Tiktok Kullanım Pratikleri ve Mahremiyet Algısı: Samsun Örneği

Yıl 2026, Cilt: 28 Sayı: 1, 14 - 29, 25.03.2026

Özgür Kıran , Hülya Uçak

https://doi.org/10.32709/akusosbil.1758468

https://izlik.org/JA34UG88HT

Öz

Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin TikTok kullanım pratiklerini ve dijital mahremiyet algılarını nitel bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yoluyla elde edilen veriler, TikTok’un genç kullanıcılar arasında eğlence, sosyalleşme, kendini ifade etme ve gündemi takip etme amaçlı yaygın biçimde kullanıldığını göstermektedir. Katılımcıların büyük çoğunluğu TikTok’u diğer sosyal medya platformlarına kıyasla daha fazla kullandıklarını ve bu platformda geçirdikleri sürenin oldukça yüksek olduğunu belirtmiştir. Araştırma bulguları, katılımcıların içerik üretiminde önceki beğeni oranlarına göre hareket ettiklerini ve sosyal medya görünürlüğünü artırma motivasyonuyla mahremiyetlerinden ödün verebildiklerini ortaya koymaktadır. Katılımcıların bir kısmı mahremiyet ihlallerine karşı hassasiyet geliştirirken, bazıları ise dijital ortamda mahremiyetin mümkün olmadığını düşünmektedir. Ayrıca, kullanıcıların çoğu kişisel verilerinin güvenliği konusunda sınırlı bilgiye sahip olmakla birlikte, TikTok'u diğer platformlara göre daha güvenli bulmaktadır. Mahremiyet algısında yaşanan farklılıklar, bireylerin dijital platformlara ilişkin bilgi düzeyleri, sosyal medya alışkanlıkları ve güvenlik duyarlılıklarıyla yakından ilişkilidir.

Anahtar Kelimeler

Sosyoloji , Tiktok , gençlik , sosyal medya , mahremiyet

TikTok Usage Practices and Perceptions of Privacy: The Case of Samsun

https://izlik.org/JA34UG88HT

Öz

This study aims to examine university students’ TikTok usage practices and perceptions of digital privacy from a qualitative perspective. Data obtained through semi-structured in-depth interviews reveal that TikTok is widely used among young users for entertainment, socialization, self-expression, and keeping up with current events. The vast majority of participants reported using TikTok more than other social media platforms and spending a considerable amount of time on it. Findings indicate that participants tailor their content creation based on previous like counts and are sometimes willing to compromise their privacy in order to increase their social media visibility. While some participants develop heightened sensitivity to privacy violations, others believe that privacy in the digital realm is impossible. Moreover, although most users have limited knowledge about the security of their personal data, they perceive TikTok as safer compared to other platforms. Variations in privacy perceptions are closely related to individuals’ levels of knowledge about digital platforms, their social media habits, and their sensitivity to security issues.

