Türkiye-Almanya Dostluk Antlaşması (3 Mart 1924)
Öz
Türkiye ile Almanya arasındaki ilişkiler uzun ve köklü bir tarihî geçmişe
sahiptir. Özellikle I. Dünya Savaşı öncesinde Osmanlı Devleti’nin yöneticileri,
Avrupalı diğer devletlere karşı Almanya ile ittifak içerisinde olmayı devletin
devamlılığı için gerekli görmüşlerdi. I. Dünya Savaşı’na birlikte giren Almanya ve
Türkiye savaş sonunda yenilen devletler olarak bu müttefikliğin bedelini ağır
ödediler. Savaşın sonunda İtilaf Devletleri’yle Almanya’nın imzaladığı Versay
Antlaşması ile Osmanlı Devleti’nin imzaladığı Sevr Antlaşması oldukça ağır
hükümler içeriyordu.
Millî Mücadele döneminde Almanya ile Türkiye diplomatik olarak herhangi
bir ilişki içerisine girmediler. I. Dünya Savaşı sonrasında yıkılan imparatorlukların
üzerine Türkiye ve Almanya’da, daha önce hiç denenmemiş olan cumhuriyet
rejimleri kurulmuş ve yeni anayasalar kabul edilmişti. Bu devrede iç ve dış politika
hedeflerinin saptanmasından dolayı taraflar arasında ilişkiler oldukça asgari
düzeyde oldu. Türk-Alman ilişkilerinin yeniden kurulmasına yönelik çalışmalar ise
ancak Lozan Antlaşması’nın imzalanmasından sonra yoğunlaştı ve 3 Mart 1924’te
taraflar arasında bir dostluk antlaşması imzalandı.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arşiv Kaynakları BCA, Fon Kodu:30.18.1.Yer Nu:5.14.19. BCA, Fon Kodu:30.1.1.Yer Nu:9.15.2. Resmi Yayınlar TBMMZC, Devre II, Cilt: VII. TBMMZC, Devre II, Cilt: VIII-I. Süreli Yayınlar Hakimiyet-i Milliye, 4 Mart 1924 Araştırma Eserler Atatürk’ün Milli Dış Politikası. 1981. Cilt: II, Ankara. Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri (1908-1938). 1981. Ankara. CANBOLAT, İbrahim S. 1991. Değişen Dünya ve Alman Dış Politikası, Bursa: Ezgi Kitabevi.
- ÇALIK, Ramazan. 2004. Alman Basınında Milli Mücadele ve Mustafa Kemal Paşa (1919-1923), Ankara.
- GENCER, Mustafa. 2002. “Osmanlı-Alman Münasebetleri Çerçevesinde Şark Meselesi”, Türkler, XIII, Ankara, s. 34-39.
- GÖKMAN, Muzaffer. 1973. 50 Yılın Tutanağı, İstanbul.
- GUSE, Felix. 1974. Die Türkei, Leipzig.
- JASCHKE, Gotthard und PRITSCH, Eric. 1929. Die Türkei seit dem Weltkriege, Berlin.
- KARAL, Enver Ziya. 1983. Osmanlı Tarihi, Cilt VIII, Ankara.
- KAŞIYUĞUN, Ali. 2014. Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı Devleti’nin İttifak Arayışları ve I. Dünya Savaşına Girişi 1911-1914, Sütçü İmam Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Kahramanmaraş.
- KILIÇ, Sezen. 2005. Türk-Alman İlişkileri ve Türkiye’deki Alman Okulları, Ankara: AAMY.
- KOÇAK, Cemil. 1991. Türk-Alman İlişkileri (1923-1939), Ankara: TTK.
