Yaşamın Yönetimi ve Askıya Alınışı Foucault ve Agamben Ekseninde Ağır Roman

Yıl 2026, Cilt: 28 Sayı: 1, 232 - 243, 25.03.2026

Ayşe Sandıkkaya Aşır

https://doi.org/10.32709/akusosbil.1842300

https://izlik.org/JA74BK65BZ

Öz

18.yy’dan itibaren modern iktidarlar egemenliklerini koruyabilmek ve sürdürebilmek için çeşitli yönetim biçimleri geliştirmişlerdir. Bu yönetim biçimleri arasında çağdaş siyaset felsefecilerinden Michel Foucault’nun “biyopolitika” ve Giorgio Agamben’in “istisna alanı” kavramları, iktidarın toplum üzerinde uyguladığı denetim ve dışlama mekanizmalarını anlamaya imkân veren iki temel yaklaşım olarak öne çıkar. Metin Kaçan’ın Ağır Roman adlı eseri, Türk edebiyatında marjinal hayatların nasıl görünmez kılındığını, iktidar tarafından dışlanarak istisna alanlarına hapsedildiğini ve bu alanlarda bireylerin hukuki haklarından soyutlanarak “çıplak hayat”a indirgendiğini gösteren önemli bir örnektir. Eser üzerinde bugüne kadar dil, üslûp ve alt kültür temsili üzerine çalışmalar yapılmış olmakla birlikte modern iktidarların norm dışına ittiği bireyler üzerinde egemenliğini nasıl koruduğu ve sürdürdüğü üzerine kapsamlı bir inceleme yapılmamıştır. Bu çalışma biyopolitika ve istisna alanı kavramları etrafında Ağır Roman’daki iktidar-birey ilişkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın “Biyopolitika” başlıklı bölümünde kavramın tarihsel gelişimi ve bir dışlama yöntemi olarak ırkçılığın nasıl kullanıldığı ele alınmıştır. “İstisna Alanı ve Çıplak Hayat” bölümünde, Agamben’in hukukun askıya alınmasıyla oluşturulan istisna alanlarında bireylerin siyasal özne olmaktan çıkarılıp çıplak hayat formuna indirgenmesi incelenmiştir. “Biyopolitika ve İstisna Alanının Kesişimi: Kolera Mahallesi” başlıklı bölümde biyopolitikanın ve istisna alanının eserdeki yansımaları gösterilmiş ve analiz edilmiştir. Sonuç olarak Ağır Roman, iktidarın hem dışlayarak hem de hukuku askıya alarak yönetimine örnek olabilecek ve Foucault ile Agamben’in kuramsal çerçevelerinin kesişiminde değerlendirilebilecek özgün bir eserdir.

Anahtar Kelimeler

Foucault , Agamben , biyopolitika , istisna alanı , Ağır Roman

The Management and Suspension of Life: Ağır Roman through the Framework of Foucault and Agamben

https://izlik.org/JA74BK65BZ

Öz

Since the eighteenth century, modern powers have developed strategies to preserve and sustain sovereignty. Michel Foucault’s concept of biopolitics and Giorgio Agamben’s notion of the state of exception provide two key frameworks for understanding mechanisms of control and exclusion. Metin Kaçan’s novel Ağır Roman is a notable Turkish example, portraying how marginal lives are rendered invisible, excluded, and confined to exceptional spaces where legal protections are suspended and individuals are reduced to “bare life.” While scholarship has examined the novel’s language, style, and subcultural representation, it has not fully analyzed how modern power maintains its rule over those pushed outside social norms. This article addresses that gap by reading Ağır Roman through biopolitics and the state of exception. The “Biopolitics” section summarizes the concept’s historical development and discusses racism as a technique of exclusion. “State of Exception and Bare Life” examines how suspending law creates zones in which people are stripped of political subjectivity. Finally, “The Intersection of Biopolitics and the State of Exception: Kolera Mahallesi” analyzes Kolera Mahallesi as a space where exclusion and legal suspension converge. The article concludes that Ağır Roman makes visible a mode of governance operating through both exclusion and the suspension of law, and can be evaluated at the intersection of Foucault’s and Agamben’s theoretical frameworks.

Anahtar Kelimeler

Foucault , Agamben , biopolitics , state of exception , Ağır Roman

Kaynakça

• Agamben, G. (2013). Kutsal insan egemen iktidar ve çıplak hayat. (İ. Türkmen, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Agamben, G. (2018). İstisna hâli. (K. Atakay, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Aköz, S. (2018). Politika kavramının siyaset kavramı yerine kullanılması ve bilimsellik tartışmaları bağlamında devlet olgusuyla ilişkisi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(5), 160-180.
• Aristoteles. (2017). Politika. (F. Akderin, Çev.). İstanbul: Say Yayınları.
• Ertürk, F. (2025). Salgın dönemlerinde siyasal iktidar: Veba Geceleri’nde istisna hâli ve hegemonya. Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları, 17(34), 139-158. https://doi.org/10.26517/ytea.607.
• Foucault, M. (1992). Hapishanenin doğuşu. (M.A. Kılıçbay, Çev.). İmge Kitapevi.
• Foucault, M. (2002). Toplumu savunmak gerekir. (Ş. Aktaş, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Foucault, M. (2003). Abnormal. (G. Buchell, Çev.). London: Verso.
• Foucault, M. (2004). Biyopolitikanın doğuşu. (A. Tayla, Çev.). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Foucault, M. (2007). Cinselliğin tarihi. (H.U. Tanrıöver, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Foucault, M. (2019). Güvenlik, toprak, nüfus. (F. Taylan, Çev.). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Kaçan, M. (2025). Ağır roman. İstanbul: Everest Yayınları.
• Kartal, O. (2016b). Giriş: Biyopolitikanın izini felsefe tarihinde sürmek. O. Kartal (Ed.), Biyopolitika-II içinde (1. baskı ss.7-26). Ankara: NotaBene Yayınları.
• Koç, A. (2018). Michel Foucault’nun “biyopolitika” kavramının teorik çerçevesi. Uluslararası Kriz ve Siyaset Araştırmaları Dergisi, 2(2), 193-218.
• Koyuncu, E. (2016b). Foucault'nun siyaset felsefesinde biyopolitikanın doğuşu. O. Kartal (Ed.), Biyopolitika-II içinde (1. baskı ss.21-60). Ankara: NotaBene Yayınları.
• Ojakangas, M. (2016a). Platon’un devlet ırkçılığı: biyopolitikanın tarihini yeniden okumak. (O. Kartal, Çev.). O. Kartal (Ed.), Biyopolitika-I içinde (1. baskı ss.27-48). Ankara: NotaBene Yayınları.
• Özmakas, U. (2019). Biyopolitika: iktidar ve direniş Foucault, Agamben, Hardt-Negri. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Şahin, V. (2016). Sosyolojik açıdan ağır hayatın ağır roman’ı ve Metin Kaçan. Mecmua (2), 11-28.