ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BİLİMSEL EPİSTEMOLOJİK İNANÇLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Yıl 2005, Cilt: 7 Sayı: 2, 298 - 311, 01.12.2005

Ali Rıza Terzi

Öz

Bilimsel epistemolojik inançlar, bireylerin bilimin ne olduğu,
özellikleri ve yöntemlerine ilişkin felsefi anlayışlarını yansıtmaktadır. Bu
araştırmada üniversite öğrencilerinin bilimsel epistemolojik inançlarının
belirlenmesi amaçlanmıştır.
Karadeniz Teknik Üniversitesi Giresun Eğitim Fakültesi Sınıf
Öğretmenliği dördüncü sınıfları (236 öğrenci), Sosyal Bilgiler Öğretmenliği
üçüncü ve dördüncü sınıfları (104 öğrenci) ve Giresun Fen Edebiyat
Fakültesi Biyoloji Bölümü üçüncü ve dördüncü sınıfları (97 öğrenci) bu
araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama
aracı olarak, Pomeroy (1993) tarafından geliştirilen ve Deryakulu ve Bıkmaz
(2003) tarafından Türkçe’ye uyarlanan “Bilimsel Epistemolojik İnançlar
Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesi aritmetik ortalamalar ile
yapılmış, ilişki çözümlemelerinde bağımsız t-testi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda öğrencilerin pozitivist bir bilim anlayışına
sahip oldukları ortaya çıkmıştır. Sosyal bilimlerde okuyan öğrenciler fen
bilimlerinde okuyan öğrencilere göre, kız öğrenciler ise erkek öğrencilere
göre daha pozitivist bir bilim anlayışına sahiptir. Araştırma sonuçları yurt
dışında bilimsel epistemolojik inançların belirlenmesinde farklı ölçeklerle
yapılan araştırma sonuçlarını desteklemektedir.
Anahtar Kelimeler: Bilim, bilimin doğası, bilimsel epistemolojik
inançlar.
Scientific epistemological beliefs reflect individuals’ insights about
what science is, characteristics and methodologies of science. The purpose
of this study is to determine scientific epistemological beliefs of university
students.The study group consisted of 437 university students from the
department of biology (97 students) at Giresun Faculty of Arts and Science,
104 students at the department of social science education and 236 students
at the department of elementary education in Education Faculty of Giresun,
Blacksea Technical University. “Scientific Epistemological Beliefs Survey”
developed by Pomeroy (1993) and adapted in Turkish by Deryakulu and
Bıkmaz (2003) was used to collect the data. In data analysis, the descriptive
and independent samples t-test analyses are run and examined to analyze the
data.
The results of the study indicate that the students have a positivist
scientific perspective. The students from Social Sciences Education have a
more positivist perspective than those from Science Education, and similarly
the female students more than male ones. The findings of this study support
the results of studies on determination of scientific epistemological beliefs
conducted in different countries and with different instruments.
Key Words: Science, nature of science, scientific epistemological
beliefs

Anahtar Kelimeler

üniversite , öğrenci , inançlar

Kaynakça

• Barnes, Barry. (1995) Bilimsel Bilginin Sosyolojisi, Arslan, Hüsamettin (Çev.), Ankara:Vadi Yayınları.
• Chalmers, Alain. (1990) Bilim Dedikleri, Arslan, Hüsamettin (Çev.), Ankara: Vadi Yayınları.
• Çüçen, A Kadir, (1999) Felsefeye Giriş, Bursa: Asa Kitabevi.
• Demir,Ömer &Acar, Mustafa. (1992) Sosyal Bilimler Sözlüğü, Ankara: Vadi Yayınları.
• Demir, Ömer. (1997) Bilim Felsefesi, Ankara:Vadi Yayınları.
• Deryakulu, Deniz & Bıkmaz, F. Hazır. (2003) “Bilimsel Epistemolojik İnançlar Ölçeğinin Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”Eğitim Bilimleri ve Uygulama,Sayı.4, ss.244-257.
• Deryakulu, Deniz & Büyüköztürk, Şener. (2005) “Epistemolojik İnanç Ölçeğinin Faktör Yapısının Yeniden İncelenmesi: Cinsiyet ve Öğrenim Görülen Program Türüne Göre Epistemolojik İnançların Karşılaştırılması”, Eğitim Araştırmaları, 5(18), 57-70
• Feyerabend, Paul K. (1989) Yönteme Hayır, İnam, Ahmet (Çev.), İstanbul:Ara Yayıncılık.
• Feyerabend, Paul K. (1991) Özgür Bir Toplumda Bilim, Kardam, Ahmet (Çev), İstanbul: Ayrıntı Yayınevi.
• Gürses, Ahmet&Doğar, Çetin & Yalçın, Mehmet. (2005) “ Bilimin Doğası ve Yüksek Öğrenim Öğrencilerinin Bilimin Doğasına Dair Düşünceleri”, Milli Eğitim, Sayı:166, ss.65-72.
• Keat, Russel & Urry, John. (1994) Bilim Olarak Sosyal Teori, Çelebi, Nilgün (Çev.), Ankara: İmge Kitabevi Yayıncılık.
• Kuhn, Thomas S. (1982) Bilimsel Devrimlerin Yapısı, Kuyaş, Nilüfer (Çev.), İstanbul: Alan Yayıncılık.
• Özlem,Doğan. (1996) Felsefe ve Doğa Bilimleri, (2.Baskı), İstanbul: İnkılap Kitabevi.
• Özlem, Doğan. (1998) “ Evrensellik Mitosu ve Sosyal Bilimler”, Bora, Tanıl-Sökmen, Semih- Şahin, Kaya (Der.), Sosyal Bilimleri Yeniden Düşünmek, İstanbul: Metis Yayınları, ss.53-66.
• Masterman, Margaret. (1992) “Paradigmanın Doğası”, Lakatos,Imre-Musgrave, Alan (Der.), Bilginin Gelişimi&Bilginin Gelişimiyle İlgili Teorilerin Eleştirisi, Arslan, Hüsamettin (Çev), İstanbul: Paradigma Yayınları, ss.70-110.
• Poper, K Raimund. (1985) Tarihselciliğin Sefaleti, Orman, Sabri (Çev.), İstanbul: İnsan Yayınları
• Tezci, Erdoğan & Uysal, Ahmet. (2004) “ Eğitim Teknolojisinin Gelişimine Epistemolojik Yaklaşımların Etkisi”, The Turkish Online Journal of Educational Technology, Makale No:22 ss.158-164.
• Uyanık, Mevlüt. (2003) Felsefi Düşünceye Çağrı, İstanbul: Elis Yayınları.
• Yazıcı, Sedat. ( 1999) Felsefeye Giriş. İstanbul: Alfa Basım Yayım. Yıldırım, Ali &Şimşek, Hasan. (2000) Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (2.Baskı), Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yurdakul, Bünyamin. (2005) “Yapılandırmacılık”, Eğitimde Yeni Yönelimler, Demirel, Özcan (Der.), Ankara: PegemA Yayıncılık, ss.39-61.