I. TBMM HÜKÜMETİ DÖNEMİNDE İSMAİL FAZIL PAŞA’NIN NAFIA VEKİLLİĞİ GÖREVİ (1920-1921)

Yıl 2008, Cilt: 10 Sayı: 3, 135 - 158, 01.12.2008

İsmet Türkmen

https://izlik.org/JA38TZ92TG

Öz

Bu çalışmada genel itibariyle, İsmail Fazıl Paşa’nın Birinci Mcclis’tcki siyasî faaliyetleri değerlendirilmeye çalışılmıştır. Osmanlı Devleti’nin çöküş dönemine ve modern Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin temellerinin atıldığı sürece tanıklık eden İsmail Fazıl Paşa’nın yaşamı yakın tarihimizin aydınlatılması açısından çok önemlidir. İsmail Fazıl Paşa, 1877- 1878 Osmanlı-Rus Savaşı’na ve Balkan Savaşları’na katılmış, bu savaşlarda birçok başarıya imza atmıştır. Mcclis-i McbusanTn feshi üzerine Ankara’ya gelerek 23 Nisan 1920’de hazır bulunmuştur. Milli Mücadele’nin başlarında ilerlemiş yaşına rağmen hizmetini aksatmayarak “milli iradc”yc dayalı Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kurulmasına büyük katkılar sağlamıştır. İlk kurulan Vekiller Hcycti’ne, 3 Mayıs 1920’de Nafıa Vekili seçilmiştir. Özellikle demiryollarının millî kuvvetlere geçmesi ve yeniden teşkilatlandırılması hususunda; gayrimüslimlerin yerine Müslüman memurların görevlendirilmesindeki girişimleri Millî Mücadele’de önemli yere sahiptir. Üstlenmiş olduğu bu önemli görevinde olağanüstü tedbirli ve titiz davranmıştır.


In this research Ismail Fazıl Pasha's life, his military and political activities have been tried to be examined. The life of Ismail Fazil Pasha, who witnessed to collapse period of the Ottoman Empire and the process of the foundation of the basis of modern Turkish Republic, is crucially important to enlighten our recent history. Ismail Fazil Pasha witnessed personally by living the events happened in the process of collapse of the Empire. He had participated both in the 1877-1878 Ottoman-Russian War and Balkan Wars, and achieved a lot of successes in military field in those wars. Moreover, since the beginning of the national independence war he took his place right with Mustafa Kemal Pasha, by supporting the national independent movement he provided significant contributions to the realization of the national will. Ismail Fazıl Pahsa was elected as The Minister of Construction and Performances during the First Government of Grand National Assembly of Turkey on 3 May 1920. He acted marvellously advised on his duty.

Anahtar Kelimeler

İsmail Fazıl Paşa , Millî Mücadele , Türkiye Cumhuriyeti , Bağımsızlık , Nafıa Vekâleti , Türkiye Büyük Millet Meclisi. , Turkish Répudie , independence , Ministry of Public Works , The Grand National Assembly of Turkey

