BAŞLICA COĞRAFİ İÇERİKLİ ATASÖZLERİ VE BUNLARIN MİLLİ KÜLTÜR AÇISINDAN ANALİZİ

Yıl 2011, Cilt: 13 Sayı: 1, 89 - 100, 01.11.2011

Okan Bozyurt Nusret Koca

Öz

Doğal çevre şartlarının, insanın fizyolojik yapısından, ekonomik faaliyetine, beslenme, giyim, konut malzeme ve yapı şeklinden, yaşam tarzına ve kültürüne kadar çok çeşitli etkileri bulunmaktadır. Toplumların kültürleri içerisinde ise atasözlerinin önemli bir yeri bulunmaktadır. Atasözlerine ilham kaynağı oluşturanların başında coğrafi unsurlar gelmektedir. Doğal olayların ve kavramların her biri insan yaşamını bir şekilde etkileyen bir olaya işaret eder ve toplumların yaşam biçimini yansıtır. Bu nedenle yaşam biçimleri ve doğa için söylenmiş atasözlerinin kapsamı çok geniştir. Bu çalışmada derlenen doğa için söylenmiş benzer atasözlerinin bazıları insanlar için uyan, bazıları günlük hayatın işleyişine ilişkin bilgilendirici, bazıları öğreticidir. Bu nedenle atasözleri çevre-insan etkileşiminin analizinde de kullanılabilir özelliktedir.
Anahtar Kelimeler; Atasözleri, Doğal Çevre, İnsan Yaşamı, Türkler
Environmental conditions have various effects on human physical structure, economical activities, feeding, settlement-materials and building structure, life style and culture, ect... Proverbs play an important role in teh cultures of societies. Geographical factors are vital for proverbs. Each natural events and concept in proverbs is a sign of a real event affecting man’s life and it reflects society’s lifestyle. Therefore, lifestyles and proverbs articulated for nature is similar, and scope of the proverbs is very wide. In this study, some of the proverbs articulated for nature included in this study are caution, some are informative related to daily life and some are pedagogic. Therefore they have the feature that can be used in human¬environment interaction.
Key words; Proverbs, Natural Environment, People Life, Turks, Turcoman

Anahtar Kelimeler

atasözleri , milli kültür , türkler

BAŞLICA COĞRAFİ İÇERİKLİ ATASÖZLERİ VE BUNLARIN MİLLİ KÜLTÜR AÇISINDAN ANALİZİ Main Proverbs with Geographical Content and their Analysis in Terms of Turkish National Culture

Öz

Doğal çevre şartlarının, insanın fizyolojik yapısından, ekonomik faaliyetine, beslenme, giyim, konut malzeme ve yapı şeklinden, yaşam tarzına ve kültürüne kadar çok çeşitli etkileri bulunmaktadır. Toplumların kültürleri içerisinde ise atasözlerinin önemli bir yeri bulunmaktadır. Atasözlerine ilham kaynağı oluşturanların başında coğrafi unsurlar gelmektedir. Doğal olayların ve kavramların her biri insan yaşamını bir şekilde etkileyen bir olaya işaret eder ve toplumların yaşam biçimini yansıtır. Bu nedenle yaşam biçimleri ve doğa için söylenmiş atasözlerinin kapsamı çok geniştir. Bu çalışmada derlenen doğa için söylenmiş benzer atasözlerinin bazıları insanlar için uyan, bazıları günlük hayatın işleyişine ilişkin bilgilendirici, bazıları öğreticidir. Bu nedenle atasözleri çevre-insan etkileşiminin analizinde de kullanılabilir özelliktedir.
Anahtar Kelimeler; Atasözleri, Doğal Çevre, İnsan Yaşamı, Türkler
Environmental conditions have various effects on human physical structure, economical activities, feeding, settlement-materials and building structure, life style and culture, ect... Proverbs play an important role in teh cultures of societies. Geographical factors are vital for proverbs. Each natural events and concept in proverbs is a sign of a real event affecting man’s life and it reflects society’s lifestyle. Therefore, lifestyles and proverbs articulated for nature is similar, and scope of the proverbs is very wide. In this study, some of the proverbs articulated for nature included in this study are caution, some are informative related to daily life and some are pedagogic. Therefore they have the feature that can be used in human¬environment interaction.
Key words; Proverbs, Natural Environment, People Life, Turks, Turcoman

