Bağlanma Stilleri İle Nedensellik Yönelimleri Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaç Doyumu Aracı Rolünün Etkisi

İrem Yola Çetin

doi:10.32709/akusosbil.761704

TR EN

Bağlanma Stilleri İle Nedensellik Yönelimleri Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaç Doyumu Aracı Rolünün Etkisi

Öz

Bu çalışmanın amacı psikolojik ihtiyaç (özerklik, yeterlik ve ilişkili olma) doyumunun güvenli ve güvensiz bağlanma stilleri ile nedensellik yönelimleri (özerk, kontrol ve kişisel olmayan) arasındaki ilişkide aracı etkisini araştırmaktır. Çalışmanın verileri Googleforms üzerinden internet aracılığıyla ve Işık Üniversitesi Psikoloji Bölümü öğrencilerinden yüz yüze yapılan anketler aracılığıyla toplanmıştır. Bu şekilde örneklem toplamda 203 kişiden oluşmaktadır. Kişisel Bilgi Formu, İlişki Ölçekleri Anketi, İhtiyaç Doyumu Ölçeği ve Genel Nedensellik Yönelimleri Ölçeği kullanılmıştır. Betimleyici istatistikler, Pearson korelasyon ile bir dizi tekli ve çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Bulgular güvenli bağlanma ve kişisel olmayan yönelim arasında ilişkili olma, yeterlik ve özerklik ihtiyaç doyumunun tam aracı etkisi olduğunu göstermiştir. Güvensiz bağlanma ve kişisel olmayan yönelim arasında ise yeterlik ve özerklik ihtiyaç doyumunun kısmi aracı etkisi gözlenmiş; ilişkili olma ihtiyaç doyumunun aracı etkisi olmadığı ortaya çıkmıştır. Beklenilenin aksine özerk yönelimin güvenli ve güvensiz bağlanma stili ile; kontrol yöneliminin ise yeterlik, özerklik ve ilişkili olma ihtiyaç doyumu ile anlamlı bir ilişkisi bulunamamıştır. Elde edilen bulgulara göre yeterlik, ilişkili olma ve özerklik ihtiyaç doyumunun güvenli ve güvensiz bağlanma stiline kıyasla nedensellik yönelimlerini belirlemede daha önemli bir kavram olduğu düşünülmektedir. Buna göre kişinin içinde bulunduğu sosyal bağlamın belirtilen psikolojik ihtiyaçları karşılayacak duruma getirilmesinin kişinin yaşamının çeşitli alanlarında önemli ve olumlu sonuçlarla ilişkili olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Özerklik, kişisel olmayan yönelim, güvenli bağlanma

The Effect of the Mediator Role of Basic Psychological Need Satisfaction on the Relationship between Attachment Styles and Causality Orientations

Öz

The purpose of this study is to investigate the mediating effect of psychological needs satisfaction in the relationship between secure/insecure attachment styles and causality orientations. Data of the study was collected in two ways. Data was collected by Googleforms and questionnaire from the students of Işık University Psychology Department. Two hundred and three adults participated in this study. The questionnaire includes a Sociodemographic Form, Relationships Scales Questionnaire, The Basic Psychological Needs Scale and The General Causality Orientations Scale. Descriptive Analysis, Pearson correlation, simple and multiple regression statistical methods were conducted. According to the study, the relationship between secure attachment style and impersonal orientation was fully mediated by psychological needs satisfaction which are autonomy, competence and relatedness. And the relationship between insecure attachment style and impersonal orientation was partially mediated by psychological needs satisfaction which are autonomy and competence. Psychological needs satisfaction are seemed to be more basic in determining causal orientations than secure and insecure attachment styles. Therefore, it seems that arranging the social context of the person in a way satisfying basic psychological needs may be related to important and positive results in various areas of individual’s life.

