Refah Devleti Tipolojileri Bağlamında Aile Politikaları: Türkiye’nin Karşılaştırmalı Konumu
Öz
Bu çalışma, devletlerin ebeveyn izni uygulamaları, aileye yönelik kamu harcamaları (çocuk bakımı, nakdi yardımlar vb.) ve anne istihdam oranları gibi yapısal göstergeler üzerinden, farklı refah devleti tipolojileri içindeki konumlarını incelemektedir. Klasik refah rejimlerine dair literatürün tartışıldığı çalışmada, temel kuramsal çerçeve olarak Misra, Budig ve Moller (2006) tarafından önerilen refah devleti stratejisi sınıflaması benimsenmiştir. Her biri bir strateji tipini temsil eden üçer OECD ülkesi ile Türkiye dahil olmak üzere toplam 13 ülke, dört temel refah rejimi altında gruplandırılmıştır. Bu ülkelere ait veriler, OECD Family Database temel alınarak analiz edilmiş; başlıca göstergeler olarak ücretli doğum izni süresi, ebeveyn izni süresi, aile harcamalarının GSYİH içindeki oranı ve anne istihdam oranı ele alınmıştır.
Elde edilen bulgular, İsveç, Norveç ve Danimarka gibi “çift kazanç sağlayıcı/çift bakıcı” modelini benimseyen ülkelerin, toplumsal cinsiyet eşitliğini önceleyen, daha kapsayıcı bir politika mimarisi sunduğunu; muhafazakâr ve liberal rejimlerin ise daha çok parçalı veya piyasa temelli çözümlerle sınırlı kaldığını göstermektedir. Türkiye ise düşük düzeyli kamusal destek ve aile temelli politika yapısıyla, kadınların ücretli emek ve bakım yükü arasında denge kurmasını zorlaştıran melez bir model sergilemektedir.
Çalışma, Türkiye’nin daha adil ve cinsiyet eşitliğine duyarlı bir refah mimarisi geliştirmesine katkı sunabilecek kısa ve uzun vadeli politika önerileriyle sonlandırılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
refah devleti tipolojileri, aile politikası, kadın istihdamı, ebeveyn izni, Türkiye, toplumsal cinsiyet eşitliği, çocuk bakımı
Destekleyen Kurum
Bu çalışma herhangi bir projeden türetilmemiş ve herhangi kurumdan destek alınmamıştır.
Etik Beyan
Bu çalışmanın tüm hazırlanma süreçlerinde etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine riayet edildiğini yazar(lar) beyan eder. Aksi bir durumun tespiti halinde Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nin hiçbir sorumluluğu olmayıp, tüm sorumluluk makale yazarlarına aittir. Araştırma etik kurul izni gerektirmemektedir.
Teşekkür
Destekleri için Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, editör kuruluna ve değerlendirmeleri ile araştırmaya katkıda bulunan hakemlere teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Akgeyik, T. (2009). Küreselleşme ve Refah Devletleri Üzerindeki Etkileri: Türkiye Açısından Bir Değerlendirme. Kamu-İş, 10(4), 1-28.
- Aras, O. K., ve Kum, S. K. (2021). Kültür-refah devleti ilişkisi bağlamında Türkiye. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(29), 2329-2349.
- Balseven, H. (2017). Refah Devleti ve Gelir Dağılımı: Karşılaştırmalı Bir Analiz. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 18(1), 87-107.
- Berkay, F. (2013). 1980-2010 Döneminde Sosyal Refah Devleti Çerçevesinde Türkiye'de Sosyal Güvenlik Harcamalarının Gelişimi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 4(9), 1-20.
- Biter, G. (2021). Sosyal Devletin Dönüşümü Sonrasında Türkiye'de Eğitime Yönelik Yapılan Sosyal Sorumluluk Projelerine İlişkin Bir Araştırma [Doktora Tezi]. İstanbul Ticaret Üniversitesi.
- Budig, M. J., ve England, P. (2001). The wage penalty for motherhood. American Sociological Review, 66(2), 204–225. https://doi.org/10.2307/2657415
- Çadırcı, Ç. (2022). Refah Devleti Tarihi ve Türkiye'de Refah Uygulamalarının Değerlendirilmesi: Covid 19 Dönemi. International Academic Social Resources Journal, 7(34), 138-145.
- Çelik, A. (2005). Refah Devletinde Kriz ve Yeniden Yapılanma. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, (50), 301-320.,
- Çevik, M., ve Parlak, Z. (2024). Neo-Liberal Küreselleşmenin Refah Devletinde Etkili Olan Faktörler: Değişen İdeolojik Koşul, Politik Mantık ve Sosyal Boyut. Sosyal Güvenlik Dergisi, 14(1), 53-68. https://doi.org/10.32331/sgd.1554715
- Erdoğdu, S. (2015). Türkiye’de Sosyal Politikanın Dönüşümü: Kadınlar, Aile ve Bireysel Emeklilik Sistemi. Çalışma ve Toplum, 46(3), 11-40.
