Şad Kaptanlığı’nın Kuruluşu ve Basra’nın Stratejik Önemi
Öz
Stratejik konumu oldukça
ön planda olan Basra ve çevresinin önemi, Kanuni döneminde Osmanlı
idaresine katıldıktan sonra artarak devam etti. Bilhassa Osmanlı Devleti’nin
Basra-Halep ticari yolunu kontrol altına alması buranın stratejik önemi biraz
daha artırdı. Buna ilaveten coğrafi keşifler sonrası meydana gelen gelişmeler
Basra’nın stratejik önemi ile birlikte siyasi, iktisadi ve idari önemini daha
da ön plana çıkardı. Bu durumu dikkate alan Osmanlı yönetimi, Basra’nın siyasi,
idari ve ticari yönünü düzenlemeye çalıştı. Bunun sebeplerinden birisi Hintli
tüccarları yeniden bu bölgeye çekerek iktisadi canlanmayı sağlamaktır. Bunun
için Fırat donanması güçlendirildi. Son olarak Fırat donanması “Şad Kaptanlığı” adı altında
yeniden yapılandırıldı.
Bu çalışmamızda kuruluş
tarihi kesin olarak belli olmasa da 1699 tarihinden sonra kullanılmaya başlayan
ve merkezi Basra olan “Şad Kaptanlığı”nın önemi açıklanacaktır. Ayrıca buranın
kaptanlığını yapan Aşçıoğlu Mehmet Paşa’nın siyasi ve askerî faaliyetleri ile
birlikte Basra’nın siyasi, ticari, idari ve stratejik önemi de
incelenecektir.
Anahtar Kelimeler
Osmanlı Donanması,İnce Donanma,Şad Kaptanlığı,Basra,Aşçıoğlu Mehmed Paşa
Kaynakça
- Arşiv Vesikaları
- BOA, A.{DVN, 259/3; 264/51.
- BOA, A.{DVNS.MHM.d… 111, 112.
- BOA, A.}AMD, 13/13.
- BOA, A.}MKT.MVL, 40/52.
- BOA, A.}MKT.UM, 54/67.
- BOA, AE.SMST.II, 2/171; 11/1033; 115/12556.
- BOA, BEO, 3104/232768; 3223/241675.
- BOA, C. BH, 68/3245; 4305, 7106.
- BOA, C.ML, 342/14058.