Anahtar Kelimeler

türkler , milli kültür , atasözleri

Kaynakça

• ACAROGLU, Türker. (1992). Türk Atasözleri, İstanbul: İletişim Yayınları.
• ACAROGLU, Türker. (2006). Dünya Atasözleri, Ankara: Referans Yayıncılık.
• AKSOY, Ö. Asım. (1989). Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü,. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
• ALBAYRAK, Nurettin. (2004). Ansiklopedik Halk Edebiyatı Terimleri Sözlüğü, İstanbul: L&M Yayınları
• ALKAYIŞ, M. Fatih. (2009). Dini İçerikli Atasözleri Üzerine, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi (www.esosder.org), 8 (27), 287-292.
• BAŞ, Bayram. (2002). “Türkçe Temel Dil Becerilerinin Öğretiminde Atasözlerinin Kullanılması”, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı: 12 (2), 60-68.
• BAŞIBÜYÜK, Adem, AKPINAR, Erdal, (2010). “Erzincan Atasözlerinin Coğrafi Analizi”. Turkish Studies, Volüme 5/2, s: 863-877.
• DEMİREL, Özcan. (1999). Planlamadan Değerlendirmeye Öğretme Sanatı. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
• GÖKÇEOGLU, Mustafa. (1997). Kıbrıs Türk Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü. Lefkoşa.
• GRAMER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ (2003). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
• GÜNGÖR, Harun., ARGUNŞAH, Mustafa. (1991). Gagauz Türkleri Tarih-Dil- Folklor ve Halk Edebiyatı, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
• GÜNGÖRDÜ, Ersin. (1999). Coğrafya’ da Öğretim Yöntemleri İlkeler Ve Uygulamalar, Ankara: Özcan Ofset.
• GÜMÜŞ Muhittin., KÜRENOV, Sapar. (1995). Türkmen Atasözleri, Ankara. Engin Yayıncılık.
• HAMDİ Haşan. (1997). Makedonya Ve Kosova Türklerinde Kullanılan Atasözleri Ve Deyimler, Ankara: TDK Yayıncılık.
• KUŞÇU, Ülkü., KUŞÇU, Hüseyin. (1989). Atasözleri Ve Deyimler, İstanbul: Altın Kitaplar Yayıncılık.
• NİMETULLAH, Hafız. ( 1989). Makedonya Türk Halk Edebiyatı Metinleri, İstanbul: AST Yayıncılık.
• NİYAZOW Saparmurat. (2006). Mukaddes Ruhnama, Ashgabat: Türkmenistan State Publication Services, ÖZDEMİR, M. Ali, BOZYURT, Okan. (2006). “Afyonkarahisar Halk Takviminin Sıcaklık Verileri İle Karşılaştırılması”, Doğu Coğrafya Dergisi, Sayı. 15, 53-82, Erzurum.
• SAKAOĞLU, Saim., ALPTEKİN, A. Berat. (2006). Türk Halk Edebiyatı (Ders Notları). Konya.
• SARICA, Salih. (2004). Atasözleri Ve Özdeyişler. İstanbul. Fil Yayınevi.
• SOYKUT, İ. Hilmi. (1974). Türk Atasözleri Hâzinesi. İstanbul: Ülker Yayınları.
• YARDIMCI, Mehmet. (1998). “Makedonya Ve Diğer Türk Yurtlarında Söylenen Ortak Atasözleri Ve Deyimler”. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 6, 739- 750.
• YAŞAR, Okan., ÖRGE YAŞAR, Funda. (2007). “Çanakkale Atasözleri Ve Coğrafi Analizi”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 6(19), 95-105.
• YAŞAR, Okan., ÖRGE YAŞAR, Funda. (2010). “Orta Karadeniz Bölümü İlleri Atasözleri ve Deyimlerinde Coğrafik Unsurlara İlişkin Karşılaştırmalı Bir Yaklaşım”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt. 3 Sayı: 11 s. 586- 598.
• YASEN, Saidula. (2006). Uygur Atasözleri A, E Maddeleri (Metin-Çeviri- Açıklama). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Çağdaş Türk Lehçeleri Ve Edebiyatları Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
• YURİY, Vasilyev., KİRİŞÇİOĞLU, M.Fatih., KİLLİ, Gülüm. ( 1996). Saha (Yakut) Halk Edebiyatı Örnekleri, İstanbul: Anka Yayınevi.
• www.takvim.eom.tr/halk_takvimi.php-0nbellek-benzer adresinden 12.07.2009 tarihinde indirilmiştir.
• VASIF ÜLKÜ RENKLİ ANSİKLOPEDİK DUVAR TAKVİMİ SAATLİ MAARİF TAKVİMİ