Elin Bir İfade Biçimi Olarak Çağdaş Seramik Sanatında Kullanımı

Yıl 2025, Cilt: 27 Sayı: 4, 1583 - 1598, 22.12.2025

Ali Uslu

https://doi.org/10.32709/akusosbil.1758494

Öz

Bu araştırma, tarihin başlangıcından günümüze kadar birçok sanatçının eserine konu olan ve günlük hayatımızda sıkça kullandığımız uzuvlarımızdan biri olan ellerin, bir ifade biçimi olarak çağdaş seramik sanatındaki kullanımını incelemektedir. Çalışma, ellerin seramik sanatçılarının eserlerinde nasıl anlamlandırıldığını, hangi düşünsel kavramlarla ilişkilendirildiğini ve izleyici üzerinde nasıl bir duygusal ve estetik etki yarattığını incelemeyi amaçlamaktadır. Tarihin başlangıcında insanlar hayatta kalmak, beslenmek veya temizlik gibi ihtiyaçlar için ellerini kullanmışlardır. Zamanla gündelik ihtiyaçların yanı sıra mağara duvarlarına ellerini çizmişlerdir. Seramik sanatı da insanlığın varlığından bu yana içinde bulunduğu toplumun sosyal, kültürel ve ekonomik gelişimlerden etkilenerek günümüze kadar ulaşmıştır. Özellikle 20. yüzyılda ortaya çıkan sanat akımları ve kurulan akademilerin etkisi ile gelişen seramik sanatı sanatçıların düşüncelerini ifade etme aracına dönüşmüştür. Ellerin tarih boyunca hem gündelik işlevselliği hem de kültürel ve duygusal anlamlar taşıması, seramik sanatında güçlü bir anlatım aracı olarak kullanılmasını sağlamıştır. Çalışma kapsamında, ellerin tarihsel süreçteki farklı kullanımları ve konu bağlamında seçilmiş örnek seramik sanatçılarının eserleri ele alınmaktadır. Farklı sanatçılara ait seramik eserler üzerinden yapılan değerlendirmelerde, elin yalnızca estetik bir unsur değil; aynı zamanda sanatçının iç dünyasını, toplumsal gözlemlerini ve eleştirilerini yansıttığı bir sembol olduğu ortaya konmaktadır. Bu yönüyle çalışma, el imgesinin çağdaş sanat bağlamında yeniden düşünülmesine ve yorumlanmasına olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

el , ifade , biçim , çağdaş sanat , seramik sanatı

The Use Of The Hand As a Form Of Expression In Contemporary Ceramic Art

Öz

This study examines the use of hands—one of the limbs frequently employed in our daily lives and a subject of numerous artistic works since the beginning of history—as a form of expression in contemporary ceramic art. The research aims to explore how hands are conceptualized in the works of ceramic artists, the intellectual notions they are associated with, and the emotional and aesthetic impact they create on the viewer.In early history, people used their hands to survive, eat, and maintain hygiene. Over time, beyond daily necessities, they began to depict their hands on cave walls. Similarly, ceramic art has endured from the earliest periods of human existence to the present, shaped by the social, cultural, and economic developments of its time. Especially with the emergence of art movements and the establishment of art academies in the 20th century, ceramic art has evolved into a medium for artists to express their ideas. The functional, cultural, and emotional significance attributed to hands throughout history has enabled them to serve as a powerful narrative element in ceramic art. Within the scope of this study, the historical uses of hands and selected works by ceramic artists are analyzed in relation to the topic. Through evaluations of various ceramic artworks by different artists, it is revealed that the hand is not merely an aesthetic element, but also a symbol reflecting the artist's inner world, social observations, and critiques. In this regard, the study offers a framework for rethinking and reinterpreting the hand motif within the context of contemporary art.

