Örgütlerde “Beyaz Yaka Suçları”: Mevcut Alanyazın Kapsamında Bir Değerlendirme
Öz
Bu çalışmanın amacı, beyaz yaka suçlarını harekete geçiren koşulları ve örgütsel nitelikleri inceleme konusu yapan 2000 sonrası çalışmaları inceleyerek, ulaşılan sonuçlar ve tespitler üzerinden bir değerlendirmeye gitmektir. Ele alınan çalışmalar incelendiğinde beyaz yaka suçlarını tetikleyen üç temel koşul olarak ekonomik (fırsat/tehdit), örgüte özgü (elverişli durum) ve davranışsal (rasyonelleştirme) koşullar öne çıkmaktadır. Ayrıca, amaç/sonuç odaklı, lider-takipçi ilişkilerinde güçlü bir hakimiyetin izlendiği, risk alma düzeyi yüksek, etik duygusunun ve ahlaki değerlerin gelişmediği, formel ve/veya informel kontrol mekanizmalarından ve ortak norm/değerlerden yoksun örgütlerde beyaz yaka suçları daha sık görülebilmektedir. Beyaz yaka suçlarının yarattığı olumsuz etkilerin gün geçtikçe artması, olguyu daha önemli hale getirmekte ve özel bir çalışma konusu olarak ele alınmasını gerekli kılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Bu çalışma, 2019-2020 Güz Dönemi’nde Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı İşletme Doktora Programı’nda Prof. Dr. Ferda ERDEM tarafından yürütülen Örgütsel Davranışta Yeni Tartışmalar Semineri isimli ders kapsamında üretilmiştir. Destekleri için Prof. Dr. Ferda ERDEM’e teşekkür ederim.
Kaynakça
- Aguilera, R. V., & Vadera, A. K. (2008). The dark side of authority: Antecedents, mechanisms, and outcomes of organizational corruption. Journal of Business Ethics, 77, 431-449.
- Alalehto, T. (2015). White collar criminals: The state of knowledge. The Open Criminology Journal, 8, 28-35.
- Bashir, S., Shahzad, K., Abbass, M., Abbass, N., & Saeed, S. (2011). Antecedents of white collar crime in organizations: A literature review. African Journal of Business Management, 5(35), 13359-13363.
- Çelik, G. (2016). Eczacılık alanında beyaz yaka suçları (Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
- Doğrusözoğlu, M. (2005). Beyaz yaka suçları kapsamında içeriden öğrenenlerin ticareti ve manipülasyon suçlarının sosyolojik analizi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kara Harp Okulu Komutanlığı, Ankara.
- Edelhertz, H. (1970). The nature, impact and prosecution of white-collar crime. Washington: U. S. Government Printing Office.
- Festinger, L. (1954). A theory of social comparison processes. Human Relations, 7(2), 117-140.
- Gottschalk, P. (2017). Convenience in white-collar crime: Introducing a core concept. Deviant Behavior, 38(5), 605-619.
- Gottschalk, P. (2019). Organizational convenience for white-collar crime: Opportunity expansion by offender behavior. Criminal Justice Studies, 32(1), 50-60.
- Harvard Business Review. (2019). How to scandal-proof your company. https://hbr.org/2019/07/white-collar-crime (Erişim tarihi: 12.03.2021).