Kaynakça

• Arşivler TBMM Arşivi, Devre: 1, Sicil No: 434. MSB Arşivi, Şube: Erkân. Sayı: 36/ 7739-1 181, T. 13/03/1936; Şube: Erkân, S. 276,9.3.1936. TİTE Arşivi. KAFİ. fi. 16, T. 01.09.1336; KATİ, BA4, T. 05.09.1336; K. 176. B. 8. T. 1 1.12.1336; V 177. fi. 6. T. 01.09.1336; K. 179. B. 18. T. 03.02.1337; KAFİ. B.2F T. 14.7.1336; K. 176. fi. 10, T. 23.12.1336; K. 171, B. 6. T. 25.12.1336.
• Resmi Yayınlar TBMMZC. D.I, C. I-VII. TBMM Gizli Celse Zabıtları. (1985) C. I-III, Ankara. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. (1998). Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Kuruluşundan Günümüze Hükümetler. Ankara. Harp Tarihi Vesikaları Dergisi. Sayı: 23. Belge: 603.
• Telif ve Tetkik Eserler AKIN. Rıdvan. (2001). TBMM Devleti (1920-1923) Birinci Meclis Döneminde Devlet Erkleri ve İdare, İstanbul.
• ALTUĞ, Yılmaz. (1997). Türk İnkılap Tarihi (1919-1938), 8. Baskı. İstanbul.
• ASLAN, Yavuz. (2002), “Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti (23 Nisan 1920- 30 Ekim 1923)”, Türkler, Cilt: 16, Bölüm 77, Ankara: Yeni Türkiye Yay., s.37-56.
• BIYIKOĞLU, Tevfık vd. (1962), Türk İstiklal Harbi l, Mondros Mütarekesi ve Tatbikatı, Ankara.
• CEBESOY, Ali Fuat, (2000), Milli Mücadele Hatıraları, İstanbul: Temel yayınları.
• CEBESOY, Ali Fuat, (2000a). Sınıf Arkadaşım Atatürk, İstanbul: Temel yayını.
• ÇÖKER, Fahri. (1995), Türk Parlamento Tarihi, No: 6, Cilt: III, Ankara: TBMM Vakfı Yayınları.
• ERGİN, Feridun. 1(977), Atatürk Zamanında Türk Ekonomisi, Ankara.
• GAZİ Mustafa Kemal. (1999), Nutuk-Söylev, (Yay. Haz.: İsmail Arar, Uluğ İğdemir, Sami N. Özerdim), Cilt: I-II. Ankara: TTK Yay.
• GÜNEŞ. İhsan. (1987), “Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nden Halk Fırkasına Geçiş”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 8, Cilt: III. (Mart), s. 427- 442.
• İĞDEMİR, Uluğ, (1999), Sivas Kongresi Tutanakları, 3. Baskı. Ankara: TTK Yayınları.
• KARAL. Enver Ziya. (1964), Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, İstanbul.
• KELEŞYILMAZ. Vahdet. (2003), Belgelerle Anadolu Kongreleri Öncesi Türkiye’den Bir Kesit, Erzurum ve Sivas Kongreleri Sempozyumu (27-29 Mayıs2002), Ankara, s. 113-122.
• KELEŞYILMAZ, Vahdet. (2000). “Birinci Dünya Savaşı’nda Ulusal Güvenlik ve Dil Bilir Eleman İhtiyacı”. Askeri Tarih Bülteni, ATAŞE Başkanlığı Yayını, Yıl: 25, Sayı: 48, (Şubat), s. 143-147.
• KİLİ. Suna. (2001), Türk Devrim Tarihi, İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
• OSMANLICA Türkçe Sözlük. (2003) ( Kolektif eser) Cihan Yay., İstanbul.
• ÖZÇELİK, Ayfer. (1989), Ali Fuat Cebesoy, Hayatı ve Faaliyetleri, Ankara: Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü.
• ÖZKAYA, Yücel. (1988), “İstanbul'un İşgali Üzerine Aydınların İstanbul'dan Ankara'ya Kaçışı Olayı”, Atatürk Araştırma Dergisi, Sayı: 13, Cilt: V, (Kasım), s. 127-143.
• SEDES. Halil. (1946), 1876-1878 Osmanlı- Rus Savaşları Bosna Hersek ve Bulgaristan İhtilalleri, İstanbul.
• SELEK, Sebahattin, Milli Mücadele, Cilt: II, İstanbul 1970.
• VELİDEDEOĞLU. Hıfzı Veldet. (1990). İlk Meclis Milli Mücadele’de Anadolu, İstanbul.
• Sözlükler ve Ansiklopediler
• OSMANLICA Türkçe Sözlük. (2003), ( Kollektif eser) Cihan yayınları, İstanbul.
• İSMAİL Fazıl Paşa Maddesi. (1972), Türk Ansiklopedisi, Cilt: 20, Ankara.