Anahtar Kelimeler

Autonomy, impersonal orientation, secure attachment

Kaynakça

Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E. ve Wall, S. N. (2015). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Psychology Press.
Ainsworth, M. S. (1979). Infant–mother attachment. American psychologist, 34(10), 932.
Barcza-Renner, K., Eklund, R. C., Morin, A. J. ve Habeeb, C. M. (2016). Controlling coaching behaviors and athlete burnout: Investigating the mediating roles of perfectionism and motivation. Journal of Sport and Exercise Psychology, 38(1), 30-44.
Baron, R. M. ve Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of personality and social psychology, 51(6), 1173. 10.1037/0022-3514.51.6.1173
Bartholomew, K. (1990). Avoidance of intimacy: An attachment perspective. Journal of Social and Personal Relationships, 7(2), 147-178. 10.1177%2F0265407590072001.
Bartholomew, K. ve Horowitz, L. M. (1991). Attachment styles among young adults: a test of a four-category model. Journal of personality and social psychology, 61(2), 226. 10.1037/0022-3514.61.2.226
Behzadnia, B. (2020). The relations between students’ causality orientations and teachers’ interpersonal behaviors with students’ basic need satisfaction and frustration, intention to physical activity, and well-being. Physical Education and Sport Pedagogy, 1-20.
Bıçaksız, P., Şermet, S. ve Giriş, Ç. (2019). Associations of self-determination and locus of control with accepted level of automation among Turkish drivers. Mediterranean Journal of Humanities, 157-168.
Black, A. E. ve Deci, E. L. (2000). The effects of instructors' autonomy support and students' autonomous motivation on learning organic chemistry: A self‐determination theory perspective. Science education, 84(6), 740-756. 10.1002/1098 237X(200011)84:6%3C740::AID-SCE4%3E3.0.CO;2-3.
Bowlby, J. (1977). The making and breaking of affectional bonds: II. Some principles of psychotherapy: The Fiftieth Maudsley Lecture (expanded version). The British Journal of Psychiatry, 130(5), 421-431. 10.1192/bjp.130.5.421.

