ÖZNELCİLİK VE ELEŞTİRİSİ

Yıl 2006, Cilt: 8 Sayı: 2, 219 - 230, 23.05.2006

Şefik Deniz

Öz

Felsefede Descartes ile başlayan ve günümüze değin hemen hemen bütün bilimlerde temel değerler dizisi olarak kabul edilen öznelcilik ve özne merkezli akıl kuramına günümüzde ciddi eleştiriler yöneltilmektedir. Bu çalışmada amacımız öznelciliğin ve öznelci akıl kavramının kökenini analiz etmek ve bunlara yöneltilen eleştirileri değerlendirmektir. îlk olarak Ortaçağ felsefesi ile modern felsefe arasındaki ilişkiyi inceleyeceğiz, daha sonra Descartes ile başlayan modern felsefede özne kavramının oluşumunu ele alıp son olarak da birkaç yüzyıldır süregelen hermeneutik düşünce geleneğinde ve Habermas’ın öznelerarası bilgi kuramında ve postmodern düşüncede öznenin eleştirisi konularını değerlendireceğiz.

Anahtar Kelimeler

akıl , hermeneutik felsefe , özneler- arasıcılık , postmodernizm.

Kaynakça

• Brace Company, New York London.
• Bernstein, Richard. (1983) Beyond Objectivism and Relativism: Science, Hermeneutics and Praxis, University of Pennsylvania.
• Buber, Martin. (1947) Between Man and Man, Trans. by Ronald Gregor-Smith, Routladge, London, New York.
• Best, Steven. Kellner, Douglas. (1998) Postmodern Teori: Eleştirel Soruşturmalar, Çev. Mehmet Küçük, ayrıntı Yayınları, İstanbul.
• Caton, Hiram. (1973) The Origin of Subjectivity, Descartes, Principles of Philosophy, Yale University Press, New Haven and London.
• Cahoone, Lawrence E. (2001) Modernliğin Çıkmazı, çev. A. Demirhan, E. Çatalbaş, İnsan Yayınları, İstanbul.
• Clark, Gordon H. (1957) Thales to Dewey: A History of Philosophy, The Riverside Press, Cambridge, Massachusetts.