devam ettiğine ve bu yaklaşımlarda edebî eserlere yansıyan herhangi bir değişim olup olmadığına ve eğer olmuşsa ne şekilde olduğuna bu çalışmada açıklık getirmek hedeflenmiştir. Bunu yaparken de edebî eserlerde ele alınan kadın karakterlerin analizleri (karakterizasyonları) yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Turkish novel , Turkish short story , Turkish plays , woman , identity of woman. , Türk romanı , Türk hikayesi , Türk tiyatrosu , kadın , kadın kimliği.

Kaynakça

• Abadan-Unat, Nermin, “Implications of Migration on Emancipation and Pseudo-Emancipation of Turkish Women”, International Migration Review XI, No. 1, (Spring 1977), p. 31-57.
• Abadan-Unat, Nermin, “Toplumsal Değişme ve Türk Kadını (1926-1976)”, in Türk Toplumunda Kadın, Nermin Abadan-Unat (ed.), Türk Sosyal Bilimler Derneği, Ankara 1979, p. 15-43.
• Ağaoğlu, Adalet, Ölmeye Yatmak, Remzi Kitabevi, İstanbul 1976 (First edition 1973).
• Asena, Orhan, Yalan, Dernek Yayınları, Ankara 1962.
• Atay, Cahit, Ana Hanım-Kız Hanım, İzlem Yayınları, Ankara (tarihsiz) (First performed in 1964).
• Atay, Cahit, Sultan Gelin, Bilgi Yayınevi, Ankara 1965.
• Baykurt, Fakir, “Beşik Örtüsü”, in Cüce Muhammet, Çeviri Yayınevi, Ankara 1964.
• Baykurt, Fakir, “Keziban Gelin”, in Cüce Muhammet, Çeviri Yayınevi, Ankara 1964.
• Baykurt, Fakir, Yılanların Öcü, Remzi Kitabevi, İstanbul 1968 (First edition 1959).
• Bele, Tansu, Erkek Yazınında Kadın, Kaynak Yayınları, İstanbul 1998.
• Dilmen, Güngör, Kurban, Cem Yayınevi, İstanbul 1979 (First edition 1967).
• Dirks, Sabine, La Famille Musulmane Turque-Son Evolution au 20e. Siécle, Mouten, Le Hague 1969.
• Ergil, Gül, “Üç Beş Yıllık Kalkınma Planlarında Kadınlara İlişkin Siyasalar ve Dolaylı Sonuçları”, in Türk Toplumunda Kadın, Nermin Abadan-Unat (ed.), Türk Sosyal Bilimler Derneği, Ankara 1979.
• Füruzan, “Taşralı”, in Parasız Yatılı, Bilgi Yayınları, Ankara 1973 (First edition 1971).
• Füruzan, Parasız Yatılı, Bilgi Yayınları, Ankara 1973 (First edition 1971).
• Gall, A., Aziz Nesin: Contemporary Turkish Humorist, Ann Arbor, Michigan 1974.
• Gülendam, Ramazan, “The Development of a Feminist Discourse and Feminist Writing in Turkey: 1970-1990”, Kadın/Woman 2000, 2 (1), (June 2001), p. 93-116.
• Işınsu, Emine, Tutsak, Töre-Devlet Yayınevi, İstanbul 1978 (First edition 1975).
• İlhan, Attila, Bıçağın Ucu, Bilgi Yayınevi, Ankara 1973.
• Kandiyoti, Deniz, “Intergenerational Change Among Turkish Women”, Paper presented to the 9th World Congress of Sociology, Upsala, Sweden, 14-19 August 1978.
• Kandiyoti, Deniz, “Sex Roles and Social Change: A Comparative Appraisal of Turkey’s Women”, Signs (Journal of Women in Culture and Society) III, No. 1, (Autumn 1977), p. 57-73.
• Kemal Tahir, Karılar Koğuşu, Bilgi Yayınevi, Ankara 1976 (First edition 1974).
• Kıray, Mübeccel (Belik), Ereğli: Ağır Sanayiden Önce Bir Sahil Kasabası, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara 1964.
• Kurşunlu, Nazım, Merdiven, Millî Eğitim Basımevi, İstanbul 1966.
• Kür, Pınar, Asılacak Kadın, Bilgi Yayınevi, Ankara 1979.
• Meriç, Nezihe, Korsan Çıkmazı, Dost Yayınları, Ankara 1961.
• Nesin, Aziz, Tatlı Betüş, Tekin Yayınevi, İstanbul 1977 (First published in Barış Gazetesi in 1973).
• Nesin, Aziz, Tut Elimden Rovni, İstanbul Matbaası, İstanbul 1970.
• Paker, Saliha, “Unmuffled voices in the shade and beyond: women’s writing in Turkish”, in Helena Forsås-Scott, Textual Liberation, European Feminist Writing in the Twentieth Century, London 1991, p. 270-300.
• Sayın, Hidayet, Pembe Kadın, Kent Yayınları, İstanbul 1965.
• Sertel, Ayşe Kudat, “Sex Differences in Status and Attitudes in Rural Turkey”, Hacettepe Bulletin of Social Sciences and Humanities IV, No. 1, (1972), p. 48-79.
• Soysal, Sevgi, Yenişehir’de Bir Öğle Vakti, Bilgi Yayınevi, Ankara 1975 (First edition 1973).
• Şenyapılı, Tansı, “Metropol Bölgelerin Yeni Bir Ögesi Gecekondu Kadın”, in Türk Toplumunda Kadın, Nermin Abadan-Unat (ed.), Türk Sosyal Bilimler Derneği, Ankara 1979, p. 287-309.
• Tatarlı, İbrahim and Reza Mollof, Marksist Açıdan Türk Romanı, Habora Kitabevi, İstanbul 1969.
• Tayanç, Füsun and Tunç Tayanç, Dünyada ve Türkiye’de Tarih Boyunca Kadın, Toplum Yayınevi, Ankara 1977.
• Tugaç, Ahmet, “Indices of Modernization: Erenköy, A Case of Local Initiative”, in Turkey: Geographic and Social Perspectives, Peter Benedict et al (eds.), E. J. Brill, Leiden 1974, p.156-178.
• Türk İktisatçılar Birliği, Türkiye’de Kadının Sosyo-Ekonomik Durumu, TİB Yayınları, Ankara 1975.
• Yıldız, Bekir, “Bir Nazlı Vardı”, in Dünyadan Bir Atlı Geçti, Cem Yayınevi, İstanbul 1975.
• Yıldız, Bekir, “Davud ile Sedef”, in Kara Vagon, Cem Yayınevi, İstanbul 1977 (First edition 1969).
• Yıldız, Bekir, “Kesik El”, in Reşo Ağa, Cem Yayınevi, İstanbul 1977 (First edition 1968).
• Yıldız, Bekir, “Kuma”, in Kara Vagon, Cem Yayınevi, İstanbul 1977 (First edition 1969).
• 14 Sabine Dirks, La Famille Musulmane Turque-Son Evolution au 20e. Siécle, Mouten, Le Hague 1969, p. 110.