Araştırma Makalesi

Ailede Mahremiyetin İzini Sürmek: Kuşaklararası Bir Dönüşümün Sosyolojik Analizi

Cilt: 27 Sayı: Aile Özel Sayısı 19 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

Ailede Mahremiyetin İzini Sürmek: Kuşaklararası Bir Dönüşümün Sosyolojik Analizi

Öz

Bu çalışma, aile mahremiyeti olgusunun kuşaklararası düzlemde geçirdiği dönüşümü incelemeyi amaçlamaktadır. Mevcut literatürdeki teorik boşluk ve ihtiyaçtan hareketle, çalışmanın temel problemi, farklı kuşakların aile mahremiyeti algılarının ne olduğu ve aile mahremiyetinin kuşaklararası düzlemde nasıl dönüştüğüdür. Çalışma, aile mahremiyetinin kuşaklar arası sosyo-kültürel farklılıklarını ve bu farklılaşmanın ardında yatan toplumsal, kültürel, dini, ekonomik, teknolojik vb motifleri ve koşulları anlamayı hedeflemektedir. Bu araştırmada nitel durum çalışması yöntemi ve iç içe geçmiş çoklu durum deseni kullanılmıştır. Bu kapsamda 14 anne-kız çiftiyle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş; elde edilen veriler tematik analiz tekniğiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları, aile mahremiyetinin kuşaklar boyunca sabit bir yapı olmadığını; toplumsal, kültürel ve teknolojik dönüşümlerle birlikte sürekli olarak yeniden inşa edildiğini ortaya koymaktadır. Anneler kuşağında mahremiyetin daha çok sessizlik, denetim ve itaat çerçevesinde şekillendiği; genç kuşakta ise daha açık, iletişime dayalı ve birey merkezli bir anlayışın öne çıktığı görülmektedir. Bununla birlikte çalışma, mahremiyetin aile içi ilişkilerde düzenleyici bir unsur olarak işlevselliğini koruduğunu ve bazı normatif sınırların kuşaklar arasında devamlılık gösterdiğini ortaya koyarken; bu süreklilik ve dönüşüm boyutlarını bir arada ele alarak, aile ilişkilerindeki değişimi çok boyutlu bir perspektiften değerlendirmektedir. Araştırma, bu yönüyle literatüre katkı sağlaması; aile, toplumsal cinsiyet ve mahremiyet kavramlarının etkileşimini daha derinlemesine anlamaya yönelik yeni perspektifler geliştirmesi açısından önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Mahremiyetin dönüşümü, aile mahremiyeti, kuşak sosyolojisi, toplumsal cinsiyet rolleri.

Etik Beyan

Bu çalışma Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde Prof. Dr. Mustafa MACİT danışmanlığında devam etmekte olan ‘Mahremiyetin Dönüşümü: Kuşaklararası Karşılaştırmalı Bir Çalışma” başlıklı doktora tezi esas alınarak hazırlanmıştır.

Kaynakça

  1. Akın, M. H. (2022). Ailede mahremiyet. Ş. Albayrak (Ed.), Tüm yönleriyle mahremiyet içinde (ss. 389-405). Ankara: T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı.
  2. Altunsu Sönmez, Ö. (2014). Bireyin siyasal sosyalizasyonunda ailenin rolü. M. Aydın (Ed.), Aile sosyolojisi yazıları içinde (ss. 119-139). İstanbul: Açılım Kitap.
  3. Bates, A. P. (1964). Privacy—A useful concept? Social Forces, 42(4), 429-434.
  4. Bengtson, V., Elder, G., & Putney, N. (2012). The lifecourse perspective on generations. J. Katz, S. M. Peace, S. Peace, & S. Spurr (Ed.), in Adult lives: A life course perspective. Chicago: University of Chicago Press.
  5. Buckley, T., & Gottlieb, A. (1988). Blood magic: The anthropology of menstruation. Berkeley: University of California Press.
  6. Canatan, K. (2018). Aile kavramının tanımı. K. Canatan & E. Yıldırım (Ed.), Aile Sosyolojisi (7. baskı) içinde (s. 53-64). İstanbul: Açılım Yayınları.
  7. Canatan, K., & Avşar, S. A. (2019). Anne-baba ve ergen çocukların mahremiyet algısındaki farklılıkların sosyal medya üzerinden okunması. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(15), 93-125.
  8. Çaha, Ö. (1998). İdeolojik kamusalın sivil kamusala dönüşümü. Doğu Batı, 5(2), 1998-1999.
  9. Dereli, M. D. (2022). Mahremiyetin dönüşümünün dinî hayata etkisi. Ş. Albayrak (Ed.), Tüm yönleriyle mahremiyet içinde (ss. 189-213). Ankara: T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı.
  10. Direk, Z. (2018). Cinsel farkın inşası: Felsefi bir problem olarak cinsiyet. İstanbul: Metis Yayınları.

Kaynak Göster

APA
Gürbüz Tepeler, S., & Macit, M. (2025). Ailede Mahremiyetin İzini Sürmek: Kuşaklararası Bir Dönüşümün Sosyolojik Analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(Aile Özel Sayısı), 1-21. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1721294
AMA
1.Gürbüz Tepeler S, Macit M. Ailede Mahremiyetin İzini Sürmek: Kuşaklararası Bir Dönüşümün Sosyolojik Analizi. AKÜSBD. 2025;27(Aile Özel Sayısı):1-21. doi:10.32709/akusosbil.1721294
Chicago
Gürbüz Tepeler, Semanur, ve Mustafa Macit. 2025. “Ailede Mahremiyetin İzini Sürmek: Kuşaklararası Bir Dönüşümün Sosyolojik Analizi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 27 (Aile Özel Sayısı): 1-21. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1721294.
EndNote
Gürbüz Tepeler S, Macit M (01 Ekim 2025) Ailede Mahremiyetin İzini Sürmek: Kuşaklararası Bir Dönüşümün Sosyolojik Analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 27 Aile Özel Sayısı 1–21.
IEEE
[1]S. Gürbüz Tepeler ve M. Macit, “Ailede Mahremiyetin İzini Sürmek: Kuşaklararası Bir Dönüşümün Sosyolojik Analizi”, AKÜSBD, c. 27, sy Aile Özel Sayısı, ss. 1–21, Eki. 2025, doi: 10.32709/akusosbil.1721294.
ISNAD
Gürbüz Tepeler, Semanur - Macit, Mustafa. “Ailede Mahremiyetin İzini Sürmek: Kuşaklararası Bir Dönüşümün Sosyolojik Analizi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 27/Aile Özel Sayısı (01 Ekim 2025): 1-21. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1721294.
JAMA
1.Gürbüz Tepeler S, Macit M. Ailede Mahremiyetin İzini Sürmek: Kuşaklararası Bir Dönüşümün Sosyolojik Analizi. AKÜSBD. 2025;27:1–21.
MLA
Gürbüz Tepeler, Semanur, ve Mustafa Macit. “Ailede Mahremiyetin İzini Sürmek: Kuşaklararası Bir Dönüşümün Sosyolojik Analizi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 27, sy Aile Özel Sayısı, Ekim 2025, ss. 1-21, doi:10.32709/akusosbil.1721294.
Vancouver
1.Semanur Gürbüz Tepeler, Mustafa Macit. Ailede Mahremiyetin İzini Sürmek: Kuşaklararası Bir Dönüşümün Sosyolojik Analizi. AKÜSBD. 01 Ekim 2025;27(Aile Özel Sayısı):1-21. doi:10.32709/akusosbil.1721294