Batı Akdeniz Yörüklerinin Ağzında Eski Türkçe Unsurlar
Öz
Türkiye Türkçesi ağızları, gerek ses bilgisi (~fonetik) ve şekil bilgisi (~morfolojik) yapıları itibariyle gerekse de taşıdıkları söz varlığı (~leksikoloji) yönünden dilimizin en önemli kültür hazinelerinden biridir. Ses, yapı ve kelime bakımından Oğuz Türkçesine dayanan Türkiye Türkçesi ağızlarında eskicil (~arkaik) izleri görmek mümkündür. Türkiye Türkçesinin özellikle tarihi problemlerinin çözümünde genellikle ağızlardaki ses, yapı ve anlam denkliklerine başvururken bu eskicil özelliklerden yararlanmaktayız. Çünkü zengin bu söz varlıkları, dilin gelişim ve değişim seyrinin yakından takip edilebilmesinden, kelime türlerinin yoğunluk kazandığı anlam alanlarına bakılarak milletin sosyo-kültürel, siyasi ve ekonomik yaşantısındaki tercihlerine kadar birçok noktanın kolaylıkla aydınlatılmasına katkıda bulunacak en önemli dil göstergelerdir. Bu çalışmada, Türkiye Türkçesinin yazı dilinde bulunmayıp Türkiye Türkçesi ağızlarında yaşayan kelimelerin Türk dilinin en eski metinlerinden yola çıkılarak bugünküne kadarki gelişimi ele alınacaktır. Ayrıca ele alınan kelimeler ile anlam ve yapı bakımından ilgili olduğunu düşündüğümüz diğer kelimeler ortaya konulacaktır. Konu külliyatını genişletmemek adına kelimelerin çağdaş Türk lehçe ve şivelerindeki görünümü üzerinde ise durulmayacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- KaynakçaAk, M. (2015). Teke Yörükleri (1800-1900), Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- Akar, A. (2001). “Derleme Sözlüğü Verilerine Göre Uşak Ağızlarındaki Eski Türkçe Unsurlar”, 25-27 Ekim 2001 21. Yüzyılın Eşiğinde Uşak Sempozyumu, Cilt 1, Uşaklılar Eğitim ve Kültür Vakfı Yayınları, 71-78.
- Ata, A. (2000). “Derleme Sözlüğü’nde Geçen En Eski Türkçe Kelimeler”, Türkoloji Dergisi, C. XIII, S. 1, Ankara: 67-99.
- Ata, A. (2001). “Derleme Sözlüğü’nde Eski Türkçe Bir Kelime: aġlak”, Türkoloji Dergisi, IV(1): 21-27.
- Aya, A. (2007). “Derleme Sözlüğünde Geçen En Eski Türkçe Kelimeler”, Turcology in Turkey. Selected papers, Studia Uralo-Altaica 47, (haz. N. Demir ve E. Yılmaz), Szeged. 11-39.
- Atmaca, E. ve Yılmaz, A. (2006). Alanya’nın “Bıçakçı, Üzümlü, Uğurlu Köylerinde Mutfak Araç-Gereç Adları”, Alanya Tarih ve Kültür Seminerleri IV, Antalya, Türkiye, 10-11 Kasım, 2016, 91-125.
- Atmaca, E. (2017). Eski Oğuz Türkçesinden Günümüz Türkiye Türkçesine Söz Varlığı ve Anlam Olayları, Konya: Palet Yayınları.
- Atmaca, E. (2017). Antalya İli Korkuteli İlçesi ve Yöresi Ağızları, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Caferoğlu, A. (1993). Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü, İstanbul: Enderun Kitabevi.
- Clauson, S. G., (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, London: Oxford Üniversity Press.