“Türkiye Ne Olsun?”: Normativizm ve Kararcılık Arasında Anayasal Yönelim

Yıl 2026, Cilt: 28 Sayı: 1, 63 - 75, 25.03.2026

Hüseyin Etil

https://doi.org/10.32709/akusosbil.1829382

https://izlik.org/JA22UG26HU

Öz

1930’lu yılların Weimar Cumhuriyeti’nde Hans Kelsen ile Carl Schmitt arasında yürütülen anayasa teorisi tartışmaları, modern anayasal devletin yapısını ve sınırlarını anlamak açısından güncelliğini korumaktadır. Kelsen’in normatif hukuk düzenini merkeze alan yaklaşımı ile Schmitt’in siyasal karar, otorite ve egemenliğe vurgu yapan perspektifi, anayasal düzenin kaynağı, meşruiyeti ve işleyişine ilişkin iki karşıt paradigma sunmaktadır. Bu iki yaklaşım arasındaki gerilim, yalnızca tarihsel bir akademik tartışma olmaktan çıkmış; günümüz anayasa hukukunda hâlâ temel bir referans noktası olmaya devam etmiştir. Türkiye’de son yıllarda yoğunlaşan rejim tartışmaları, hukuk devleti ilkesinin kapsamı, siyasal iktidarın yetki sınırları, yargısal denetimin rolü, demokratik meşruiyetin ölçütleri ve anayasal kimliğin korunması gibi meseleleri giderek daha görünür kılmaktadır. Bu tartışmalar, açıkça ifade edilmese de, önemli ölçüde Kelsen’in normativist perspektifi ile Schmitt’in siyasal-otoriter karar anlayışı arasındaki teorik ayrım çerçevesinde şekillenmektedir. Bu çalışma, Kelsen’in hukuk düzeni, normlar hiyerarşisi ve demokrasi kavrayışını; Schmitt’in egemenlik, siyasal olan ve anayasal düzenin temelinde yer alan otorite anlayışıyla karşılaştırarak iki düşünürün anayasal devlet tasavvurları arasındaki farklılıkları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ayrıca bu karşılaştırmanın, Türkiye’de süregiden anayasal tartışmaları kavramsallaştırma bakımından sağlayabileceği teorik katkılar değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler

Anayasa teorisi , egemenlik , hukuk devleti , kararcılık , normativizm.

“What Should Turkey Be”: Constitutional Orientation Between Normativismand and Decisiveness

https://izlik.org/JA22UG26HU

Öz

The constitutional theory debates between Hans Kelsen and Carl Schmitt in the Weimar Republic of the 1930s remain relevant for understanding the structure and limits of the modern constitutional state. While Kelsen’s approach centers on a normative legal order, Schmitt emphasizes political decision, authority, and sovereignty, offering two opposing paradigms concerning the source, legitimacy, and functioning of constitutional order. The tension between these approaches has transcended its historical context and continues to serve as a central reference point in contemporary constitutional theory. In Turkey, recent regime debates have highlighted issues such as the scope of the rule of law, the limits of political power, the role of judicial review, criteria of democratic legitimacy, and the preservation of constitutional identity. Although not explicitly framed as such, these discussions largely reflect the theoretical divide between Kelsen’s normativism and Schmitt’s political-decisionist perspective. This study aims to compare Kelsen’s understanding of legal order, hierarchy of norms, and democracy with Schmitt’s concepts of sovereignty, the political, and authority as foundational elements of constitutional order. It also evaluates the potential theoretical contributions of this comparison to current constitutional debates in Turkey.

Anahtar Kelimeler

Constitutional theory , decisionism , normativism , rule of law , sovereignty.