Cihangir-Çankaya, Z. ve Bacanlı, H. (2003). İhtiyaç doyum ölçeği uyarlama çalışması. VII. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresinde sunulan bildiri. İnönü Üniversitesi, Malatya.
Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences (2nd Edition). Lawrence Earlbaum Associates.
Collins, N. L. ve Read, S. J. (1990). Adult attachment, working models, and relationship quality in dating couples. Journal of personality and social psychology, 58(4), 644. 10.1037/0022-3514.58.4.644
Costa, S., Cuzzocrea, F., Gugliandolo, M. C. ve Larcan, R. (2016). Associations between parental psychological control and autonomy support, and psychological outcomes in adolescents: The mediating role of need satisfaction and need frustration. Child Indicators Research, 9(4), 1059-1076.
Dağ, İ. ve Şen, G. (2018). The mediating role of perceived social support in the relationships between general causality orientations and locus of control with psychopathological symptoms. Europe's journal of psychology, 14(3), 531.
Deci EL. The Psychology of Self Determination. Lexington, MA: Health (LexingtonBooks), 1980.
Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (1985a). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. New York: Plenum.
Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (1985b). The general causality orientations scale: Self-determination in personality. Journal of research in personality, 19(2), 109-134.
Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (2000). The" what" and" why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. 10.1207/S15327965PLI1104_01
Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (2002). Overview of self-determination theory: An organismic dialectical perspective. Handbook of self-determination research, 3-33.
Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (2008). Self-determination theory: A macrotheory of human motivation, development, and health. Canadian psychology/Psychologie canadienne, 49(3), 182. 10.1037/a0012801
Deci, E. L., Vallerand, R. J., Pelletier, L. G. ve Ryan, R. M. (1991). Motivation and education: The self-determination perspective. Educational psychologist, 26(3-4), 325-346. 10.1080/00461520.1991.9653137
Erözkan, A. (2011). Üniversite öğrencilerinin bağlanma stilleri ve karar stratejileri. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3), 60-74.
Fernet, C., Guay, F. ve Senécal, C. (2004). Adjusting to job demands: The role of work self-determination and job control in predicting burnout. Journal of vocational behavior, 65(1), 39-56. 10.1016/S0001-8791(03)00098-8
Griffin, D. W. ve Bartholomew, K. (1994). The metaphysics of measurement: The case of adult attachment.
Hazan, C. ve Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of personality and social psychology, 52(3), 511. 10.1037/00223514.52.3.511
Hetland, J., Hetland, H., Bakker, A. B., Demerouti, E., Andreassen, C. S. ve Pallesen, S. (2015). Psychological need fulfillment as a mediator of the relationship between transformational leadership and positive job attitudes. Career Development International.
Hodgins, H. S., Koestner, R. ve Duncan, N. (1996). On the compatibility of autonomy and relatedness. Personality and Social Psychology Bulletin, 22(3), 227-237. 10.1177%2F0146167296223001
Kanat-Maymon, Y., Benjamin, M., Stavsky, A., Shoshani, A. ve Roth, G. (2015). The role of basic need fulfillment in academic dishonesty: A self-determination theory perspective. Contemporary Educational Psychology, 43, 1-9.
Knee, C. R., Patrick, H., Vietor, N. A., Nanayakkara, A. ve Neighbors, C. (2002). Self-determination as growth motivation in romantic relationships. Personality and Social Psychology Bulletin, 28(5), 609-619. 10.1177%2F0146167202288005
La Guardia, J. G., Ryan, R. M., Couchman, C. E., & Deci, E. L. (2000). Within-person variation in security of attachment: A self-determination theory perspective on attachment, need fulfillment, and well-being. Journal of personality and social psychology, 79(3), 367.
Leak, G. K. ve Cooney, R. R. (2001). Self-determination, attachment styles, and well-being in adult romantic relationships. Representative Research in Social Psychology, 25, 55-62.
Leung, A. N. M. ve Law, W. (2019). Do extrinsic goals affect romantic relationships? The role of basic psychological need satisfaction. Motivation and Emotion, 43(6), 857-873.
Mih, C. ve Mih, V. (2016). Fear of failure, disaffection and procrastination as mediators between controlled motivation and academic cheating. Cognition, Brain, Behavior, 20(2), 117.
Mouratidis, A. ve Michou, A. (2011). Perfectionism, self-determined motivation, and coping among adolescent athletes. Psychology of Sport and Exercise, 12(4), 355-367.
Ng, J. Y., Ntoumanis, N., Thøgersen-Ntoumani, C., Deci, E. L., Ryan, R. M., Duda, J. L. ve Williams, G. C. (2012). Self-determination theory applied to health contexts: A meta-analysis. Perspectives on Psychological Science, 7(4), 325-340. 10.1177%2F1745691612447309
Patrick, H., Knee, C. R., Canevello, A. ve Lonsbary, C. (2007). The role of need fulfillment in relationship functioning and well-being: A self-determination theory perspective. Journal of personality and social psychology, 92(3), 434.
Pelletier, L. G., Dion, S. C., Slovinec-D'Angelo, M. ve Reid, R. (2004). Why do you regulate what you eat? Relationships between forms of regulation, eating behaviors, sustained dietary behavior change, and psychological adjustment. Motivation and emotion, 28(3), 245-277.
Pelletier, L. G., Fortier, M. S., Vallerand, R. J. ve Briere, N. M. (2001). Associations among perceived autonomy support, forms of self-regulation, and persistence: A prospective study. Motivation and emotion, 25(4), 279-306.
Rotter, J. B. (1966). Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement. Psychological monographs: General and applied, 80(1), 1.
Ryan, R. M. ve Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American psychologist, 55(1), 68.
Schüler, J., Sheldon, K. M., ve Fröhlich, S. M. (2010). Implicit need for achievement moderates the relationship between competence need satisfaction and subsequent motivation. Journal of Research in Personality, 44(1), 1-12.
Soper, D.S. (2017). A-priori Sample Size Calculator for Structural Equation Models [Software]. Available from http://www.danielsoper.com/statcalc
Stoeber, J. ve Eismann, U. (2007). Perfectionism in young musicians: Relations with motivation, effort, achievement, and distress. Personality and Individual Differences, 43(8), 2182-2192.
Sümer, N. ve Güngör, D. (1999). Yetişkin bağlanma stilleri ölçeklerinin Türk örneklemi üzerinde psikometrik değerlendirmesi ve kültürlerarası bir karşılaştırma. Türk Psikoloji Dergisi, 14(43), 71-106.
Şen, G. ve Dağ, İ. (2016). Genel Nedensellik Yönelimleri Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması, geçerlilik ve güvenilirliğinin üniversite öğrencilerinde sınanması. Anatolian Journal of Psychiatry/Anadolu Psikiyatri Dergisi, 17. 10.5455/apd.204169.
Şen, G., ve Dağ, İ. (2020). The Relationship between Insecure Attachment Patterns and Psychopathological Symptoms: The Mediating Role of General Causality Orientations. Psychological Thought, 13(2), 376-409.
Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics: International edition. Pearson2012.
Vallerand, R. J. ve Blssonnette, R. (1992). Intrinsic, extrinsic, and amotivational styles as predictors of behavior: A prospective study. Journal of personality, 60(3), 599-620.10.1111/j.1467 6494.1992.tb00922.x
Vansteenkiste, M., Smeets, S., Soenens, B., Lens, W., Matos, L. ve Deci, E. L. (2010). Autonomous and controlled regulation of performance-approach goals: Their relations to perfectionism and educational outcomes. Motivation and emotion, 34(4), 333-353.
Wei, M., Shaffer, P. A., Young, S. K. ve Zakalik, R. A. (2005). Adult attachment, shame, depression, and loneliness: The mediation role of basic psychological needs satisfaction. Journal of counseling psychology, 52(4), 591. 10.1037/0022- 0167.52.4.591
Westland, J.C. (2010). Lower bounds on sample size in structural equation modeling. Electronic Commerce Research and Applications, 9(6), 476-487.
White, R. W. (1959). Motivation reconsidered: The concept of competence. Psychological review, 66(5), 297. 10.1037/h0040934
Wilson, P. M., Rodgers, W. M., Blanchard, C. M. ve Gessell, J. (2003). The Relationship Between Psychological Needs, Self‐Determined Motivation, Exercise Attitudes, and Physical Fitness 1. Journal of Applied Social Psychology, 33(11), 2373-2392. 10.1111/j.1559-1816.2003.tb01890.x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İrem Yola Çetin ^*
0000-0003-2792-5057
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Eylül 2021

