Uygur Şairi Muhemmetcan Raşidin ve Şiir Dünyası

Yıl 2015, Cilt: 15 Sayı: 2, 102 - 120, 01.06.2015

Ahmet Karaman

Öz

Özet
Toplamların yaşayışında edebiyatın önemli bir yeri vardır. Edebi eserler toplumun yaşantısını yansıtan ayna gibidir. Bu nedenle edebi şahsiyetler toplumlar için birer değerdir. Bu değerlerden biri de Uygur şairlerinden Muhemmetcan Raşidin'dir. Muhemmetcan Raşidin, 15 Haziran 1940 yılında Gulca nahiyesinin Onyaryüzi köyündeki bir çiftçi ailesinde dünyaya gelmiştir. İlk ve ortaokul eğitimini Gulca'da tamamlayan şair, 1955 ile 1958 yılları arasında Sincan Köy Ekonomi Lisesinde eğitim görmüştür. 1959 yılında Piçan nahiyesinde yeniden eğitim almıştır. 1960 ile 1968 yılları arasında Çapçal ve Gulca nahiyelerinde memurluk, teknik eleman, kâtiplik ve öğretmenlik görevlerinde bulunmuştur. 1968 ile 1983 yılları arasında haksız yere edebi faaliyetlerden mahrum edilmiştir.
Muhemmetcan Raşidin'in edebi faaliyetleri 1958 yılında İli Gazetesi'nde yayımlanan "İli Deryası" adlı şiiriyle başlamıştır. Özellikle 1980'lerden sonra sanat faaliyetlerinde gözle görünür bir başarı yakalamıştır. Muhemmetcan Raşidin'in binden fazla şiiri "Kakkuk Güli", "Yillar İzi", "Künler Albomi", "Ana Yer Qesidisi", "Ömür İlhamliri", "Hayat Degen Mana Şu" adlarını taşıyan şiir kitaplarında bir araya getirilmiştir.
Bu yazımızda, Muhemmetcan Raşidin'in Sincan Halk Neşriyatı tarafından 2008 yılında "Ana Tağlar" adıyla yayımlanan ve içinde elli yedi şiirin bulunduğu şiir kitabını değerlendirmeye çalışacağız. Bu şiirlerin en eskisi 1984, en yenisi ise 2004 yılında yazılmıştır. İnceleyeceğimiz şiirleri seçerken Muhemmetcan Raşidin'in kullandığı dil ve üslûp özelliklerini yansıtan eserleri dikkate aldık.

Anahtar Kelimeler

uygur şairi , dil ve üslup , şiir

Kaynakça

• BORATAV, Pertev Naili. (2013), 100 Soruda Türk Folkloru, Ankara: Bilge Su Yayınları.
• ÇETİN, Nurullah. ( 2010), Şiir Çözümleme Yöntemi, Ankara: Öncü Kitap Yayınları.
• İBRAHİM, Erkin. (2011), AnaTağlar, Ürümçi: Şincañ Xelq Neşriyati.
• KARAMAN, Ahmet. (2011), Lutpulla Mutellip'in Eserleri, Ege Üniversitesi, Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İzmir.
• KAŞGARLI, Raile Abdülvahit. (2012), "Komünist Çin Dönemi Uygur Şiiri Üzerine", Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi / Journal of Turkish World Studies, Sayı. XII/I, Yaz, s. 345-359.
• KOMİSYON. (2006), Uyğur Edebiyati Tarixi, Cilt: 4/1, s.386, Pekin: Milletler Neşriyatı.
• KOMİSYON. (1999), Uyġur Tiliniñ İzahliq Luġiti (Qisqartilmiş), Ürümçi: Şincan Halk Neşriyatı.
• KURBAN, İklil. (1995), Doğu Türkistan İçin Savaş, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
• 2 Yrd. Doç. Dr., Afyon Kocatepe Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü. [e-mail]