Araştırma Makalesi

Küçük Ekranların Büyük Etkileri: Çocuklar ve Dijital Dünyanın Etkileşimi

Cilt: 27 Sayı: Aile Özel Sayısı 19 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

Küçük Ekranların Büyük Etkileri: Çocuklar ve Dijital Dünyanın Etkileşimi

Öz

Dijital teknolojiler, günümüz yaşamının vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. İnternet, mobil cihazlar ve dijital platformlar aracılığıyla bireylerin iletişim biçimleri, çalışma yöntemleri ve günlük yaşamları büyük ölçüde değişmektedir. Yetişkinler bu teknolojilerin fayda ve risklerini değerlendirebilirken, çocuklar gelişimsel olarak bu farkındalığa sahip değildir. Bu nedenle çocukların dijital dünyayla sağlıklı bir ilişki kurmaları için risklerin en aza indirilmesi önemlidir. Dijital teknolojiler çocuklara eğitsel içeriklere kolay erişim, iletişim becerilerinde gelişim ve dünyayı farklı açılardan tanıma fırsatı sunar. Ancak ekranların uzun süreli kullanımı dikkat dağınıklığı, uyku sorunları ve fiziksel hareketsizlik gibi olumsuz etkilere yol açabilmektedir. Ayrıca şiddet ve uygunsuz içeriklere maruz kalma riski de artmaktadır. Bu makalenin amacı, dijital çağda çocukların medya kullanımına yönelik ebeveyn görüşlerini incelemektir. Ebeveynlerin bu konudaki gözlemleri, deneyimleri, tutumları ve endişeleri ele alınmıştır. Ayrıca dijital ortamın çocukların gelişimine etkileri, ebeveyn bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Bu amaçla, ebeveynlerin çocuklarını dijital medya kullanımında nasıl yönlendirdikleri ve karşılaştıkları sorunlara karşı ne tür önlemler aldıkları araştırılmıştır. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülmüştür. Fenomenolojik araştırma deseni kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formuyla veriler elde edilmiştir. 10-13 yaş aralığında çocuğu olan 24 ebeveynle görüşme yapılmıştır. Bu araştırmanın sonucunda, ebeveynlerin dijital medya kullanımının çocukların gelişimi üzerindeki etkilerine dair ciddi endişeler taşıdığı ve bu süreci yönetmekte çeşitli stratejiler geliştirdikleri ortaya çıkmıştır. Ayrıca, ebeveynlerin dijital içeriklere yönelik eleştirel yaklaşımlar sergilediği, çocuklarını koruma amacıyla denetim, sınırlama ve rehberlik gibi yöntemlere başvurdukları görülmüştür. Ancak bu çabanın, dijital dünyanın hızlı değişimi karşısında zaman zaman yetersiz kaldığı gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

ÇOCUK, EBEVEYN, DİJİTAL TEKNOLOJİ, DİJİTAL RİSKLER

Kaynakça

  1. Aktaş Arnas, Y. (2005). 3-18 Yaş Grubu Çocuk ve Gençlerin İnteraktif İletişim Araçlarını Kullanma Alışkanlıklarının Değerlendirilmesi. The Turkish Online Journal of Educational Technology, 4(4), 59-66, chromeextension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/http://www.tojet.net/articles/v4i4/449.pdf Erişim Tarihi: (23. 09.2024).
  2. Aral, N. (2022). Dijital dünyada çocuk olmak. TRT Akademi, 7(16), 1136-152. Erişim Tarihi: 14.10.2024, chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2678074.
  3. Arslan, E., Bütün, P., Doğan, M., Dağ, H., Serdarzade, C., & Arıca, V. (2014). Çocukluk çağında bilgisayar ve internet kullanımı. Çocuk Hastalıkları Dergisi, chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://jag.journalagent.com/behcetuz/pdfs/BUCHD_4_3_195_201.pdf 4(3), 195-201. (Erişim Tarihi: 20.09.2024).
  4. Aslan, D. ve Zinderen, A. (2024). ebeveynlerin dijital ebeveynlik rollerini üstlenme süreçleri. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 46,75-96. doi: 10.17829/turcom.1489277
  5. Aygül, H., ve Apak, F. (2019). Değişen sosyallikler ve yeni sosyalleşme pratikleri ekseninde youtube ve çocuk youtuberlar. Aygül H. ve E. Eke (Ed.) Dijital Nesillerin Teknoloji Bağımlılığı içinde (s. 143-173). Ankara: Nobel Yayıncılık. Chonchaiya, W. ve Pruksananondo, C. (2008). Television viewing association with delayed language development, Acta Pediat, 97(7):977-82. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18460044/, (Erişim Tarihi: 19.09.2024).
  6. Clark, L. S. (2011). Parental Mediation Theory for the dijital age. communication theory, 21(4), 323-343. https://doi.org/10.1111/j.1468-2885.2011.01391.x
  7. Çelik, E. (2018). İnternet ortamındaki şiddet sunumları ve yol açtığı sosyal travmalar. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 5(3), 280-296,
  8. Çelik, S. ve Ulusoy, B. (2019). Bilgisayar oyunlarının ortaokul öğrencilerinin sosyal yaşamına etkisi. The Journal of Social Science, 3(5), 46-60, doi: 10.30520/tjsosci.522570
  9. Ertürk, N. E. (2021). Dijital ve Varoluş: Dijitalin soykütüğüne doğru. Doğu Batı Düşünce Dergisi, 86, 157-171, (Dijital Çağ)
  10. Esdemir Meral, S. ve Tezel Şahin, F. (2019). Teknoloji ile büyüyen çocuklar. H. H. Aygül (Ed), Dijital Nesillerin Teknoloji Bağımlılığı içinde (ss. 89-112). Ankara: Nobel Yayıncılık.

Kaynak Göster

APA
Ünal Tokpunar, Ş., & Koçak, H. (2025). Küçük Ekranların Büyük Etkileri: Çocuklar ve Dijital Dünyanın Etkileşimi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(Aile Özel Sayısı), 502-520. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1728767
AMA
1.Ünal Tokpunar Ş, Koçak H. Küçük Ekranların Büyük Etkileri: Çocuklar ve Dijital Dünyanın Etkileşimi. AKÜSBD. 2025;27(Aile Özel Sayısı):502-520. doi:10.32709/akusosbil.1728767
Chicago
Ünal Tokpunar, Şükriye, ve Hüseyin Koçak. 2025. “Küçük Ekranların Büyük Etkileri: Çocuklar ve Dijital Dünyanın Etkileşimi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 27 (Aile Özel Sayısı): 502-20. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1728767.
EndNote
Ünal Tokpunar Ş, Koçak H (01 Ekim 2025) Küçük Ekranların Büyük Etkileri: Çocuklar ve Dijital Dünyanın Etkileşimi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 27 Aile Özel Sayısı 502–520.
IEEE
[1]Ş. Ünal Tokpunar ve H. Koçak, “Küçük Ekranların Büyük Etkileri: Çocuklar ve Dijital Dünyanın Etkileşimi”, AKÜSBD, c. 27, sy Aile Özel Sayısı, ss. 502–520, Eki. 2025, doi: 10.32709/akusosbil.1728767.
ISNAD
Ünal Tokpunar, Şükriye - Koçak, Hüseyin. “Küçük Ekranların Büyük Etkileri: Çocuklar ve Dijital Dünyanın Etkileşimi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 27/Aile Özel Sayısı (01 Ekim 2025): 502-520. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1728767.
JAMA
1.Ünal Tokpunar Ş, Koçak H. Küçük Ekranların Büyük Etkileri: Çocuklar ve Dijital Dünyanın Etkileşimi. AKÜSBD. 2025;27:502–520.
MLA
Ünal Tokpunar, Şükriye, ve Hüseyin Koçak. “Küçük Ekranların Büyük Etkileri: Çocuklar ve Dijital Dünyanın Etkileşimi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 27, sy Aile Özel Sayısı, Ekim 2025, ss. 502-20, doi:10.32709/akusosbil.1728767.
Vancouver
1.Şükriye Ünal Tokpunar, Hüseyin Koçak. Küçük Ekranların Büyük Etkileri: Çocuklar ve Dijital Dünyanın Etkileşimi. AKÜSBD. 01 Ekim 2025;27(Aile Özel Sayısı):502-20. doi:10.32709/akusosbil.1728767