Muhammed İkbal’in Hayatındaki Türk Kavramı
Öz
Bilindiği üzere dünyanın en önemli kültürlerinden
birisi Türk kültürüdür. Muhammed İkbal de Türk kültürünün çeşitli uzantılarıyla
tanışma imkanına hayatının ilk evrelerinden itibaren başlamıştır. Onun Türk kültürüyle
tanışması özellikle II. Abdülhamit, İttihat Terakki dönemi bilhassa Teşkilat-ı
Mahsusa’nın Hindistan’daki faaliyetleri çerçevesinde zemin bulmuştur. Dolaylı
olarak Osmanlı Devleti, halife, İslamiyet gibi kavramlar Hint kamuoyunda
tartışılmaya başlanmış, İngilizlerin bu kavramlar karşısında gösterdikleri
olumsuz tavırlar aksi sedaların yeşermesini sağlamış ve savaşlar bu durumu
hızlandırmıştır. Çanakkale Muharebeleri'nin Hint kamuoyunda uyandırdığı İngiliz
karşıtı tepkileri hisseden Muhammed İkbal, bu konuda çeşitli faaliyetler içine
girmiştir. İkbal, Osmanlı Türklerinin İngilizler karşısında gösterdiği
cesareti, Hintli Müslümanların uyanışı için vesile kılmaya çalışmıştır.
İkbal’in bu tavrı üzerinde güneş batmayan bir imparatorluğun gücünün kendi coğrafyasında
ilk defa sorgulanmasının da başlangıcını teşkil etmiştir. Birinci Dünya
Savaşı’nın sona ermesi ve akabinde Mustafa Kemal’in önderliğinde Milli
Mücadele’nin başlatılması, İkbal’in Türklere olan olumlu tavrını daha da
pekiştirmiş, İkbal büyük bir şevk ve heyecanla İngiliz emperyalizmine karşı saf
tutmuş, Milli Mücadele’nin yanında yer almıştır. İkbal gerek düşünce bazında
gerekse fiiliyatta konuyla ilgili en esaslı çabaları sarf edenlerden birisi
olmuştur. Onun için Osmanlı Türk’ünün kişiliği aynı zamanda kendi kişiliği,
onun hedefi Hintli Müslümanların hedefi, başarısı mazlum milletlerin
başarısıdır.
Anahtar Kelimeler
Mevlana,Muhammet İkbal,Mehmet Akif Ersoy,Mustafa Kemal Atatürk,Türklük
Kaynakça
- Alap, M. S. (2013). Türklerin Unutulmayan Dostu Muhammed İkbal, Turkish Studies-International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic,8(9): 509-521.
- Asrar, N. A. (1995). Muhammed İkbal’in Eserlerinde Türkiye ve Türkler, İ.B.Ş.B.K.İ.D.B, Uluslararası Muhammed İkbal Sempozyumu Bildirileri, İstanbul: İ.B.B Yayınları.
- Ayvazoğlu, B. (1995). Mehmet Akif ve Muhammed İkbal, İ.B.Ş.B.K.İ.D.B, Uluslararası Muhammed İkbal Sempozyumu Bildirileri, İstanbul: İ.B.B Yayınları.
- Benli, S. (1987). İkbal: Kişiliği, Felsefesi ve Eserleri Hakkında Düşünceler, A. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doğu Dilleri ve Edebiyatları, Ürdün Dili ve Pakistan Araştırmaları Ana Bilim Dalı (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara.
- Çelik, İ. (2004). Çağdaş İki İslam Şairi: Muhammed İkbal ve Mehmet Akif, Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 22: 151-192.
- Erçetin, Ş.Ş. ve Hamedoğlu, M. A (2007). Küreselleşme Sürecinde Ulusal Liderlerin Rolleri ve Uluslararası İzdüşümleri, ICENAS 38, Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi, 10-15 Eylül, Ankara 2007.
- Eşref, A. B. (1995). Türkler ve İkbal, İ.B.Ş.B.K.İ.D.B, Uluslararası Muhammed İkbal Sempozyumu Bildirileri, İstanbul: İ.B.B Yayınları.
- Fürûzanfer, B (1986). Mevlâna Celâleddin, (Çev: Feridun Nafiz Uzluk), İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
- Gülmez, B. (2008). Muhammed İkbal’de Mistik Tecrübe, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İzmir.
- Halıcı, F. (1983). Güney Asya'nın Kültüründe Mevlâna Rumi'nin Etkisi, Yirmi Altı Bilim Adamının Mevlâna Üzerine Araştırmaları, Konya: Ülkü Basımevi.