Anahtar Kelimeler

Sociology , Tiktok , youth , social media , privacy

Kaynakça

• Balcı, Ş. ve Akgül, T. E. ve Astam, F. K. (2024). Üniversite öğrencilerinin ekran ötesindeki bağımlılık serüveni: TikTok kullanım motivasyonları ve bağımlılık arasındaki ilişki. Erciyes İletişim Dergisi, 11(2), 715-737. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1442074
• Bauman, Z. (2000). Akışkan modernite (İ. Türkmen, Çev.). İstanbul: Can Yayınları.
• Beck, U. (2000). Risk toplumu: Yeni modernliğe doğru (K. Özdoğan ve B. Doğan, Çev.). İstanbul: İthaki Yayınları.
• Chen, Y. (2020). The rise of TikTok: The evolution of a social media platform. Journal of Social Media Studies, 12(3), 45-59.
• Çiçeklioğlu, Ş. A. ve Ünal, R. (2021). Haber üretimi ve dağıtımı bağlamında TikTok uygulaması ne vaat ediyor?. İlef Dergisi Özel Sayı, 69-98.
• Evren, F. B. (2024). İnstagram'ın ve TikTok'un ekonomi-politik eleştirisi ve katılımcı kültür olanakları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34(2), 961-974.
• Filiz, E. ve Yeşildal, M. (2019). İnternet çağında risk ve mahremiyet kaygısına yönelik bir araştırma. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 6(43), 3266–3273. https://doi.org/10.26450/jshsr.1539
• FTC. (2019). FTC Imposes $5.7 Million fine on TikTok for children’s privacy violations. retrieved from https://www.ftc.gov
• Gerrard, Y. (2020). Privacy concerns and TikTok: Analyzing user data practices. Cybersecurity review, 15(2), 100-115.
• Goffman, E. (2014). Gündelik Yaşamda Benliğin Sunumu (A. E. Özcan, Çev.). Metis Yayınları.
• Gupta, S., ve Brooks, R. (2021). User engagement on TikTok: A study of content creation and interaction. Digital Media Research Journal, 8(1), 22-35.
• Kaya, E. N. (2022). Dijitalleşme ve mahremiyet: özel hayatın değişen dinamikleri (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), Selçuk Üniversitesi, Konya.
• Kızılkaya, Z. Z. (2022). Gençlerin TikTok kullanım ve doyumu üzerine nitel bir araştırma. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 231–247. http://dx.doi.org/10.18506/anemon.962352
• Livingstone, S. (2008). Taking risky opportunities in youthful content creation: Teenagers’ use of social networking sites for intimacy, privacy and self-expression. Journal of Youth Studies, 11(5), 565–577.
• Meng, K. S. ve Leung, L. (2021). Factors influencing TikTok engagement behaviors in China: An examination of gratifications sought, narcissism, and the Big Five personality traits. Telecomm Policy, 45(7). doi: 10.1016/j.telpol.2021.102172.
• McQuail, D. ve Windahl, S. (2005). İletişim modelleri (K. Yumlu Çev.). Ankara: İmge Kitabevi.
• Staksrud, E. ve Livingstone, S. (2009). Children and online risk: Powerless victims or resourceful participants? Information, Communication and Society, 12(3): 364- 387.
• Tam, M. S. (2022). Türk TikTokerların içerik paylaşım pratikleri üzerine nicel bir araştırma. TRT Akademi, 7(14), 182–211. https://doi.org/10.37679/trta.1008427
• Tam, M. S. (2022). Z kuşağının TikTok kullanım pratikleri ve motivasyonları. Yeni Medya, 13, 148–167. https://doi.org/10.55609/.1163922
• Turan, Y. (2024). Sosyal medyada gözetim ve mahremiyet algısı: Instagram kullanıcıları üzerine bir inceleme. Akdeniz İletişim, (47), 146–169.
• Utma, S. (2023). Gözetim kavramı ve sosyal medyada gözetimin içselleştirilmesi. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 6(61), 2276-2283.
• We Are Social, ve Meltwater. (2024). Digital 2024: Türkiye Raporu. DataReportal.
• Yegen, C. ve Bilgin, B. C. (2023). Alternatif habercilik çerçevesinde TikTok: politainment ve bir ‘eğlence haber’ aracı olarak TikTok platformunun potansiyeli. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (e-gifder), 11(1), 474-499.
• Yolcu, P. (2024). Sosyal medyada mahremiyet, güvenlik ve düzenlemeler. Z. Özkeçeci (Ed), Dijitalleşmeyi tartışmak içinde (ss.146-162). Konya: Çizgi Kitabevi.
• Yolcu, P. ve Çiftçi, H. (2023). Sosyal medya kullanım alışkanlıkları ve motivasyonlarının karşılaştırılması: üniversite öğrencileri üzerine bir inceleme, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 60, 151-173.
• Yücel, H. (2022). Türkiye’de TikTok kullanımı ve mahremiyet endişeleri. Bilişim ve Teknoloji Dergisi, 14(1), 58-72.
• Yüksel, H. (2021). Sosyal medya ortamında mahremiyet sorunu: Facebook ve WhatsApp platformları. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi (KİAD), (7), 86–108.
• Zuboff, S. (2020). Gözetim kapitalizmi çağında. İstanbul: Pegasus Yayınları.