Gönderilme Tarihi

1 Temmuz 2020

Kabul Tarihi

15 Ağustos 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 23 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.32709/akusosbil.761704

IZ

https://izlik.org/JA58YK37WD

APA

Yola Çetin, İ. (2021). Bağlanma Stilleri İle Nedensellik Yönelimleri Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaç Doyumu Aracı Rolünün Etkisi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 759-773. https://doi.org/10.32709/akusosbil.761704

AMA

1.Yola Çetin İ. Bağlanma Stilleri İle Nedensellik Yönelimleri Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaç Doyumu Aracı Rolünün Etkisi. AKÜSBD. 2021;23(3):759-773. doi:10.32709/akusosbil.761704

Chicago

Yola Çetin, İrem. 2021. “Bağlanma Stilleri İle Nedensellik Yönelimleri Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaç Doyumu Aracı Rolünün Etkisi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 (3): 759-73. https://doi.org/10.32709/akusosbil.761704.

EndNote

Yola Çetin İ (01 Eylül 2021) Bağlanma Stilleri İle Nedensellik Yönelimleri Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaç Doyumu Aracı Rolünün Etkisi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 3 759–773.

IEEE

[1]İ. Yola Çetin, “Bağlanma Stilleri İle Nedensellik Yönelimleri Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaç Doyumu Aracı Rolünün Etkisi”, AKÜSBD, c. 23, sy 3, ss. 759–773, Eyl. 2021, doi: 10.32709/akusosbil.761704.

ISNAD

Yola Çetin, İrem. “Bağlanma Stilleri İle Nedensellik Yönelimleri Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaç Doyumu Aracı Rolünün Etkisi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23/3 (01 Eylül 2021): 759-773. https://doi.org/10.32709/akusosbil.761704.

JAMA

1.Yola Çetin İ. Bağlanma Stilleri İle Nedensellik Yönelimleri Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaç Doyumu Aracı Rolünün Etkisi. AKÜSBD. 2021;23:759–773.

MLA

Yola Çetin, İrem. “Bağlanma Stilleri İle Nedensellik Yönelimleri Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaç Doyumu Aracı Rolünün Etkisi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 23, sy 3, Eylül 2021, ss. 759-73, doi:10.32709/akusosbil.761704.

Vancouver

1.İrem Yola Çetin. Bağlanma Stilleri İle Nedensellik Yönelimleri Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaç Doyumu Aracı Rolünün Etkisi. AKÜSBD. 01 Eylül 2021;23(3):759-73. doi:10.32709/akusosbil.761704

This work is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International

Bağlanma Stilleri İle Nedensellik Yönelimleri Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaç Doyumu Aracı Rolünün Etkisi

Öz

Anahtar Kelimeler

The Effect of the Mediator Role of Basic Psychological Need Satisfaction on the Relationship between Attachment Styles and Causality Orientations

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster