Bekâr Odaları ve Gizli Evsizlik: Kavramsal, Mekânsal ve Toplumsal Boyutlarıyla Bir İnceleme

This study examines long-standing bachelor rooms in Turkey through the qualitative dimensions of housing privacy, personalisation, permanence, security, and habitability and discusses why these spaces should be understood as forms of hidden homelessness. Accordingly, the study adopts an analytical qualitative research design based on a structured review of national and international literature and examines bachelor rooms at conceptual and thematic levels within the framework of hidden homelessness. International literature, particularly FEANTSA’s ETHOS typology, broadens the definition of homelessness beyond rough sleeping to include insecure, inadequate, and temporary living arrangements lacking legal protection and basic standards. Within this framework, the study reviews the historical development, spatial characteristics, and evolving socio-demographic profiles of bachelor room residents, including low-income single men, seasonal or informal workers, migrants, and temporary laborers. Although these individuals reside under a roof, their ability to establish personal space, maintain privacy, settle into the environment, or secure stable and long-term housing remains limited. Such conditions indicate that bachelor rooms represent not only individualized survival strategies but also broader structural inequalities shaping urban housing precarity. Consequently, bachelor rooms operate as temporary and liminal spaces that provide shelter without fulfilling the substantive qualities of a home, aligning them with categories of hidden homelessness. Considering rising rental costs, unstable labor markets, and ongoing urban transformation processes, it is likely that both the forms of bachelor rooms and the number of invisible homeless individuals residing in these spaces will continue to increase.

Bu çalışma, Türkiye’de uzun süredir varlığını sürdüren bekâr odalarını, barınmanın niteliksel bileşenleri olan mahremiyet, kişiselleştirme, kalıcılık, güvence ve yaşanabilirlik ölçütleri temelinde ele alarak bu mekânların neden görünmeyen/gizli evsizlik olarak değerlendirilmesi gerektiğini tartışmaktadır. Bu doğrultuda çalışma, ulusal ve uluslararası literatürün yapılandırılmış bir incelemesine dayanan analitik nitel bir araştırma tasarımını benimseyerek bekâr odalarını gizli evsizlik çerçevesinde kavramsal ve tematik düzeyde çözümlemektedir. Evsizliği yalnızca sokakta yaşamakla sınırlamayan uluslararası literatür ve özellikle FEANTSA’nın ETHOS tipolojisi, hukuki güvencesi zayıf, fiziksel koşulları yetersiz ve sürekliliği olmayan barınma biçimlerini evsizlik kapsamına dâhil etmektedir. Bu bağlamda çalışma, bekâr odalarının tarihsel gelişimini, mekânsal yapısını ve günümüzde çeşitlenen sosyo-demografik kullanıcı profillerini (düşük gelirli yalnız erkekler, mevsimlik ve enformel sektör çalışanları, göçmenler, geçici iş gücü vb.) inceleyerek, bu mekânların modern kentlerde artan konut güvencesizliğinin bir yansıması hâline geldiğini göstermektedir. Bekâr odalarında kalan bireylerin fiziksel olarak bir çatı altında bulunmalarına rağmen kişisel alan kurma, mahremiyet sağlama, mekâna yerleşme ve uzun vadeli barınma sürekliliği geliştirme imkânlarının sınırlı olduğu görülmektedir. Bu durum, bekâr odası deneyiminin yalnızca bireysel bir barınma pratiği değil, aynı zamanda kentlerde derinleşen yapısal eşitsizliklerin bir göstergesi olduğunu da ortaya koymaktadır. Bu eşitsizlikler, bekâr odalarını görünürde barınma sağlasa da konut niteliği taşımayan geçici ve ara (liminal) mekânlar hâline getirmekte ve mekânları gizli evsizlik kategorileriyle örtüştürmektedir. Artan kira maliyetleri, düzensiz işgücü piyasası ve kent merkezlerindeki dönüşüm süreçleri dikkate alındığında, bekâr odalarının çeşitlenen formları ve bu mekânlarda barınan görünmeyen evsiz grupların sayısının artacağı öngörülmektedir.