Anahtar Kelimeler

hand , expression , form , contomporary art , ceramic art

Kaynakça

• Akpamuk, G. (2023). 14 Mayıs 1950'de ne olmuştu, AKP neden bu tarihi referans alıyor? BBC News Türkçe, https://www.bbc.com/turkce /articles/c2qw7wznq44o (Erişim tarihi: 26.03.2025)
• Aschero, C. & Schneier, P. (2023). Ese asunto de volver: producción significación en el arte rupestre de Cueva de las Manos, Boletín del Museo Chileno de Arte Precolombino, Santiago, vol.28, no.2, 97. http://dx.doi.org/10.56522/bmchap.0050020280003.
• Aydemir, I. (2021). Kabuğun katmanlarından varoluşun izdüşümlerine, Art Ful Living. https://www.artfulliving.com.tr/sanat/kabugun-katmanlarindan-varolusun izdusumlerine-i-24307 (Erişim tarihi: 30.03.2025)
• Aydoğan, A. H. (2019). Türk halk ve inanış uygulamalarında el sembolü (Yayımlanmış doktora tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
• Batukan Belge, F. (2022). Candeğer Furtun’un ilk retrospektifi Arter’de. https://www.seramikturkiye.org/post/cande%C4%9Fer-furtun-un-i-lk-retrospekti-fi-arter-de (Erişim tarihi: 06.04.2025)
• Comay, L. (2020). Artist Russell Wrankle- an art filled life, Comay Studios. https://comaystudios.com/blog/07-12-2020 (Erişim tarihi: 30.03.2025)
• Garcia, E. (2017). Behind the hidden hare: Russell Wrankle, Ceramics Monthly. https://ceramicartsnetwork.org/ceramics-monthly/ceramics-monthly-article/Behind-The-Hidden-Hare-Russell-Wrankle (Erişim tarihi: 30.03.2025) Gezer, H. (2009). Prof. Zehra Çobanlı’nın çağdaş Türk seramik sanatındaki yeri (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
• Gombrich, E. H. (1997). Sanatın öyküsü (E. Erduran ve Ö. Erduran, Çev.) Remzi Kitapevi.
• Güner, E. ve Mete, G. (2016). Kavramsal sanatta seramik arayışları. Akdeniz Sanat Dergisi, 9(18), 102-106.
• Mothes, K. (2024). Anastassia Zamaraeva’s surreal ceramics revel in the relationships between making and meaning, Colossal. https://www.thisiscolossal.com /2024/02/anastassia-zamaraeva-ceramics/ (Erişim tarihi: 02.04.2025)
• Pathak, D. M. & Clottes, J. (2021). Hands in Chhattisgarh Rock Art. Adoranten Scandinavıan Society For Prehistorıc Art Journal, Underslös Museum, Tanum Rock Art Research Centre, 93-107.
• Sevim, K. (2019). Gözün sembolik kullanımı ve Türk seramik sanatına yansımalar. İdil Sanat ve Dil Dergisi, Sayı: 64, 1843-1855 doi: 10.7816/idil-08-64-19
• Sonbol, A. & El, A. (Ed.) (2005). Beyond the exotic: women’s histories in islamic societies. New York: Syracuse University Press.
• Stark, M. (2013). Artist Profile: Kate MacDowell. https://saskcraftcouncil.org/artist-profile-kate-macdowell-united-states/ (Erişim tarihi: 20.03.2025)
• Staugaitis, L. (2019) Dream worlds imagined in contorted clay portraits by Johnson Tsang. https://www.thisiscolossal.com/2019/02/lucid-dream-johnson-tsang/ (Erişim tarihi: 25.03.2025)
• Thomas, W. & Pavitt, K. (2018). The book of talismans, amulets and zodiacal gems. Global Grey Yayınevi, 2. Baskı.
• Tok, S. (2024). Kinetik sanatın çağdaş seramik sanatına yansıması ve kişisel deneyim. Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi, 5(8), 22-41.
• Tüter, N. (2021). Cüret gerektiren bazı işler; Candeğer Furtun Arter'de. https://daireiki.com/kultur/sanat/d-curet-gerektiren-bazi-isler-candeger-furtun-arter-de-510 (Erişim tarihi: 25.03.2025)
• Uzun, A. (2014). 1950 sonrası toplumsal olayların sanata yansıması (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
• Wrankle, R. (t.y.) Art by Russell Wrankle. https://www.russellwrankle.com/ myartisticjourney (Erişim tarihi: 30.03.2025)
• Yoleri, H. ve Öztürk, Ş. (2023). Seramik tekniklerinin kökeni. Yedi Sanat Tasarım ve Bilim Dergisi, (30), 57-70. doi.org/10.17484/yedi.1095330