Kaynakça

• Aral, V. (1978). Kelsen’in Saf Hukuk Teorisinin Metodu ve Değeri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları.
• Balakrishnan, G. (2000). The Enemy: An Intellectual Portrait of Carl Schmitt. London: Verso.
• Bendersky, J. W. (2010). Carl Schmitt: Theorist for the Reich. Princeton: Princeton University Press.
• Benjamin, A. S. (2017). Carl Schmitt’s State and Consitutional Theory. New York: Oxford University Press.
• Bezci, B. (2006). Carl Schmitt’in Politik Felsefesi. İstanbul: Paradigma Yayınları.
• Bezci, B. (2016). “Schmitt ve Siyasal Kavramı”. Editörler. Ahmet Okumuş, Metin Demir. Siyasal Üzerine Konuşmalar. İstanbul: Küre Yayınları, s. 95-143.
• Can, O. (2013). Kurucu İktidar: Anayasanın Değiştirilemez Maddeleri ve Demokratik Kuruculuk. İstanbul: Alfa Yayınları.
• Çelebi, A. (2016). “Schmitt ve Geniş Mekânlarda Siyaset”. Editörler. Ahmet Okumuş, Metin Demir. Siyasal Üzerine Konuşmalar. İstanbul: Küre Yayınları, s. 145-197.
• Dyzenhaus, D. (1997). Legality and Legitimacy: Carl Schmitt, Hans Kelsen and Hermann Heller in Weimar. Oxford: Oxford University Press.
• Gözler, K. (1998). Kurucu İktidar. Ankara: Ekin Basın Yayın Dağıtım.
• İşsevenler, O. V. (2019). Kurucu İktidarın Eleştirisi. İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
• Kalyvas, A. (2008). Democracy and the Politics of the Extraordinary: Max Weber, Carl Schmitt, and Hannah Arendt. Cambridge: Cambridge University Press.
• Kardeş, M. E. (2015). Schmitt’le Birlikte Schmitt’e Karşı. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Kelsen, H. (2016). Saf Hukuk Kuramı: Hukuk Kuramı Sorunlarına Giriş (Çev. E. Uzun). İstanbul: Nora Kitap.
• Koçak, O. (2001). “1920’lerden 1970’lere Kültür Politikaları”. Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce, Cilt 2: Kemalizm içinde. ss. 370-418.
• Loughlin, M. (2022). Politik Hukukbilim: Bodin’den Modern Sonrasına. Çev. Kıvılcım Turanlı. Ankara: Fol Yayınları.
• McCormick, J. (1997). Carl Schmitt’s Critique of Liberalism: Against Politics as Technology. Cambridge: Cambridge University Press.
• Mouffe, C. (2005). On the Political. London: Routledge.
• Özenç, B. (2022). Demokrasi ve Anayasayı Korumak: Kelsen Schmitt’e Karşı. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Safranski, R. (2011). Romantizm: Bir Alman Yazgısı (Çev. Z. A. Bilgin). İstanbul: İthaki Yayınları.
• Sarıtaş, İ. (2017). Muhafazakâr Devrim: Alman Muhafazakârlığı ve Devrim. Ankara: Kesit Yayınları.
• Schmitt, C. (2025). Yeryüzünün Nomosu. Çev. M. Furkan Şimşek. İstanbul: Ketebe Yayınları.
• Schmitt, C. (2002). Siyasal İlahiyat: Egemenlik Kuramı Üzerine Dört Bölüm (Çev. E. Zeybekoğlu). Ankara: Dost Yayınları.
• Schmitt, C. (2006). Siyasal Kavramı (Çev. E. Göztepe). İstanbul: Metis Yayınları.
• Turhan, M. (2017). Anayasa Hukukunda Kelsenci Temalar. Ankara: Hukuk Yayınları.
• Türk, D. (2013). Öteki, Düşman, Olay. İstanbul: Metis Yayınları.
• Vinx, L. (2007). Hans Kelsen's Pure Theory of Law: Legality and Legitimacy. Oxford: Oxford University Press.
• İnternet Kaynakları
• Okumuş, A. (2021). “Türkiye Ne Olsun”. Erişim Tarihi: 14 Kasım 2025. https://www.perspektif.online/turkiye-ne-olsun/.